Skriuw ek ris in reaksje yn it Gastenboek wat jimme fan'e side fyne !
Interview Op'e Roaster (April 2012)

Werom yn de tiid. Berltsum / Wier. (L.C.)


Aanbesteding bij inschrijving en opbod.kandidaat 31-5- 1885kandidaat 31-5- 1885

Op Zaturdag den 12e Februarij e.k. (yn 1842) ten elf uur, bij H.(oite) G.(oderts) Born te Leeuwarden, letter G. no 4. tot het bouwen van acht woningen en verdere annexen, met gedeeltelijke leverantie, op het Berghof te Berlikum,waarvan het Bestek en Teekening van af den 3e deezer bij den Besteeder liggen. 

(Dit wienen de 8 wenten oan de yn de folksmûle sa neamde Bonnebuorren, ôflaet fan Borns buorren, letter (wer) De Singel neamd. Dit streekje wenningen is alwer ôfbrutsen en hat no plak makke foar de fytsestallings t.b.f. de útgeande jongerein yn it wykein.)


Boelgoed van jong plantsoen.

Mr. C. Wiersma, notaris te Leeuwarden, zal op Vrijdag den 3e Maart 1843, des morgens ten 10 1/2 ure, ten huize van M.Feddes, castelein buiten de v.m. Wirdumerpoort te Leeuwarden, bij boelgoed met gereed geld, verkoopen: Eene partij uigezochte Lombardijsche en Italiaansche Populieren. eene partij Lindeboomen en dito Veren, iperen Stammen en dito Veren; voorts Legister, Els, Bessenboomen en hetgeen ten dage der verkoop meer te voorschijn zal worden gebracht Alles aangevoerd door Cornelis Eeltje’s Schiphof, boomkweker te Berlikum. Berltsum hie mei Burgum en De Jouwer de measte interijen yn Fryslân.


L. C.  13-7-1885.

Landbouwkundige Mengelingen.

Vruchtenteelt.

....................Al de buitenlandse soorten kunnen gerust onaangeroerd laten. Neemt men de soort  die te BERLIKUM geteeld wordt, dan zal men schitterende uitkomsten verkrijgen. Dit is een eeuwenoude soort die zeer zoet is. Deze bessen munten uit door grootte en zijn na rijpen toe -stand volkomen zoet .............etc. ............. etc. ..................


HANDLIGTING

Bij acte gepasseerd voor het Kanton geregt te Berlikum, den 30 Maart 1844, naar vereischt geregistreerd, is aan Tjeerd Sijbren's Runia, zonder bepaald beroep te Berlikum woonachtig, Zoon van Sijbren Tjeerd's Runia, Boomkweeker aldaar en van deselfs wijlen Huisvrouw Trijntje Klaze's de Gelder, handligting verleent, en wel in het bijzonder om het bedrijf van cichoreifabrikeur te mogen uitoefenen, de daartoe vereischte in en verkoopen te doen, en verders zijne eigene inkomsten te beheeren.

(Klaas Klaases van Gelder, de heit fan Trijntje, wie ek beamkweker, lyk as de Boomsma's Andele, Anske, Lolke en Gaatze en net ferjitten, de Schiphof's. De stamheit fan de Schiphof's wie allinne skipper, de soan is letter skipper en beamkweker wurden).


De griffier P.(ieter) Plantinga te Berlikum zal op Zaturdag den 29-8-1846 des n.m. te 6 uur t. h.v. Dirk Klazes (de Jong yn it "Wapen van Holland", letter "Hof van Holland"), castelein te Berlikum presenteren te verkopen: een overdekt snikschip metende 8 tonnen met treil en zeil en kloeten, s' wekelijks varende van Berlikum op Sneek v.v. in eigendom toebehorend aan Andries Gerrit’s de Haan, schipper te Berlikum, thans ter bezichtiging liggende in gemelde dorp.


Uit de hand te koop of te huur.

Een sedert 4 jaren nieuw gemaakte nieuwmodische Carrousel of Draaimolen, een Draaiorgel, spelende 12 stukjes, een Bolderwagen met lange en korte dissel en stokraamt. Te bekomen bij de Weduwe E.(nne) M.(einderts) de Haan te Berlikum.


L.C. 18-8-1815.

Prov. verkoop op 9-9-1815 van:

I. een morgen uitmuntend bouwland o/d St. Annaparochie.

II. een pondemaat dito gelegen o/d Berlikum.

Toebehoorende aan Antje Ages, huisvrouw van en geadsisteerd met haar (2e) man Heerke Beerents Klaver, te Berlikum en deszelfs minderjarig kind Dirk Feijes (Stienstra), by wylen haar man Feye Dirks in echte verwekt.

(Fan Dirk Feyes Stienstra stamme de Berltsumer Stienstra’s ôf. (sa as û.o. Feye, Dirk, Theunis, Sierd, Age. etc.) It is ek ien fan myn foarâlders.)


Haringh Roorda. (Leefde van 995 1042.) Hij streed in Bohemen en Hongarije voor Keizer Hendrik III. Hij was (plm. 1020) gehuwd met Popck thoe Bongahuis van Belckum.

(Bongahorne-Bongaherne of hoeke lei (wierskynlik) ten noarden fan de Herfoarme pastorije. (Soe it wêze kinne dat it wurdt Bûterhoeke hjir fan ôflaat is?) In protte nammen binne ommers ferbastere nammen. Tink oan Grytmansleat, Grytsleat, Grúsert, it Grúske. Bornsbuorren, Bonnebuorren, Marseame, Mearsmen)

Syn pakesizzer Goffe (< Godefridus) Ruurds Roorda thoe Berlikum en Spannum (1085-1141) wie boaske mei Claer Fredericsdr. Adelen (1090-1180)  Hy is anno 1101 mei Homme Homminga, Sixtus van Camminga en Tjallingius Valerius Ockinga nei it Hillige Lân tein om tsjin de Saracenen te fjochtsjen.  Wêr ’t hy yn Berltsum wenne hat is net bekend, it sil ek wol op BONGAHÛS west hawwe, tink ik. De âldst bekende foarheit fan him Refridus Roorda libbe yn 755 en wie troud mei Jel Ludigman. Syn soan Godefricus Roorda wie yn 830 te Tsjummearum boaske mei Ydt Magnusdr. Forteman fan Almenum.


(Sjoch it boek : De kerk van de Friezen bij het graf van Petrus, side 105, 195, 211 o.m 215. De Magnuskearnen en de H. Michaëls- en Magnus tsjerke yn Rome. De wynfane op de âlde Berltsumer krústsjerke.)


Kronyk: 1568 - Galama, Beijum en BONGA (út it eardere Fryslân) to Brussel ûntheadge. (ûnthalze)


In fiere ôfstammeling út dizze sibbe, ek in Ruurd Roorda (Ruurd en Betsy) hat yn ús hûs Mulseleane 27 wenne. Hja binne yn 1971 ferhûze nei Hoogeveen want Betsy (Elisabeth) Korf moast om reden fan sûnens nei de sângrûn. Ruurd wie timmerman by bouwbedriuw Pieter Douwes van der Zee, de bouwer fan dit hûs, hja hienen twa oannommen bern. (in jonge en in famke.) Wy bewenje it hûs no sûnt 13-9-1971. Oannommen soan Wouter Tj. Roorda wenne letter op Roorda State (it grutte wite hûs dat jierrenlang tsjinne hat as Riedhûs en stiet midden yn Uithuizermeeden. It is troch de stêdsarsjetekt Van Wissen ûntworpen en hat in opfallende arsjetektuer en is te finen midden yn it doarp. De regintenkeamer of riedseal werinnert noch oan dy tiid. Roorda State is alhiel troch Wouter Roorda restaurearre en bewarre it monumint foar it neislachte. Hy wenner dêr as in aadlik man. It is no ien fan de wichtigste bysûnderheden yn de gemeente Eemsmond. De ynrjochting komt foar in part út famyljebesit fan de Roorda’s en is foar in part ôfkomstich fan de gemeente. Roorda State is fergees te besjen, individueel mar ek mei groepen. Yn de State is fierder noch in finzenis, in keuken, in beeldenterras, inkelde sliepkeamers, in badkeamer, in boadekeamer en in klokkentoer. Boppe op de souder is noch in âlde wurkkeamer fan de boade. Hjir is noch divers âld ark te sjen. It oerwurk yn de toer is ein 1800 makke yn Berlyn troch de firma F.C. Rochlitz. It oerwurk waard begjin 1900 oankocht troch it gemeentebestjoer fan de firma van Bergen út Heiligerlee. Op Roorda State kin ek troud wurde. Dizze lokaasje yn de gemeente Eemsmond is dêrmei de ienige privee behûzing wêr, op dizze unyke wize troud wurde kin. Trouwens, eltse Berltsumer is dêr tige wolkom by dizze âld Berltsumer.


De âlden fan Hotse, Gerben en Saepke Quader (de lêstneamde troud mei ds. Joh. Plantinus, de Herfoarme dûmny fan Berltsum) binne de yn Maaie 1687 te Marsum troude Jacob Gerbens Quader (letter ûntfanger te Berltsum) en Hielkje (Hyke) Hotses dochter. De âlders fan Jacob Gerbens Quader wienen Gerben Thoenisz. Quader en Saepke van Unia, widdo fan Jacob Pietersz. De âlders fan Hielkje (Hyke) Hotses dochter wienen Hotse Jans, fan berop (bier)brouwer, en Tialtie Hesselsdochter fan Berltsum, letter te Marssum.


Oan’t 1842 wie in part fan it Grietenijhûs fan Menameradiel festige yn "Unia State" by Marsum en waard dêr brûkt as troulokaasje. Dêrnei is it nij boude Grietenijhûs yn Menaam yn gebrûk nommen. Der waard dus yn Marsum oanjefte dien fan berte en boask. Thús trouwe wie eartiids wol mooglik, mar dan hiene jo 6 tsjûgen nedich, dat wie djûr en waard dan ek allinne dien troch de ealju en oare treflike lju, of yn gefal fan sykte of ynfaliditeit. De bou fan it nije Grietenijhûs yn Menaam hie fl. 11.180,- kostte en is yn 1843 yn gebrûk nommen. Arsjetekt is Thomas Romein (Hy is ek de arsjetekt fan de tsjerke fan Sint Jabik en it gerjochtsgebou fan Ljouwert).  Fan 1817 oant 1842 waard troch de gemeente Menameradiel ek in gedeelte (de rjochterkant) hierd, fan it neist de doe yn 1842 nij boude Gemeentehûs steande, herberch “De Klok” en brûkt as grietenijkeamer en sekretary. Yn 1883 keapet de gemeente de hiele herberch en ferhiert dêrfan in part oan in sekere A.J. Schaafsma. Dizze herberch is yn 1955 ôfbrutsen en dit plak wurdt no brûkt as parkearterrein. Troch sykte fan myn heit hat ús gesin in jier lang by myn pake en beppe ynwenne. Wy hienen fanôf de Lytse Buorren it sicht op herberch “De Klok” en it gemeentehûs fan Menameradiel. De brêge oer de feart tsjinoer dizze herberch wie doe in flapbrêge en tsjinoer it hûs fan myn pake en beppe (Guldemond) hat ek in brêge sitten yn de feart troch de Lytsedyk dy’t foar de eardere VéGé-winkel Dyksterbuorren 20 lâns rûn, no bekend as “De Black Horse”. Krekt as in protte oare sleaten, bgl ek de Grúsert yn Berltsum, binne dizze dimpt om hygiënische reden.


Dat Menaam it haadplak fan de gemeente MENAMERADIEL is, hat wierskynlik hjirmei te krijen dat it doarpsgebiet fan Menaam nochal tige grut wie. It gebiet rûn hast flak oan it doarp Bitgum ta en yn dit gebiet sieten in protte stimhawwende pleatsen. It wie destiids mar in lyts doarpke. No hat it plm. 2600 ynwenners. De gemeente hat 13 doarpen mei sa ‘n 13.700 ynwenners. Hjir stiet it prachtich troch Thomas Romein tusken 1841 – 1843 boude gemeentehûs. De namme Menaldum komt it earst yn it jier 1300 foar en soe bestean út de persoansnamme “Meginwald” mei dêr efter “um” wat hiem of wenplak betsjut fan Meginwald. Yn Menaam stienen trije states   t. w. dy fan Orxma, Gralda en Hemmema (lêstneamde no ûnder Bitgum.) De Menamer tsjerke is yn 1874 boud op de fundaminten fan in âlder oarspronklik oan de Hillige Lambertus wijd gods -hûs. De bou waard útfierd troch de fa. Boonstra te Menaam. In arsjetekt of ûntwerper is net bekend. De toer wie al inkelde jierren earder, yn 1866 boud as ferfanging fan de âlde sealtek toer. (in jier foar de berte fan myn pake Jan Azn. Guldemond) Mei in hichte fan 46 meter en steande op de âlde doarpsterp is de toer fan Menaam ek fan fierren te sjen. Ûnder de tsjerkeflier binne grêfkelders en stiennen te finen, w. û. de ryk oan byldhoude stiennen fan Werp van Juckema (stoarn yn 1587) en Kempo van Donia Harinxma (stoarn yn 1593). Yn it jier 1747 waard troch de ferneamde oargelbouwer Chr. Müller út Amsterdam in nij oargel yn de âlde tsjerke boud. Dizze Chr. Müller is û. o. ek de bouwer fan it prachtige en ferneamde oargel yn de Grutte – of St. Bavo tsjerke te Haarlim. Ek hat Chr. Müller it prachtige oargel yn de Grutte tsjerke fan Ljouwert boud. It hjoeddeistich yn 1861 boude oargel waard op 20 oktober yn gebrûk nommen. It is it grutste DOARPS oargel fan Fryslân. Yn de toer hingje twa liedklokken; in grutte klok, yn 1473 troch Johannes van Deventer getten en in lytsere klok út 1619, makke troch Hans Falck van Neurenberg te Ljouwert. Yn 1991 – 1992 is in nij lûd-systeem oanbrocht, (fallende klepel) omdat it âlde net mear funksjonearde (fleanende klepel). Dit is yn it jier 2000 ek yn BERLTSUM bard doe ‘t de lantearne fan de Koepeltsjerke ôf west hat. It DEKENAAT is ek lang yn Menaam fêstige west. Op it Menamer tsjerkehôf stiet noch in lyts geboudsje wat no brûkt wurd as baarhok. Dit wie earder in skoalle wer ’t myn pake noch op skoalle sitten hat. It is net te begripen dat der in ûnderwizer mei sa’n protte bern yn sa ‘n lyts geboudsje sitten hat. Oan de Greatebuorren is letter in folle gruttere skoalle boud dy ‘t no ek al net mear as skoalle brûkt wurd.


L.C. 11-6-1839.

Leeuwarden. Den 10 Junij. Aan Mr. U. Folkertsma, regter in het Kanton Berlikum en mr. C(oert) L(ambertus) van Beijma, regter in het kanton Harlingen, heeft Z.M. vergund om onderling van standplaats te verwisselen.


L.C. 14-3-1843.

Het heeft Z.M. den Koning behaagd, bij Besluit van den 11 November 1842, no 70, den heer Coert Lambertus van Beijma, kantonregter in het Kanton BERLIKUM, wonende te Dronrijp, en zijne broeders, benevens hunne wettige kinderen zoo mannelijk als vrouwelijk, mitsgaders alle volgende afstammelingen van hun geslacht en naam, en zijne zusters voor hare personen alléén, te erkennen en te houden als te behooren tot den adelstand der Nederlanden, op grond dat dezelve hebben bewezen afkomstig te zijn uit het adelijk geslacht van van Beijma, waarvan het diploma op den 9e dezer door Gedeputeerde Staaten van Vriesland voor gezien is geteekend.


L.C. 27-10-1865.

Beetgum 21 October,

Naar alle genoegen zijn de vermaken van onze nieuw opgerichte vereeniging voor volksvermaken, gedurende de kermis, afgelopen, mogt het weder gunstiger geweest zijn, zulks had misschien meerdere genoegens verschaft. De kaatspartij op maandag den 16e dezer begonnen, en alstoen wegens het ongunstige weder uitgesteld, is heden uitgemaakt, Negen parturen, waar onder beroemde kaatsers, hadden zich aangegeven, waarvan Dirk de Boer, Sijbren de Boer en Pieter Hiddinga van Wynaldum de prijs van f.30,- behaalde, en Theunis D(irks) Stienstra, B.M. Schiphof en Johannes Runia van BERLIKUM, de premie van f.10,-


De Griffier P.Plantinga, te Berlikum, zal op Zaturdag den 29 Augustus 1846, des namiddags ten zes ure, ten huize van Dirk Klaze’s de Jong, Kastelein te Berlikum, presenteeren te verkoopen: een overdekt Snikschip, metende 8 tonnen, met Zeil en Treil, Kloeten en verdere aanbehooren, s' wekelijks varende van Berlikum op Sneek en terug, in eigendom behoorende aan Andries Gerrits de Haan, Schipper te Berlikum, thans ter bezigtiging in gemelde Dorpe.


Der wienen ferskate snikskippers yn Berltsum. Der wienen Feer tsjinsten op Ljouwert, Snits, Frjentsjer en Harns. IT FEERHÛS stie op de Piip. Hjir hat Yep Tjitte’s de Jong (as lêste) mei syn gesin yn wenne. It is no in boufal en net mear bewenne. It hûs sil yn koarten ôfbrutsen wurde. Op it plak sil in ny pân, wêryn 3 garages, boud wurde. In hûs oan it wetter wie in pré yn dy tiid. Hiel wat túnkers en hôfkers hienen in pream by hûs lizzen, om as it safier wie, de risping fan it lân helje te kinnen. It ferfier oer it wetter gie makliker as oer de reeden en ûnferhurde dyken en paden.. Letter waerd it better doe 't der pún en macade (Mc. Adam syn fining) wegen kamen.


L.C. 22-1-1791.

Dr. J. Mebius, Secretaris van Menaldumadeel, zal op Maandag den 24 januari 1791 des n.m. om 1 uur t.h.v. Siek Baarda, Castelein te Berlikum, besteeden:

I.             Een hegte en sterke SCHUURE c.a., staande en gelegen op het Horsland onder den dorpe Berlikum aan de (Horslands)vaart, by Andries Klases cum uxore in gebruik tot den 12 May 1791, kunnende alsdan direct met de afbreuk worden begonnen.

II.            Te besteeden : Het verbouwen van de VEERHUIZINGE aldaar, by dezelve Andries Klases cum uxore (Wytske Heeres) in huur.

III.           De verhuuringe bestaande in twee woonkamers, verhuren op 12 May 1972 in te gaan.

Waarvan het bestek en conditiën te zien zijn ter Secretarije van Menaldumadeel te MARSSUM.


L.C. 26 July 1806.

De secretaris Mebius zal op Maandag den 14 July 1806 ‘s nademiddags 4 uur ten huize van de Castelein Pyter van der Woude te Berlicum, publicq bij strijkgeld verkoopen: Een geregte derde gedeelte van het geoctrojeerde VEER schip cum omnibus annexis varende van Berlicum op Leeuwarden et vice versa zo en in dier voege als thans bij Minne Ruurds (Braaksma), als schipper word bevaren, voor een jaarlijkse Huur van 112 Car. Gls.


De Weduwe Sjoerd Lolkes (Boomsma) maakt door deezen bekend, dat de boomkwekerij, sedert het overlijden van Sjoerd Lolkes in 1804 door Andele Lolkes (Boomsma) in Compagnie is geweest, nu zal dezelfde affaires door de Weduwe en aangetrouwde Swager Gerlof Klazes Osinga (gehuwd met Rebecca Sjoerds) worden gecontinueerd, in alle zoorten van Boomen, zo verzoeken wij de gunst aan alle Klanten om met haar gunst te mogen vereerd te blijven, met belofte van een prompte behandeling.

Berlikum, den 9 November 1805. Gerlof Klazes Osinga.


Út âlde tsjerklike bysûnderheden: Foarbylden fan Herfoarme dûmny’s, dy’t hast 60 of mear jierren predikant west hawwe.

Johannes Cornelius Wiersma kaam earst te WIER yn 1727, waard yn 1738 nei Jelsum beroppen, wêr’t hy oan’t 1792 de evangeelje betsjinning waar naam, en doe emearitus dûmny waard nei in tsjinst fan 65 jierren. Hy ferstoar yn syn berteplak Ljouwert op 21 Oktober 1795, goed 93 jier âld. De hear H.(aring W.(iegers) Steenstra te Doanjum (skoalmaster dêr en skiedkundige, ôfkomstich fan Easterbierrum) hat hjirby oantekene, dat niisneamde dûmny yn al dy jierren, dat hy it prekersamt brûkt hat, nea troch in sykte behindere wurden is om syn wurk te dwaan.

Ek dûmny Petrus Alma fan Rie en Boer hat yn July 1742 syn yntrede dien, en hâlde op 22 July 1792 syn fyftichjierrige learrede. Ds Alma ferstoar yn Maaie 1802 en hy wie doe 85 jier âld. Hy hie sawat SECHSTICH jier yn Rie en Boer stien.

Dat rekord is net mear ferbettere.

(H.W. Steenstra is ien fan de earsten west dy’t yn Fryslân oan streekskiednis dien hat. Sjoch ek: De geschiedenis van de Twirre.)


Boek: Algemeene geschiedenis van FrieslandMaster H.(aring) W.(iegers) Steenstra te Doanjum wie in histoarikus en hat him fertsjinlik makke troch it skriuwen fan syn út twa dielen (rom 900 siden) besteande: Algemeene Geschiedenis van Friesland, een voorleesboek útjûn troch de boekhanneler J. Bloemsma te Minnertsgea en opnij yn 1974 útjûn troch útjouwerij M.A.van Sijen te Ljouwert. Al earder wie yn 1836 in fan syn hân ferskind boek útkommen by G. Ypma te Frjentsjer: Oudheidkundige aanteekeningen van de dorpen en kloosters der Gritenij Franekeradeel. Yn 1845 gie master Steenstra mei pensjoen. Hy is yn febrewaris 1846 opfolge troch Johannes Ebbings Kiestra, berne yn 1822 te Seisbierrum en soan fan de skoalmaster dêr. De famylje Kiestra hat hiel wat skoalmasters oplevere wêrûnder ek ien yn BERLTSUM letter as keapman wenne hat.. De Berltsumers mei de namme Ebbing stamme fan him ôf. 

(Ebbing Klazes Osinga, Ebbing Lolkes Smit, Ebbing Sybrens van Tuinen ets.)


Sjoch ek de L.C. fan 23-11-1950-

De Kiestra’s een eeuwenoude Friese schoolmeesters familie.

Ek grutte skoalmastersibben yn Fryslân wienen û.o. de Stelma’s, de Dykstra’s, de Kiestra’s, de Ypey’s, de Tuininga’s etc. etc. De lêstneamde sibbe Tuinenga (Tuininga) wêrfan no ek noch in protte yn Berltsum wenje en wenne hawwe stamme ôf fan Wybe Cornelis Tuininga, berne om 1714 hinne, skoalmaster en doarpsrjochter te Beers. Hy wie troud mei Judith van Olphen en hie doe’t hy 89 jier wie mar leafst 64 jier (!) skoalmaster west.


L.C. 20-11-2006.

Sluiting filialen Friesland Bank oogst teleurstelling

Leeuwarden. Concurerende banken openen tegenwoordig bankwinkels en Friesland Bank sluit volgend jaar 7 van de 31 filialen. Het gaat om de bankkantoren BERLIKUM etc. etc.


L.C. 26-6-1998.

Sneker komt ombij houthandel.

BERLIKUM. - Een bedrijfsongeval bij Willie’s hout aan de Tichelersdyk in Berlikum heeft gistermiddag rond half een het leven gekost aan de 42 jarige Jacob Johannes Wiersma uit Sneek. De werknemer van de houthandel liep in een gangpad tussen stellingen toen plotseling een stapel houten balken vanaf een hoogte van 4,5 tot 5 meter omlaag viel en boven op het slachtoffer terecht kwam. Toen medewerkers van het bedrijf, brandweerlieden en politie de Sneker eenmaal bevrijd hadden, bleek hij al overleden. Het slachtoffer was weduwnaar. De verslagenheid is groot. Mogelijke oorzaak is de werking van het hout door de hoge luchtvochtigheid. 


L.C. 29-3-1878.

Boerenboelgoed te Wier.

De notarissen Potter van Loon en van der Hoek zullen op Donderdag de 4e April 1878 ‘s voormiddags 9 uur, ten sterfhuize van de Weduwe Klaas Wops Schat, bij de Wiersterpijp onder Berlikum, bij Boelgoed, á contant verkoopen: Een uitmuntend Boerenreeuw ebn Beslag etc.etc. Vee en inboedel etc etc.


L.C. 17-10-1902.

Verkoop Huis, Schuur en Erf te WIER.

Notaris Alma te Berlikum zal op Dinsdag 28 October ‘s avonds 6 uur bij Tiede van der Meulen te Berlikum Finaal verkopen : Een huis met twee woningen, schuur, vuurhut, bleek en grond te Wier, bij M.(arten) G.(atses) Hylkema (troud mei Akke Zijlstra) en J.(ohannes) IJ.(des) Zijlstra in huur. Kad. Gem. Berlikum A 2123 en 1611 samen groot 0.15.80 ha met recht tot samenvoeging, geveild in twee gedeelten:

a. huis, schuur en grond.       Bod fl. 1674,-

b. huis, vuurhut en grond.     Bod  fl.  895,-

Een en ander 12 Mei 1903 te aanvaarden.


L.C. 18-9-1888.

Provisionele Verhuring ten behoeve der Hervormde kerkvoogdij te WIER.

Notaris van Geijtenbeek (fan Berltsum) zal Donderdag 27 September ‘s avonds 6 uur bij H. Van der Meulen t.b. der Hervormde kerkvoogdij aldaar, provisioneel verhuren: Eenige perceelen Gardeniersland onder Berlikum bij het Moddergat, aan de weg naar Wier en nabij het kerkhof aldaar, thans nog in huur tot nov. e.k. bij D.(ouwe) P.(ieters) de Geele c.s, K. W. Osinga, D.(irk) IJ.(des) Zijlstra, Joh. (IJdes) Zijlstra, W.T. de Jong, K.J. Goenveld, M.J. Groenveld, K.P. Wassenaar, J. Groenveld, S.T. de Jong, S.E. de Haan, S.M. Koopsma c.s.

Informatiën bij voornoemde Notaris.


L.C. 16-10-1902.

Te koop puik beste AARDE aan het groot Vaarwater te WIER, á 31 cent de scheepston. Te bevragen bij den Heer K. Schat, kastelein te Wier, en bij den eigenaar Th. P. Runia te Berlikum.


FRISIA 3-7-1897.

Van hier en uit den omtrek

WIER. 30 juni. Gisteren omstreeks 10 uur ontlastte zich een hevig onweder boven ons plaatsje, dat ongeveer een uur duurde. Een paard van den veehouder P.W. de Vries werd in de weide door den bliksem getroffen.


L.C. 23-11-1950.

De Kiestra’s in ieuwen âlde Fryske skoallemasters sibbe.

Yn de earste helte fan de 18e ieu wurken yn Fryslân twa plattelâns skoallemasters t.w. Pieter Oepkes Kiestra en Olphert Oepkes Kiestra. Dit sille fêst bruorren west hawwe ets. ets. De Olpherts bern: Olphert Oepkes Kiestra wie yn 1738 skoalmaster te Dearsum, wêr hy op 2 maaie fan dat jier troude mei Aaltje Ebbings Attema fan Seisbierrum, de dochter fan de master sirurgyn Ebbing Attema dêr ets. ets. De Olphert Ebbings bern: De earste.....ets. ets. De twadde, Hermanus Olpherts Kiestra, berne op 30 maaie 1792 te Easterlittens, yn 1811 ûndermaster yn de skoalle fan syn heit te Easterlittens, yn 1813 idem te Sint Jabik en waard yn 1814 keazen ta ûnderwizer te WIER, wêr hy de skoalle sûnt 1813 al as provisjoneel waarnaam. Op 12 desimber 1814 kaam de definitieve oanstelling ôf. Hy besiet de tredde rang. De 14e juny 1815 is hy te Berltsum troud mei Geertje Douwes Fopma, dy't al gau ferstoar. Hy is dêrnei wertroud mei Maartje Rintjes Koopmans. Yn’t foarjier fan 1833 die master Harmanus ôfstân fan syn skoallestsjinst en waard "coopman" te BERLTSUM. Hy wie dêr yn 1869 bgl. adm. tsjerkfâd. Ûnderwilens wie syn frou op 31 maaie 1832 te Berltsum stoarn. Op 9 sept. 1835 is hy troud mei Janke P.(oopes) Wynia (in boeredochter út it Kleaster Anjum.) Hja is te Berltsum stoarn op 14-12-1858, 56 jier âld. Harmanus ferstoar op 16-5-1865, 73 jier âld.

(skreaun troch) H. Sannes.


Tsjerke fan WierDe tsjerke fan WIER is boud yn de twadde helte fan de tolfde ieu as ferfanger fan de âlde (houten) tsjerke. De âlde sealtek toer wurdt yn 1881 ferfongen troch de hjoeddeiske toer yn trije lidden ynsnuorre mei in nulle spits. Op it koar stiet in fane (1785) mei de ynisjalen KP en JK, mei dêr tusken in C of in heale moanne. Neffens S. ten Hoeve binne dit de ynisjalen fan Keimpe Pieters (3-6-1737-n.b., soan fan Pieter Jans en Willemtje Gerritsdr., yn 1761 troud mei Trijntje Harmensdr.) en Jentje Keimpes. Op moandei 19-12-2011 om olve oere is de fergulde hoanne wer opnij boppe op de toer fan Wier setten troch de wethâlder fan Menameradiel Marten van Asperen. De tsjerke wurdt momenteel restaurearre en krijt dêrmei no wer in nij oansjen. De súdside is yn de 18e of 19e ieu beklampe mei stipebearen foarsjoen. De pastorije oan it Tsjerkepaad nû. 30 is in neoklassistyske middengongswente út plm. 1850. De skoalle oan de Hegedyk wie in twaklassige middengongsskoalle út 1874 yn eklektyske foarmen. De ûnderwizerswente is in middengongswente mei ferlykbere detaillering.


L.C. 11-4-1881.

Wellicht belangrijk voor oudheidkundigen

Bij het afbreken van den kerktoren van WIER, is onder de vloer van de toren een oud (* doopvont gevonden, versierd met beeldhouwwerk uit grijze zerksteen gehouwen, plm. 0.894 m (3 voet) hoog, rust zij op een voet in de vorm van een pilaar met spiraalvormige lijnen uitgehouwen. Het bekken, aan de binnenzijde rond, van buiten vierkant, met afgeplatte hoeken, is versierd met beeldhouwwerk. Aan elk van de vier hoeken ziet men een gevleugelde engel. Op de vier vlakken ziet men: Jezus doop in de Jordaan door Johannes; Jezus ontmoeting met de Samaritaanse vrouw bij de Jakobs put; op het derde, naar het mij voorkomt, de doop van een vrouw door een priester, wiens vreemdsoortig hoofddeksel iets heeft van de muts van een Griekse pope. Het beeldwerk op het vierde vlak is beschadigd, en daardoor niet kenbaar. Er staat nog een beeld op van een man of een vrouw. De figuur is niet recht duidelijk, en komt mij voor althans geen Bijbels tafereel voor te stellen. Is het vermoeden juist, dat deze doopvont dagteekent uit den tijd, toen de Gemeente van Wier nog tot de Katholieke kerk behoorde, dan is zij van vóór 1566, daar vermoedelijk ongeveer in dien tijd de Gemeente, met haren pastoor Fecco openlijk tot den Hervormden is overgegaan. Door het omverhalen van den toren is deze doopvont, die zeer ondiep onder den vloer lag, in verscheidene stukken gesprongen, doch deze kunnen nog tamelijk goed bijeen worden gelegd. Oudheidkundigen zullen wellicht uit vorm en beeldhouwwerk den tijd kunnen bepalen.

Wier, 8 April 1881. F. Germs.


Fuotnoat :

(* It stiennen doopfet is te besjen yn it Frysk Museum te Ljouwert.


De dikte fan de muorren jout oan dat de tsjerke yn oanliz Romaansk is. De tsjerke is boud yn de 2e helte fan de 12e ieu sûnder toer. Yn 1410 is de tsjerke troch Skelte Lauta opknapt. De koarslúting draagt in 5-kantige sletten Goatyske kap. Doe’t der yn 1566 in sealtek toer tsjin de tsjerke oanboud waard is in ryk bewurke doopfont ûnder de toer ferstoppe. Der binne noch grêfsarken út de 17e ieu yn de tsjerke. De tsjerke is eigendom wurden fan de Stifting Âlde Fryske Tsjerken. Yn 1983 wienen der noch mar 12 leden en dy binne oergien nei de tsjerke fan Sint Jabik.


Astronomysk oerwurk te WierIt monumint op de Wierster tsjerke is in astronomysk oerwurk. It jout de folgjende saken oan: sinne opkomst en ûndergong, de jier wizerplaat, de moanne wizerplaat, de moannebol, de lingte fan de dei en nacht en de sinne hichte. De provinsjewapens binne fan Fryslân en Súd-Hollân. Ûnder it oerwurk is in ynliste plakette oanbrocht. It is ûntbleate op 6-8-1946 en de tsjerkfâden fan Wier oanbean. It oerwurk is oanbrocht op de súd muorre fan de toer fan de Wierster tsjerke. Yn de tsjerke is in brosjuere te krijen, wêr yn de technyske bysûnderheden opnommen binne. De tekst op de plakette giet sa: Út tankberens foar de gastfrijens yn syn ûnderdûkerstiid fan de Wiersters ûnderfoun is dit oerwurk makke troch J. Fred M. Bruijn mei stipe fan Gerke Smidstra (timmerman) en Albert v.d. Veen (ferver).


Fred Bruijn, berne yn Den Haag (1923) wie in yn Leien studearjende studint dy’t sûnt 1943 by de famylje Foeke Hoekstra ûnderdutsen siet. Hy wurke as lânarbeider by Arjen Sevenster.) De tsjerke en it astronomysk oerwurk oan it Tsjerkepaad 24 sille yn 2011 alhier restaureare wurde. De kosten wurde berekkene op plm. 1000.000,- euro.


L.C. 1-3-2010.

Gulle gevers verrassen Wier.

WIER - In Wier is de restauratie van de vervallen kerk een stapje dichterbij gekomen. Het plaatselijk comité kreeg van drie gulle gevers die annoniem willen blijven een gift van 10.000 euro. Voor het opknappen van de kerk is 1.000.000 euro nodig.


Franeker Courant. 27-10-2010.

Restauratie kerk van WIER begonnen.

Timmerlieden hebben een voorzichtig begin gemaakt met de restauratie van de 12e eeuwse kerk in Wier. De "Stichting Âlde Fryske Tsjerken" heeft 650.000 euro binnen voor het opknappen van het kale casco. Uit fondsen probeert men nog eens 200.000 euro bijeen te krijgen voor de inrichting van een keuken, w.c. etc.


L. C. 23-9-2011.

Oude munten gevonden in kerk WIER.

WIER.  -  In de kerk van WIER, onder de vloer, dichtbij de preekstoel vonden amateur archeo -logen onlangs 150 munten uit de zeventiende eeuw. Ze vonden ook knopen. Die moesten voor munten doorgaan. De 150 munten lagen op de plek waar de leden van de kerkvoogdij zaten. Dichtbij de dominee op een bevoorrechte positie.


L. C.  fan  ??

Brok van grafzerk in Wier is van belang.

Deze dagen is vlak voor de torendeur van de kerk te Wier, een voet onder de grasmat, een fragment van een oude zerk gevonden die achteraf niet zonder betekenis blijkt te zijn. Het stuk (dat op een der hoeken een vrouwenkop vertoont)  bezit het randschrift met de woorden: “we” va(n) Albert Claesz”, waarbij “we” ongetwijfeld staat voor: weduwe. Bovenaan begint een regel aldus:  “A(nn)o 1559 de VI Decem. Het is niet duidelijk, of dit randschrift alleen betrekking heeft op de vrouw van Alberts Cleasz. Geen vragen levert een tweede volledig opschrift op de zerk op, waar men leest: “Den 26 February A(nn)o 1631 sturf den Eersame(n) Dirck Alberts Monnichuis olt 92 Iaren”.

De vondst blijkt een welkome aanwinst voor het boek Grafschriften deel IV (Menaldumadeel) . De schrijver van dat werk, de heer D. J. Van der Meer te Roordahuizum, zal zich dan ook nog ter plaatse op de hoogte stellen. De oudste tot nu toe uit Wier bekende zerk dateert uit 1562, maar wel wist de heer van der Meer te vertellen, dat in 1578 als inwoner van Wier wordt vermeld Dirck Albertsz Munnickhuys, zoon van Albert Claesz. en Ebel Dircxdr. (Fogelsangh ?).  Het fragment van de zerk heeft dus zowel op de uit de stukken bekende vader Alberts Claesz. als op de zoon Dirck Alberts Munnickhuys betrekking. Een andere zoon was dr. Albertus Monnickhuys, van wie het wapen op een zerk in de kerk te Jorwerd voorkomt. In 1631 verkocht Dirck Dircksz. Monnickhuys de genoemde sate te Wier.

(Dyrck Dyrcks (de olde) wenne te Sint Jabik (ûnder Berltsum) Hy wie berne yn 1591 en ferstoarn op 17-3-1665, troud mei Grietie Martens Claesdr., berne yn 1594 en stoarn op 7-11-1669. Dyrck Dyrcks (de olde) wie de soan fan Dirck Alberts Monnixhuys, húsman op Munnickhuys te Wier, stoarn op 26-2-1631 te Wier, 92 jier âld. De heit fan Dirck Alberts Monnixhuys wie Albert Claesz. Munckhuys, berne yn 1520 te Wier en ferstoarn te Wier yn 1575, 55 jier âld. Hy wie troud mei Ebel Dircx (Fogelsangh ?) Ebel Dircx har âlders wienen Dyrck Gerrits (yn 1514 fermeld te Easterwierrum as : thoe Fogelsangh) en Jouuer Bobbynga, berne te Stiens. De heit fan Grietie Martens, Marten Claesz. wie berne yn it Kleaster Anjum yn 1570 en  troud mei Wopke Jans Schellingwou,  hy is stoarn op 15-2-1618 en hja op 18-3-1621. Hja wennen op SchellingwouSkilwolde, Jetskereed nû. 3.)  Dirck Dirx (de jonge) wie boaske mei Taetske Pytters (Rinia > Ruinia > Runia).  Fan harren bern binne û. o Dirck Dirx en Tjeetske Dirx bekend. De út súpra neamde sibben wienen allegearre Minnist. Teatske Pytters is besibbe oan de Berltsumer (Theunis) en de Boalserter (Schelte) Runia’s.)


L.C. 16-7-1960.

De ouden van dagen van WIER zijn een dag op stap geweest. Zij maakten een tocht over Drachten, Bakkeveen, Leek, Roden, Appelscha en Oranjewoud. "Klimop" uit Berlikum zorgde voor een pittig stukje muziek bij de aankomst in Wier.


L.C. 19-2-1898.

WIER

In ons plaatsje werd eene vergadering gehouden van de afdeeling Berlikum van den geheel-onthouders-bond. Ds. Klein van Beetgum trad als spreker op. In breede trekken zette Z. Eerw. het doel der vereeniging uiteen. Eenige vrijzinnigen traden met spreker in debat, naar aanleiding van het gesprokene over de godsdienst. Hoewel spreker dit aanhaalde, wenschte hij niet op die plaats op deze punten te antwoorden. Door de kwestie, die hierdoor ontstond, werd het doel der vergadering totaal op de achtergrond geschoven.


L.C. 9-1-1967.

Klooster Anjum zal zijn bakker Palma missen.

Een halve eeuw langs de weg.

Bakker Douwe Palma uit Berlikum stopt met het "suteljen". Meer dan 50 jaar heeft hij de klanten op "Kleaster Anjum" en het vroegere "tichelwurk" bedient, eerst met brood uit eigen bakkerij, later van de "Samenwerking". Hij blijft wonen aan de Beetgumerweg 29 in Berlikum. De heer Palma zal een paar keer per week bij bakker Gerrit Postma (is no Buorren hûsnûmer. 10) bakken. Al heel jong ging Douwe Palma met zijn vader op pad. Met de hondekar bezochten zij de klanten, die tot ver in de omtrek en vaak landinwaarts woonden. Na de hondekar kwam de transportfiets. Het werd één van de laatste gangen. Vandaag krijgt Klooster Anjum een andere broodbezorger aan de deur.


L.C. 25-7-1764.

Dr. Joh. Mebius Secretaris en Boelontvanger van Menaldumadeel zal op Vrijdag den 17 July 1764 te 10 uur verhuuren: De kostelijke Boomvrugten van de H.W. Geb. Heer Jr. E.S. van Burmania te Wier.


L.C. 10-9-1757.

Alzo de Bysitter Claas Meines Gerroltsma te Wier de Plaats aldaar by hem bewoont heeft opgegeven, zo wordt dezelve Plaats te Huur gepraesenteert, en die daar na gadinge heeft kan zich adresseeren aan den Heer E.S. van Burmania.

(Claas Meines Gerroltsma is, tink ik, besibbe oan Tjerk Claasen Gerroltsma dy’t yn 1762 op "It Heechhiem" ûnder Wier wenne.)


L.C. 19-2-1898.

Van hier en uit den omtrek.

WIER. In ons plaatsje werd eene vergadering gehouden van de afdeling Berlikum van de geheelonthoudersbond. Ds. Klein van Beetsterzwaag trad als spreker op. In breede trekken zette Z.Eerw. het doel der vereeniging uiteen. Eenige vrijzinnigen traden met spreker in debat, naar aanleiding van het gesprokene over den godsdienst. Hoewel spreker dit aanhaalde, wenschste hij niet op deze plaats op deeze punten te antwoorden.


L.C. 25-9-1971.

Der is wier noch wol fertier yn it lytse WIER.

Wier tussen Berlikum en Mooie Paal, is maar klein. Er zijn meer dan 200 inwoners, maar niet zo veel meer. Toch staat er een zeer fraai bushokje, dat het dorp voor een groot gedeelte zelf heeft betaald. Voorzitter Geale de Jong van "De Doarpsrounte" kan met trots verklaren: "Der hat nea in rút stikken west en alle wiken makket Jan Visser it hokje in kear skjin.....fergees...! Zo gaat dat in Wier, waar de gemeenschapzin wellicht beter is dan in menig groter dorp. Want Jan Visser, oud-kastelein en veehouder-in-ruste, maait ook belangeloos het kerkhof. En de heer de Jong en zijn broer (Andries), die de grafstenen onderhouden en regelmatig de haag rond het kerkhof knippen, krijgen daar ook geen cent voor. Zij doen het gewoon en iedereen in Wier vindt het gewoon. Zoals iedere Wierster het ook gewoon vindt, dat er voor bepaalde zaken geofferd moet worden. Laatst bracht het dorp in één week tijds tegen de fl.2000,- gulden op: fl. 1300,- voor de speeltuin, fl.380,- aan vrijwillige bijdragen voor de (hervormde) kerk en fl.120,- in de paascollecte. Daar zijn Wiersters trots op en niet in het minst "Doarpsrounte" voorzitter Geale de JongGeale J. de Jong wenjende oan de Lautawei 12. Op 1 januari 1967 woonden er in het dorp nog 252 mensen, een jaar later 237, nog een jaar later 215, in 1970 maar 2 minder en in 1971 zelfs 216, dat was weer 3 meer. Er vindt, zo denkt men op het gemeentehuis in Menaldum, een vergrijzing van het dorp plaats. De heer de Jong in Wier illustreert dat later met een verhaal over de kerk. Wy hawwe mar 20 lidmaten en dy binne hast allegearre om de santich jier hinne........Toch zit Wier niet bij de pakken neer. Getuige het speelterrein. Daar moest een kleine 2000 gulden voor opgebracht worden. Een speeltuin in het vergrijzende Wier? "Jawis", aldus de heer de Jong, "der binne hjir noch bern genoch. Ik leau, dat Wier sa’n tritich bern oan de skoalle yn Berltsum leveret". De kinderen van Wier gaan in nl. in Berlikum naar school, want Wier heeft er al in geen jaren meer één. "Yn de tiid fan Marchand binne wy ús skoalle kwyt rekke. Wy hawwe noch 2 skoalgebouwen hjirre, ien oan de Hegedyk (yn 1874 boud) en ien yn de buert fan de tsjerke. Dat lêste brûke wy no as konsistoarje".

(Andrys de Jong út Wier wie ek ien fan de "yn stjoerde stikken skriuwers" yn de Ljouwerter krante.)


L. C. 24-10-1978.

De verzamelaar van Wier.

(foto : Geale de Jong’s skuorre mei de “Kiekdoas”}


L.C. 27-4-1981.

Fries mozaiek.

Andries de Jong uit Wier elke dag op pad"Ik berin tolve doarpen en fiif gemeenten. Ik gean eltse dei om kertier oer tolven fuort, dan bin ik mei de tee wer thús", dit zegt Andries de Jong uit Wier. Met zijn tachtig jaar is hij nog een kwiek man. Hij loopt elke dag zo’n 15 kilometer in een uur of drie met zijn hond Inca. ....etc......etc ...

Ik ha altyd yn de Kulturele Rie sitten en sûnt 1942 bin ik âlderling fan ‘e tsjerke. Ik ha ek fjirtich jier lid west fan in sjongkoar, mar dat bestiet net mear. (as ik it goed ha, fan it Wierster koar "Ús sjong-en" û.l.f. dhr. Pieter Faber, de molkboer fan Berltsum.) Alles hâld ommers op yn sokke lytse doarpkes.

It sil net lang mear duorje, dan is de tsjerke sneins ek leech. Al jierren wurdt dizze tsjerke troch myn famylje rinnende hâlden. Myn broer is presidint tsjerkfâld. Ik ûnderhâld it tsjerkhôf en mei myn broer ha ik de lêste trettjin jier deagraver west. Alles pro deo fansels. Wy hawwe noch ien kear yn ‘e trije wike tsjinst en dan binne der mar sa ‘n tolve minsken. Se binne allegearre âld. De jongelju sjogge jo dêr net. Dy sitte yn ‘e bar yn Berltsum. Dêr sûpe hja mar wat en jeie al it jild der troch. Neffens my hâlde se neat oer foar it trouwen........etc. ......etc.


L.C. 15-1-1983.

Door de mosterd gefieterd.

Wier. A. de Jong.

(Ynstjoerde stikken)


Ynwennertal fan WIER.

Yn 1634 hat Wier 87 ynwenners.  yn 1861: 243, yn 1900: 260, yn 1920: 300,  yn 1940: 280, yn 1960: 269, yn 1980: 203, yn 1990: 200, en yn 2000: 197 ynwenners. 


De dûmny’s fan WIER.

1) Fredericus, R.K. preester, flechtte yn 1567, mei mear as 20 Fryske pastoars oan’t 1580 it lân út.

2) Here Ulckes of Here Ulrici, de soan fan Ulke Dirks, stie hjir yn april 1602. Hy wie de soan fan in oargelmakker en gie yn 1603 nei Wânswert. (Cleas Jans (Monsma) fan Belkum hat neffens syn grêfstien dit doarpke as kombinaasje tsjinne mei Berltsum, mooglik daliks nei it fuortgean fan Here Ulckes (Hero Ulrici), alteast fan 1602 of 1605 oan’t 1620), neffens oantekening fan Jr. Burmania, ek fan Reddingius.

3) Wopke Botes, yn 1628 beroppen te Âldemardum e.o.

4) Gidion Nicolas of G. Bethelius of G.N.B., beroppen fan Eastrum en yn Wier mei emeritaat gien yn 1669. Hy wie op 16-4-1654 troud mei Bauck de dochter fan in boer út it Kleaster Anjum t.w. Dirck Eelckesz. Haerda.

5) 1669 Johannes Amerpoot. Hy is stoarn yn septimber 1671.

6) Sethus (Set?) Tullenius, beroppen nei Rie eo. yn 1675. Hy wie fan memme side de pakesizzer fan ds. Henricus Hinckena van Hinckenburg fan Berltsum.

7) 1675. Johannes Tilikingh, yn 1681 beroppen nei Koudum. Hij ferklearre dat de pastoralia sa’n bytsje wurdich wienen, dat "hy conde het lant niet quijt voor de schatting". It wurdt no net maklik yn Wier om foar him in opfolger te finen.

8) 1682 Gulielmus Warnerus Canrinus. Dizze dûmny hâld nea it hillich nachtmiel en doopt hast net ien. Boppedat hâld hy der in ûnstichtlik libben op nei en makket in protte skulden. Hy giet op 2 sept. 1695 nei it Hearrenfean mei emeritaat.

9) WILLEM LAUTENBACH Jacobus soan, berne te Jelsum op 1 april 1670 en ferstoarn yn juny 1717. Hy is besibbe oan Horatius Hiddema van Knijff dy’t op Lauta State wenne hat. (Fan Willem stamme de Berltsumer Lautenbachs ôf fia syn soan Horatius. It is ek ien fan myn foarâlders.)

10) 1718 Gerardus van Velsen. Yn oktober 1725 nei Waaxens gien. Hy wie in fel bestrider fan it Sosinianisme.

11) Yn 1727. Johannes Cornelis Wiersma befestige op 22-6-1727. Yn juny 1738 nei Jelsum gien. Hy hat 65 jier dûmny west. (Sjoch de L.C. fan 14-1-1916. UIT DE DAGEN VAN GELOOFSSTRIJD. De held fan dit ferhaal is dizze niisneamde ds. J.C. Wiersma.

12) Kandidaat Douwe Radbodus is kommen op 21-9-1738. Letter beroppen nei Eastermar c.a. en dêr op 16 april 1741 hinne gien.

13) Yn 1741. Johannes Sixtus Stockman. Syn entree wie op 21-5-1741. en syn ôfskie op 6-8-1747. Hy is nei Marsum gien.

14) 1748. Aggeus (Age) Haitsma is befestige op 5-9-1748 en yn 1758 beroppen te Mullum. Hy hat op 17-9-1758 ôfskie nommen fan Wier. Hy is de skriuwer fan De Tabernaculo (1744)

15) 1758 Hobbo (Hans soan Schotanus á Sterringa) Lemke, troud mei Titia Joh. dr. Haitsma, waard befestige op 15-10-1758 en is yn Wier ferstoarn op 8-19-1806. Fan him is op 8-11-1802 by V. van der Plaats te Harns útjûn: Verhandelingen over waarzeggerijen, duivelsbezweringen, toverijen enz.

16) Albert Jans van der Veen die syn yntree op 8-4-1808. Hy naam ôfskie fan Wier op 31-3-1811 en is nei Engelbert gien. Syn teologyske fisy waard as âld liberaal of ek wol neamd súpra natoeralistysk oanmurken, meikrigen fan de Grinzer Akademy - en de lettere Grinzer rjochting. Hy hat himsels letter yn Hoogeveen tekoart dien.

17) Joachim Frederik Beckhaus, wie berne yn Lingen yn Dútslân en is as kandidaat befestige op 5-1-1812. Hy is nei Lingen beroppen as 2e Heech dúts dûmny dêr. Hy naam ôfskie op 9-4-1815.

18) 1815. Reinder (Jans) Wassenaar, troud mei A. Lauerman, as kandidaat befestige op 5-11-1815 en is ferstoarn op 5-12-1859. (Syn dochter Gesina wie troud mei de Berltsumer hûsdokter Theodorus Risselada Paulussoan) Letter stienen hjir noch foar sa fier as ik wit, mar it is my net alhiel wis, û.o. in:

19) H.U. Masman (1861-1867), In sindingsrede fan him is útjûn op 12-6-1865 by U. Proost mei de titel: Den hongerden brood.

20) Jan Imbertus Swijghuizen Reigersberg (1867-1871). Yn 1872 nei BERLTSUM en dêr ferstoarn yn 1880.

21) Jan Bruinwold Riedel, troud mei Sjoukje Helder, (1872- 1875 letter nei de Knipe.)

22. J.J. Oudegeest (1875 fan Donkerbroek -1876),

23) H..K..S. Ph. Begemann, troud mei L. Kotzenberg, (1877- yn 1879 nei Scherpenzeel.),

24) F. Germs (1879-en op 3 septimber 1882 nei Vledder),

25) G.Th. Gerritzen S. Hzn. Fan Wervershoof (1883- yn 1885 nei Rolde),

26) R. Kijlstra J.J.zn. (as kandidaat 31-5- 1885 - op 2-12-1888 nei Ingelum.)

27). D. Th. Uden Masman. 28) Nicolaas van Klaveren (7-12-1890 fan East Ynje (no wenjend te Haarlim) - op 3-2-1895 naar Ruinen)

Fierders FOAR SAFIER IK WIT of tink te WITTEN (en net yn folchoarder) in Gerard Willem Noorderhout, sûnt 1907 kandidaat te Aalsmeer, mar it Klassikaal Bestjoer fan Ljouwert makket beswier tsjin it goedkarren fan it oannimmen fan it berop nei Wier, omdat it traktemint net foldwaande is en yn 1912 nei Niehoven, in dûmny M. Hoekstra fan de Wilp (Gr.), dy syn amt hjir del lein hat om him oan de skilderkeunst te wijen. Yn 1911 in kand. J. Nijenhuis Ockhuizen fan de Wilp (Gr.) - yn 1915 nei it Hearrenfean. Yn 1916 waard in J.W. Roobol, kand. te Dordtrecht te Wier beroppen. Yn 1920 in G. Ypeij te de Knipe beroppen. Hy bedankt omdat it traktemint te leech wie. In dûmny H.K.S. Begeman. In dûmny R. Hoen. Wier giet letter in kombinaasje oan mei St. Jabik. In bekende dûmny wie hjir fan 31-1-1932-1938 de histoarikus dûmny J.J.KALMA. Hy gie dêrnei nei Zandvoort, nei Hegebeintum en nog wer letter nei Wargea. In dûmny D. Bender. In dûmny A. Blom. In dûmny J.A. Bakker, hy nimt yn 1943 ôfskie en giet nei Burgum. In dûmny Voetelink. Hjir hat ek noch fan 1961-1968 in diakoon (helppreker) W. Oosterwal tsjinne.


L. C. 16-7-1867.

GETROUWD :  

Jan Imbertus Sweighuisen Reigersberg

en

Anna Maria Fabius.

Steenwijk, 12 Juli 1867.

 

 

L. C. 11-2-1876.

Mevrouw Swijghuisen Reigersberg te BERLIKUM verlangt met 12 mei e. k. eene TWEEDE MEID, die goed kan strijken, de drooge wasch behandelen en met de kinderen kan omgaan.


L.C. 5-8-1968.

Ds. Hein Groeneveld tijdens vakantie in Denemarken overleden.

TIJDENS een vakantie reis is te Bread Strup in Denemarken plotseling overleden ds. Hein Groeneveld, Nederlands Hervormd predikant te Grouw en schrijver van een aantal Friese toneelstukken. Hij is 48 jaar oud geworden. Hij is in WIER geboren in 1920 en bezocht in WIER de lagere openbare school. Vervolgens de openbare M.U.L.O. te Sint Annaparochie en de Rijkskweekschool te Leeuwarden. Hij was later onderwijzer in Beetgum en Sint Jacobiparochie. Hij studeerde door voor predikant en was achtereenvolgens voorganger van de Hervormde gemeenten van Akkrum, Lippenhuizen en Grouw. Hij deed belangrijk werk in de Vrijzinnig Christelijke Jeugdcentrale. Hij was verder lid van de toneelcommissie van de Fryske Kultuerried. Het Friese toneel had zijn warme belangstelling. Hij schreef enkele psychologische thrillers en een blijspel in de Friese taal.


De tsjerke ynventaris fan WIER, opmakke op 3-5-1983 troch S. Ten Hoeve.

Nachtmielsgerei:

De tselkfoarmige nachtmielsbekers fan Wier. Ien mei ûnder de lipperâne de ynskripsje: "Tot den 46:4) tsjerke mei tek ruter en rjochts in seal tsjerke mei twa krúsen op it tek. Merken a. Jierletters S (=1669) b. Barteld Jansen te Berltsum, dy’t om 1625 hinne master waard. c. Ljouwerter keur 1668-1681. d. Net dúdlik. In tsjelkfoarmige beker mei ûnder de liprâne de ynskripsje: "De in de Zoon gelooft die heeft het Eeuwige leven". (Joh. 3 vers 36a). Ovale cartouche binnen in lauwerkrâns; omgeande bân mei ynskripsje "Vrede door het bloed des kruises, C O L.L VS20 en dêr binnen in allegoaryske figuer mei krús, tsjelk en palmtakke (it leauwen); ûnder de cartouche it jiertal 1866. Merken: a. Jierletters g (= 1866) b. Mastersteken SB = Koonings 9797 S. Bokma, Ljouwert 1860-1900. (Jiertal ferkeard by Koonings) c. Waarborch Ljouwert. d. 1e gehalte. In ovale brea skaal 26,4x20,6 Fersiering yn in omgeande filet râne. Ynskripsje oan de efterside: "Dien die geen Zonde gekend heeft, heeft Hij / Zonde voor ons gemaakt, op dat wij Zouden /worden regtvaardigheid Gods in Hem"-/2 Corinth: V vs 21. Ter gebruike bij ‘s Heeren Heilig Avondmaal/ in de Hervormde Gemeente te Wier / H.Kiestra & L.J. van den Akker Diakenen / 1825 / R. Wassenaar Pred". Merken: a. Jierletters O (= 1825) b. Masterteken PS (=Koonings nr 8991) P. Schmidt te Ljouwert (1812-1846) c. Waarborch Ljouwert. d. 2e gehalte.In rjocht kantige breaskaal (35,9 x 26,8) Fersiering in omgeande filet râne. Ynskripsje oan de efterside: Jezus Christus is gisteren en heden/dezelfde en in der Eeuwigheid. Hebr. XII. 8/ Diakenen van Wier 1866/ B.P. Siderius/ H.F. van der Meulen/ T.U. Nieuwenhuis/ L.Kylstra/ Ouderl. / H. Uden Masman Jr. pred". Merken: a. Jierletters L (=1867) b. Masterteken 10 R (= Koonings 9151) S.F. Reitsma (fa Gebr. Reitsma) Snits 1859-1892 (wenplak is net goed by Koonings) c. Waarborch Ljouwert. d. 2e gehalte. In balústerfoarmige wynkanne mei tút, deksel en hantfet (h. 31,1 o/ 12,5 Op it deksel de ynskripsje: "Geschenk / van de diakonie/ aan de kerk te Wier / R. Kylstra, predikant/ N.K. Schat/ J.L. van den Akker/ouderlingen / K.(Klaas Jans?) Boersma / R. van der Meulen / diaken / 80 wynbekerkes fan fersulverde metaallegearing (begjin 20e ieu).

Doopgerei:

In koperen doopfet mei op de boppe râne de ynskripsje: "Keimpe Pieters, Iohannes Leenderts 1777 als diakenen van Wier". ensafuorthinne ensfh. In samling tsjerkebibels, gesangboeken en de kânselbibel binne yn 1977 yn brûklien jûn oan it Frysk Museum.

(Diaken Broer Pieters Siderius, wie hierboer en troud mei Gelbrigje Jans Boersma, De caféhâlder, Hans Freerks van der Meulen, wie troud mei Pietje Tiedes van den Akker, de timmerman Tjeerd Ulbes Nieuwenhuis, troud mei Jetske Symons de Valk, de skoalmaster Libbe Oebeles Kylstra, troud mei Elisabeth Mebius, de skoalmaster Harmen Olpherts Kiestra, bouboer Leendert Jaspers van den Akker, Jasper Leenderts van den Akker,troud mei Grietje Klazes Schat, Nammen Klazes Schat, troud mei Tettje Tiedes van den Akker, Klaas Jans Boersma, troud mei Maaike Everts Roersma. Diaken Keimpe Pieters (3-6-1737-n.b.), soan fan Pieter Jans en Willemtje Gerrits, wie yn 1761 troud mei Trijntje Harmens. Diaken Iohannes Leenders (Gorter), berne om 1735 hinne, wie troud mei Eke Jarigs Schenkius fan Sint Jabik.)


WIERSTER skoalmasters.

Yn 1587 is de "costerie" in pear jier fakant en wurdt no betsjinne troch Claes Vincents. Hy beluts syn ynkomsten yn haadsaak út lannen dy’t hy sels bewurke. Hy wie boaske mei Geertie Laurents. Hy is yn 1610 te finen yn Jelsum. Yn 1608 wie Idde of Ede Jansz. doarpsrjochter en skoaltsjinner. Fan 1611 oan’t 1613 wie hy teffens tsjerkfâd. Yn 1614 kaam Cyprianus Jacobi (Sjoerd Jacobs). Yn 1617 wie Tiaerdt Jansz. hjir skoalmaster en doarpsrjochter. De pencie wie 100 c.g. yn’t jier. Yn 1637 wie master Lourens Lourens rjochter en ûntfanger te Wier. Hy wie troud mei Jancke (Jannichie) Jansdr. Yn juny 1640 wie Lourens Lourens Buirtie (Buntie) hjir skoalmaster. Yn 1674 wie Jan Asperen "gewesen schoolmeester te Wier". Yn desimber 1614 wie master Jan Ottes, skoaltsjinner en ûntfanger te Wier. Yn oktober 1675 waard master Mijno Arends, skoalmaster te Wier, as lidmaat oannommen. Hy kaam fan Boarburgum en troude op 28-11-1680 te Wier mei Jaicke Claesdr. Hy is stoarn yn 1735. Syn opfolger wie master Sippe Dirks. Yn jannewaris1756 wie Tieble Reinders hjir skoalmaster. Hy wie boaske mei Akke Elisas. Op 16-5-1762 trouden te Wier Ruurd Hendriks Ruardi, skoalmaster te Wier en Antje Arjens Bethelius, fan Wier. Op 20-11-1763 trouden te Wier Carel Delschneider, skoalmaster dêr, en Grietje Konings fan Ljouwert. Op 1 sept. 1795 is hy blykber ôfset. Yn 1799 wie Tetman Willems Dijkstra skoalmaster te Wier. Hy wie de op 25-2-1777 berne soan fan de Bitgumer skoalmaster. Syn bruorren Pieter Willems Dijkstra en Heerke Willms Dijkstra wienen respektivelik skoalmaster te Bitgum en te Berltsum. Hy wie teffens doarpsrjochter, en kollekteur etc. Hy wie hjir op 1-8-1802 troud mei Anna Catharina, de dochter fan dûmny Hobbo Lemke te Wier. Yn febrewaris 1814-1815 wie hy Skout fan de gemeente Berltsum. Hy kocht letter it tichelwurk te Berltsum en is op 10-2-1835 dêr as stienfabrikant en assessor fan Menameradiel ferstoarn, 58 jier âld. Syn soan Willem Tetmans Dijkstra, berne op 7-6-1810 is op 2-2-1823 te Berltsum stoarn. Yn 1813 waard de skoalle provisjoneel waarnommen troch Harmanus Olpherts Kiestra, dy’t op 12-12-1814 in fêste oanstelling krige. Hy wie de soan fan master Olphert Ebbings Kiestra te Easterlittens en wie dêr op 30-5-1792 berne. Hy troude op 14-6-1815 mei Geertje Douwes Fopma. Hy waard yn it foarjier fan 1839 keapman te Berltsum. Sa komt hy yn 1839 noch foar as adm. Tsjerkfâd te Berltsum.

Yn 1830 krige Wier in nije skoalle. Op 1-8-1833 komt Libbe Oebeles Kijlstra hjir. Hy troude yn 1837 mei Elisabeth Mebius. It oantal learlingen, yn 1817 mar 40, klom yn 1846 op ta 50 á 60. It traktemint wie yn 1817 fl. 295,- út hier fan 14 pm skoallân en skoalpinningen en frij wenjen.

Skoalle Wier 1917Yn 1874 is yn Wier in nije skoalle mei in skoalhûs boud. Der wienen doe 55 learlingen. Rinse de Grijs hat de skoalle tydlik waarnaam. Op 6-5-1874 kaam Tjalling Bakker. Hy hat 40 jier yn Wier skoalmaster west. Op 1-9-1913 krige hy earfol pensjoen. Hy ferstoar yn Utert op 27-10-1929 en is yn Wier begroeven neist syn frou A.(ntje) Gaarkeuken. Harren soan, berne te Wier op 10-11-1875, wie de bekende jong yn 1918 ferstoarne dûmny S.(iebe) K.(ornelis) Bakker te Swol. Hy wie troud mei de (Wierster) dûmny’s dochter Anna Henderika Hillegonda Germs. Hy wie auteur en de Frijsinnich Kristen sosjalist en propagandist foar de S.D.A.P. en de gehiel ûnthâlding. Hy leit begroeven op it Alg. Begraafplak oan de Meppelerstrjitwei yn Swol. Op syn grêfstien stiet in krús mei in read findel. Op 1-9-1913 is Johannes de Haan hjir kommen. Hy gie op 1-1-1921 nei de Jouwer om dêr haad fan de skoalle te wurden. Hy waard opfolge troch J.W. van der Meulen dy’t op 1 oktober 1927 nei Lekkum gien is. Op 1-1-1928 is A. Faber fan Wergea him opfolge, dy’t op 1-10-1931 ûnderwizer te Ljouwert wurden is. Hy waard opfolge troch Tj. De Jong. Op 1-11-1934 is de skoalle troch Dep. Steaten opheven. It berop op de Kroan tsjin dit beslút waard by K.B. fan 25-9-1934 net grûne ferklearre. De Jong is doe nei Ingelum oerpleatst. De bern geane no nei Berltsum nei skoalle ta.


L.C. 25-2-1814.

De Schout van de Gemeente BERLIKUM roept de onderwijzers van den 2den of 3den rang op, welke genegen zijn, te WIER, als onderwijzer, koster en voorzanger geplaatst te zijn, om, voor den 9den maart, de bewijzen van rang en zedelijk gedrag, franco in te zenden bij den heer en mr. J.D. van der Plaats, openbaar notaris en schoolopziener van het 5e district te Leeuwarden, en ten examen in de kerk van dien dorpe te compareren, den 26sten maart 1814 des voormiddags ten 9 uren. De inkomsten bestaan in de opbrengst van 14 pondemaats bouwland en ¼ pondematen tuingrond, benevens vrije woning en 6 stuivers schoolpenningen van ieder kind in het ¼ jaar, onder de verplichting echter, jaarlijks tot de geheele aflossing toe f.100-0-0- aan kerkvoogden terug te geven, van de voor te schieten kosten der aanstaande vernieuwing van de school, welke op f. 600-0-0- geschat worden. T.W. Dijkstra.


Lambertus (Lammert) van  Lauta is berne te Wier yn 1350. Hy wie boaske mei in ús net bekende frou. In bern út dizze boask is Schelte Lammerts van Lauta (1372 Wier - 1420 Wier). Hy is yn 1415 troud mei Tieth Bolesma (1390 - 1430) In bern út dat houlik is Gerben van Lauta (1415 Wier - 1450 Bitgum) Dizze trout mei Tieth van Herema (1410 Tsjom - 1450) It bern út dit houlik neamt him Hessel Lauta van Aysma (1445 - 1510) Hy trout mei Tjal Doeckesdr. van Fons (Fondens) (1455 Jorwerd - 1510 Bitgum). Harren soan Hotse Hessels van Aysma (1490 Bitgum  – 1543 Wurdum) trout yn 1534 mei in ûnbekende frou.


Schelte van Lauta is de stifter fan Lauta State yn Wier. Hy wie Haadling en mocht dêrom ek rjochtsprekke. Hy is teffens de oansetter ta it stiftsjen fan in Tsjerke en in Pastoary foar de Pastoar. Tsjinoer de preekstoel liet hy oerkappe banken bouwe foar de Hearen fan Lauta. Dizze banken waarden troch de Wiersters wol in bytsje ûnearbiedich “moskeflap” neamd. Yn 1256 hat de Lauta sibbe der mei foar soarge, dat it Kleaster Anjum by Berltsum stifte waard. Se hawwe grutte stikken lân oan dit Kleaster skonken. In lettere Schelte Lauta fan om 1400 hinne hat yn 1416 meidien oan de Krústochten en dan is der ek sprake fan in Wapen. In findeldrager gie foarop en hâlde de soldaten byinnoar. 


(Dyrck Dyrcks (de olde) wenne te Sint Jabik (ûnder Berltsum) Hy wie berne yn 1591 en ferstoarn op

17-3-1665, troud mei Grietie Martens Claesdr., berne yn 1594 en stoarn op 7-11-1669. Dyrck Dyrcks

(de olde) wie de soan fan Dirck Alberts Monnixhuys, húsman op Munnickhuys te Wier, stoarn op 26-

2-1631 te Wier, 92 jier âld. De heit fan Dirck Alberts Monnixhuys wie Albert Claesz. Munckhuys, berne yn 1520 te Wier en ferstoarn te Wier yn 1575, 55 jier âld. Hy wie troud mei Ebel Dircx (Fogelsangh ?) Ebel Dircx har âlders wienen Dyrck Gerrits (yn 1514 fermeld te Easterwierrum as : thoe Fogelsangh) en Jouuer Bobbynga, berne te Stiens. De heit fan Grietie Martens, Marten Claesz. wie berne yn it Kleaster Anjum yn 1570 en  troud mei Wopke Jans Schellingwou,  hy is stoarn op 15-2-1618 en hja op 18-3-1621. Hja wennen op SchellingwouSkilwolde, Jetskereed nû. 3.)  Dirck Dirx (de jonge) wie boaske mei Taetske Pytters (Rinia > Ruinia > Runia).  Fan harren bern binne û. o Dirck Dirx en Tjeetske Dirx bekend. De út súpra neamde sibben wienen allegearre Minnist. Teatske Pytters is besibbe oan de Berltsumer (Theunis) en de Boalserter (Schelte) Runia’s.)


Bewenners fan LAUTA STATE te Wier.

1192 Schelte Lauta (as stifter fan Lauta state)

1400 Om 1400 hinne wer in Schelte Lauta.

1511 In Bauck Lauta. (1511 / 1514)

1543 In Pieter Lauta.

1561 Om 1561 hinne in Jel Lauta, boaske mei Goslik van Hiddema.

1620 1620/1634 In Andries van Hiddema.

1700 Godschalk van Knijff.

1748 Horatius Hiddema van Knijff. (Grytman fan Menameradiel)

De State giet yn flammen op. 

(Hja ferstoppen har yn in droege sleat en rêden mei muoite harren libben, doe op in heawein flechte nei dûmny Stokmans te Marsum. Setten harren letter te wenjen op Meekmastate te Ferwerd.) 


Sjoch op Google: Stamboom familie Knijff.

Stamboom / 9 november 2011.


Twee dochters van Jacobus Lautenbach trouwen de neven Knijff. Catharina Lautenbach, ook Catrijn en Trijntke genaamd, werd geboren circa 1565 en overleed te Leeuwarden op 2 oktober 1596. Catharina trouwt met Jarich Gerrits Knijff die voor de reformatie organist was geweest in het klooster Klaarkamp onder Rinsumageest. Hij was eerste clerq der heren Gedeputeerde Staten, overleden te Leeuwarden in mei 1626.

Elske Lautenbach trouwt met Willem Jans Knijff  schrijver van de hopman Quirijn de Blau in het Staatse leger. Het geslacht Knijff komt uit Utrecht en heeft als bekendste telg Johannes Knijff (rond 1513-1576, de eerste bisschop van Groningen. Jarich Gerrits Knijff hertrouwt in 1600 met Anna Pietersdr. Hun achterkleinzoon Godschalk van Knijff (1666-1727) speelt later nog een rol in de geschiedenis van Lautenbach.

In Leeuwarden trouwen op 16 december 1627 dr. Pieter Knijff, geboren 6 november 1601, Pieter is de zoon van Jarich Knijff en zijn tweede vrouw Anna Pietersdr., met Wybrich Hothiesdr. van Aysma. Hun zoon, geboren 28 december 1628 te Leeuwarden, noemen ze HORATIUS, Horatius schopt het ver, bekijk zijn loopbaan op de website van het gemeentearchief van Leeuwarden.

Deze familielijnen zijn te volgen op de volgende sites: Lautenbach, Simon Wierstra etc. etc.

Pieter Knijff is stoarn op 13-11-1632 te Ljouwert en begroeven yn de Galileër tsjerke te Ljouwert. Hy wie yn 1623 te Frjentsjer promoveare ta doctor yn de rjochten. (Sjoch GJB 2002 -108, 109, 133) Wybrich van Aysma is stoarn te Ljouwert op 30-4-1642. (De van Aysma’s komme fan Aysmastate te Bitgum)

De oudste vermelding van de naam Knijff in Utrecht stamt uit 1108. Daar wordt een Ansfrides genoemd als getuige bij het ondertekenen van een Bischoppelijk document. In 1121 wordt een Arnoldus Knijff vermeld. In 1161 Theodorus Knijff. Dan valt er een gat van twee eeuwen in de naamsvermelding van de naam Knijff. Pas in 1368 is er op papier weer sprake van een Knijff, dit keer Albrecht Knijff. Daarna speelt de familie Knijff een belangrijke rol in de stadsgeschiedenis van Utrecht. Ze levert een aantal burgemeesters en is regelmatig vertegenwoordigd in de Utrechtse raad. Yn Harns wie yn 1670 ek in regearjend boargemaster mei de namme Jan Willems Knijff.

Sjoch ek it Lautenbach boek, 4 eeuwen familie geschiedenis en it boek De Kerk van de Friezen bij het graf van Petrus.


Yn de Grutte- of Jacobijner tsjerke te Ljouwert :

229 regel 10 ZB, G .......>>> pl. grond  <<<  3.5x7 voet


+- 1611-03-17 Lautenbach, Mr. Jacob, gerecht-scholt   +- 161(0)-03-07 Klotz, Engelke Willems, vr. van J. Lautenbach ** foto E 56468/49 (dig foto: E 56468-49) –J.L. resigneert 26.3.1615 als gerechtsscholtus (res G S, + 24.3.1612.

Een Trynn Jacobsdr. Lautenbach wordt in 1595 vermeld als de vrouw van Jaarich Gerrijts Knijff (Leeuwarden Gr. Consent, fol 55)


Deels afgesleten en beschadigde zerk, met op de hoeken ronde medaillons met niet meer herkenbare afbeeldingen. In de bovenste helft in een ovale cartouche (met Vredeman de Vries ornamenten) een alliantiewapen onder een helm met helmteken en helmkleed. Daaronder een tekstvlak:


Randschrift (van foto) : Ao 1611 dê 17 marty sterf / de erntpheste welgeleerde Mr Iacob Lavtenbach in tijdê Gerecht S(cholt) / s Vriesch........mê.s ovt 73 (i)aren / Ao 1604 de 7 martij (sterf eer)ba Engeltie Willem Klotz sij wijf ovt 66 (iaren) /


(Jacobus & Engeltsje.  Dit binne twa fan myn foarâlders en fan in protte oare Berltsumers. De sark leit no oan de rjochter kant fan de yngong (troch de glêzen portyk) fan de Jacobyner tsjerke) It is jammer dat hjir no oerhinne rûn wurdt. Dit sil de stiennen sark net goed dwaan en de slitaazje allinne mar befoarderje.


230 regel 10 ZB a 42  4,5 x voet


+- 1592-04-14 Knijff, Jacob, zoon van Jarig Knijff  + 1593-[01-06] Knijff, Margaretha  * Ga 42. Iacob Knijff 1592 – Margareta Knijff 1593 ** foto E 56239/19 (ook foto dV) dig foto’s Ga 042, Ga 042a) – Stamb. II 4 – Jarich Gerrits (v) K., 1e klerk + mei 1626, x 1e Lynke Cosebarts (zoon: Gerryt) , x 2e Trynke Jacob Lautenbachsdr.


Sjoch: Aantekeningen van Eetse Tigchelaar over de geschiedenis van Hempens.


L.C. fan 8-2-1965 :

Eetse Tigchelaar tekent Hempens’ historie op. 

(De dominee en de brug.)

Foto: Eetse Tigchelaar.

W.û. de dûmny’s fan Himpens e.o. In dûmny Duco Folperda hat it oer:


De Lautenbach famylje bibel en twa gedichten: ien oer it fersjerren fan Elske, it dochterke fan ds. Duco (Doeke) Folperda en Elisabeth Siccama fan Himpens en ien oer dy âlde Heechdútske famylje-bibel mei de sibbe Lautenbach oantekenings troch Maria van Velsen dy’t troud wie mei Hendrik Jacobus Lautenbach. Har heit wie Hendrik Willem Velsius dy’t in pylgersreis makke hat nei Jerusalim en op de weromreis yn Calabrië (Itaalje) oan kweade koartsen stoarn is sa’t út in oantekening fan har yn dy bibel oanjout. Fierders binne dêryn oantekenings makke fan harren 12 bern.


Eetse Tighelaar skriuwt ek oer it dêr yn Himpens oanleine sportfjild yn it kader fan de wurkferjenning.

In protte wurkleazen krigen dêr wurk wêrûnder in protte mannen út Berltsum. It wienen: Johannes (Jelles) Vis, Pieter Sijbesma (Kl. Anjum), Tjipke (S.) de Vries, (by-namme : orandus) J.G. de Vries, Jan Reitsma (ien fan de “Oastmannen”) Jelle Althuis, A. Jenema (Kl. Anjum), Tsjip de Jong (Tsjip & Coba), R. Miedema, Douwe (Pieters) Algra, Marten (Minnes) Schiphof en P.H. de Vries. De lêste 2 mannen kamen út Wier. It wurk waard troch de Gront Mij N.V. oannommen en útfierd en it wurk begûn op 2 januaris 1967.


Sjoch ek de L. C. fan 21-1-1967.

Aan het werk, maar niet met plezier.

(Foto : Arjen de Groot fan Menaam,  64 jier.)


Yn de Wierstertsjerke:  In grutte sark wêrop de nammen Jel Lewtha (Lauta), Goslick Hiddema en Sjouck Jelgerhuis, dateare 1562 en 1593


Op 14-7-1760. Ferhiering fan alle beamfruchten op Lauta State. Op 23-10-1764 ferkeap fan de pastoralia fan WIER. Op snein 29-6-1823 lit kastlein K. Van der Meij te Wier 3 sulveren leppels ferkeatse.


Op 16-10-1842 wurdt it nije oargel yn de tsjerke fan WIER yn gebrûk nommen. It oargel is makke troch P.J. Radersma fan Wieuwert. Dûmny (R.) Wassenaar holde in preek oer Koll. 3: 16b. It oargel waard bespile troch master W.de Jong Jacobsz. Foarhinne wie hjir in foarsjonger.


It oargel telt sân stimmen t.w.: Bourdon 16’, Prestant 8 ‘, Holpijp 8, Octaaf 4’, Quint 1 ½ ‘, Octaaf 2’, Trompet 8 ‘ gehalveerd. It oargel ferkeart noch alhiel yn orizjinele steat. Allinne de Trompet 8’waard yn 1925 troch de fa. Bakker en Timmenga út Ljouwert fernijd. Der binne net folle Radersma oargels en dus is dit in kostber besit.


De oargelbouwers Radersma fan Wiuwert.

Yn de twadde helte fan de 19e ieu wenje der yn Wiuwert twa oargelbouwers t.w. Jan Reinders Radersma en syn soan Pieter Jans Radersma. Jan is berne op 4-6-1772 te Wiuwert en wie lânbouwer en oargelbouwer. Hy hat de oargels fan Mantgum, Wommels en Spannum boud. It lêstneamde oargel is yn 1913 fehúze nei Mitslawier. Syn soan Pieter dy fan Skearnegoutum, Wommels en WIER. Pieter kin it oargelbouwen net fan syn heit leard hawwe, want hy wie noch mar 13 jier âld doe’t syn heit yn 1816 ferstoarn is. It oargel fan WIER hat 8 registers, in oanhingjend pedaal en pianotred. By it front ûntwerp folge Pieter it troch Rudolph Knol yn 1788 te Wiuwert boude oargel. (Sjoch ek de L.C. fan 11-3-1983. Zilveren lepels en een tabakspot en it blêd Klaaiklúten, nijsbrief fan de Stifting ArgHis, jiergong 15 maart 2011 oer de oargelbouwers Radersma.  Foto foarside Klaaiklúten it oargel fan WIER.) Kenners karakteriseare de kenmerkende klank fan de Radersma oargels as passend yn de Biedermeier streaming : leaflik en elegant.


L.C. 20-12-1844.

WIER, den 6 December 1844.

Heden werd ik in den diepsten rouw gedompeld, daar het den Almagtigen behaagde, na eene hevige en smartelijke ziekte van 9 dagen, mij en mijne Kinderen door den dood te ontrukken, mijne hartelijken geliefde Man, Leendert Jaspers van den Akker, Gardenier en Kerkvoogd alhier. Hij bereikte den ouderdom van bijna 54 jaren, waarvan ik 32 ½ jaar in den gelukkigen Echt met hem doorbrengen mogt; smartelijk valt mij en mijne Kinderen dit zijn afsterven, maar mijne hoop en vertrouwen is nu ook in dezen wederom op Hem gevestigd, die bij voorgaande smartelijke verliezen, Zich ook aan ons niet onttrokken heeft. Janke L. van den Akker, Weduwe L.J. van den Akker.


L.C. 20-11-1846.

Familieberichten

Op den 13 November 1846, is te Wier, in den ouderdom van 81 jaren en 8 maanden overleden Tiede Leenderts van den Akker, in leven Rentenier aldaar.

P. Plantinga, H. Kiestra. (Testamentair executeurs.)


L.C. 6-1-1905.

Tegen de 48 jarige Freerk T., schipper te Wier, die op 15 December j.l. bedelde aan de woning van den rijksveldwachter W. Matthijs te Sint Jacbiparochie, werd voor dit feit veroordeling gevraagd tot 3 dagen hechtenis.

(Dat wie efkes pech hawwe, dat hjir no krekt in plysjeman wenne!)


L.C. 26-8-1927.

Kerk en School, Benoemingen, enz. Benoemd tot organist bij de Ned. Herv. Gemeente te WIER, de heer J. Veninga te BERLIKUM.

(J. Veninga wie destiids it haad fan de iepenbiere skoalle fan Berltsum)


L.C. 1-7-1927.

WIER. 30 juni 1927.

Wegens het niet kunnen voldoen aan den raad van beheer is de Ned. Herv. Gemeente alhier reeds geruime tijd vacant.De financiële toestand van de kerk is van dien aard, dat er in de naaste toekomst ook geen kans op verandering bestaat. De kerkeraad heeft thans besloten zich te wenden tot de kerk van Sint Jacobiparochie om deze beide gemeenten te combineren, ten einde weer een eigen predikant te kunnen krijgen. Door het vertrek dan ds. De Boer is deze gemeente ook vacant. Daar Wier niet in staat is het tractement voor een eigen predikant te betalen en ook Sint Jacobiparochie daar moeilijkheden mee heeft, zou dit voor beide kerken een oplossing zijn.


L.C. 25-9-1971.

WIER heeft geofferd.........de heer (Andries) de Jong heeft een lijst van predikanten van 1555 af. Wier heeft al sinds 1923 geen predikant meer. Toen vertrok ds. Gerard Willem Noorderhout, die een jaar later met emeritaat ging. Het was overigens de tweede keer, dat ds. Noorderhout in Wier stond. Hij had er al eerder gestaan van 1907 tot 1912. De heer de Jong (hij is scriba geweest van de kerkeraad) kan het in zijn boeken precies nagaan. Na 1923 ging Wier dus een combinatie met een buurgemeente aan en de laatste jaren was (en is) dat Sint Jacobiparochie.

(Andries de Jong út Wier hat ek in protte ynstjoerde stikken skrean yn de Ljouwerter krante oer û.o. oer tsjerklike saken.)


L.C. 19-6-1933.

Begrafenis W.Wieling.

WIER - Nadat het stoffelijk overschot van den overledenen stationsambtenaar, den heer W. Wieling, Zaterdagmiddag uit Leeuwarden te WIER was aangekomen, werd in de woning der moeder van den overledenen door den predikant een lijkdienst gehouden. Daarna geschiedde de ter aarde bestelling......etc. etc. De heer S. Wieling, een broer van den overledene, dankte namens de familie, de chefs en kammeraden van den overledene voor de goede belangstelling, den dode bewezen.


L.C. 14-4-1959.

In WIER is zondagmiddag het vijfjarig zoontje Frits van de familie S. de Haan in de Wierstervaart verdronken. Het kind moet spelenderwijs met een autoped de vaart zijn ingereden. Toen men het kind vond bleken de levensgeesten te zijn geweken.


L.C. 13-4-1959.

Hjoed gong fan ús hinne, troch in slim ûnk, ú leave lytse FRITS Amper 5 jier âld.

Wier, 13 april 1959

Berltsum: widdo W. de Haan en bern

Wier: Widdo G. Smidstra en bern.


L.C. 7-9-1961.

Hjoed gong fan ús hinne nei in lange slimme sykte, ús leave

WIM


Noch mar 14 jier âld.

Wier, 6 septimber 1961.

Berltsum: widdo W. de Haan en bern.

Wier: widdo G. Smidstra en bern.


L.C. 29-8-1972.

Hjoed gong fan ús hinne nei in lange slimme sykte, ús leave

PETER

Noch mar 10 jier âld.

Wier, 27 augustus 1972.

Menaam: widdo W. de Haan.

Wier: widdo G. Smidstra

en bern.


L.C. 9-12-2002.

Kattebyld docht Wiersters ear oan. By de fiering fan de 50 ste jierdei fan de Doarpsrounte krige WIER syn eigen keunstwurk. Dizze stichting is ferantwurdelijk foar de leefberens fan Wier. Baukje Bergsma-Jasper, mei 86 jier de âldste ynwenster fan it doarp, ûntbleate it byld fan in kat oan de Lautawei tsjinoer d’ Âld skoalle. It verwiist nei de bynamme "Wierster katten", dy de doarpelingen al fan âlds hawwe. Nimmen wit wêr’t de namme wei komt, seit foarsitter Klaas Kloostra fan de Doarpsrounte. Misskien is it in tsjinwicht foar de Berltsumer hûntsjes yn it oanbuorjende Berltsum.


 ***************************************************


L.C. 19-10-2007.

It doarpke WIER hat syn eigen bierr

It is betocht troch de ynwenners fan Wier om de pleatslike tsjerke ekstra ûnder de oandacht te bringen. Dy is dringend oan restauraasje ta. Of it drinkber is? Hja hawwe it "Wierster kattemiich" doopt. Wierster kattepis dus. It is fol 5%. As aksjebier brout by brouwerij " Ús Heit" yn Ljouwert. It klinkt net echt oanloklik.


Âld ynwenster fan WIER en no wenjend oan de Beintenwei 1 yn Minnertsgea, Simy Sevenster-de Jong, berne op 15-12-1944, is in bekend Frysk skriuwster en oersetter fan ferhalen en blijspullen, boeken en toanielstikken. Hja hat teffens gedichten en proza skreun. (Simy en Anton)


L. C. 15-2-1969.

Georgisme is de oplossing voor alle problemen.

A. Sevenster (88) wenne ûnder oare yn WIER.


Klaas Jaspers van den Akker waard op 1-3-1864 te WIER berne. Syn heit hie dêr in middelgrut lânboubedriuw. Hy gie oan’t syn 15e jier dêr nei de iepenbiere skoalle ta. Hy wie yn 1887 troud mei Grietje Dijkstra dy’t ûnderwizeres wie. Hierde yn 1891 in grut akkerboubedriuw te Berltsum. Letter "op syn 50e" wie hy rêstend bouboer te Berltsum. Hy hat yn in protte bestjoeren sitten wêr ûnder as foarsitter fan de feriening "Doarpsbelangen" te Berltsum. Ek skriuw hy stikken yn it Frysk Lânboublêd. It troch him skreaune boekwurk "Van de Mond der Oude Middelzee" nimt in bysûnder plak yn de Nederlânske en Fryske litteratuer. Hy is yn Berltsum stoarn op 22-10-1943 en yn syn berteplak Wier begroeven. Yn Berltsum is in strjitte nei him ferneamd.


Sjoch ek de L.C. fan 25-10-1943.

K.J. van den Akker.

(ferstoarn)


Sjoch ek de L.C. fan 18-10-1967.

Kostlik dokumint.

K.J. van den Akker waard yn 1864 te Wier berne. Hy hat oan’t 1914 bouboer west te Berltsum,

dêr ‘t er yn oktober 1948 ferstoar. etc. etc. .................

Hy is de skriuwer fan it boek:

Van de Mond der Oude Middelzee.


L.C. 28-2-1964.

Klaas Jan van den Akker werd 100 jaar geleden geboren.

(foto K.J. van den Akker.)


L.C. 26-2-1982.

De Theebus (café "Veldzicht") in Wier verkeert in bouwvallige toestand.

(Ien fan de lêste kastleins hjir wie û.o. kastlein Feike Prosje.) De hedendaagse eigenaar dhr. Tom Mooij uit Zaandam wil het pand verkopen. Dhr. Geale de Jong uit Wier stelde: "Foar in kafee is yn Wier gjin plak mear, no’t wy hjir d’âld skoalle as doarpshûs ha". It kafee is flak dêrnei ôfbrutsen. Op dit plak stiet no wenhûs Hegedyk 2A wêr’t Jeltse (Jans) Teijken wennet. De slús (mei de namme "Schutslús Wierstersyl") neist dit hûs, leit yn de noardlike âlve stêden rûte.


L.C. 30-9-1927.

Op 21 mei 1927 kreeg T.M. v.d. B., 26 jaar, arbeider vroeger te WIER, thans te Irnsum, ruzie met Leendert van den Akker. Deze laatste was op de openbare weg onder Wier en werd gereden door v.d. B. die tegen hem aanbotste. Van den Akker maakte hier op een aanmerking..Dit was voor v.d. B. aanleiding om den ander bij de keel te grijpen. Van den Akker, die vlak bij zijn woning was, vluchtte op zijn erf, maar v.d. B. bleef hem vasthouden. Hij schudde den ouden man heen en weer en wel met zoo’n kracht, dat v.d Akker’s hoofd tegen den muur terecht kwam en bloedend werd verwond. De politie rechter te Leeuwarden veroordeelde v.d. B. tot 6 weken gevangenisstraf. Verdachte kwam in hoger beroep, doch is niet verschenen Heden voor het hof wordt o.m. v.d. Akker’s huishoudster Neeltje van Roozendal gehoord, die een en ander bevestigt. Dokter Kwast van BERLIKUM, die van den Akker na zijn mishandeling behandelde, verklaart dat deze twee wonden had. Deze verklaart dat de wonden niet met een mes zijn toegediend. Of ze echter door stooten tegen de muur zijn ontstaan kan deze getuige echter niet positief zeggen. De advocaat-generaal eischt bevestiging.


L. C. 31-1-1981.

J. Kwast, oud-directeur Nieuw Lindenoord te Wolvega overleden.

(âld dokter J. J. Kwast, jr. fan Berltsum.)


L.C. 20-10-1874.

Belangrijke verkoop.

(A.) Finale verkoop van de Zathe en Landen c.a. te WIER, gelegen aan den Rijdweg en de Wierstervaart en verschillende opvaarten, op Dinsdag den 27 October 1874 ten huize van (kastlein yn herberch "Veld- en Waterzicht")) G.L. Kroes te Berlikum. Groot volgens het Kadaster 33.45.90 Ha. Tot 12 Mei 1876 verhuurd aan Evert Pieters Siderius. Te verkoopen in 28 percelen. Inzet som in totaal fl. 120.753,50

(B.) Eene huizinge en erf en boomgaard. Singel als weiland, zeer uitmuntend gardeniersland, van terp aarde voorzien, "Lauta State" genaamd, alles staande en gelegen te Wier, groot volgens het Kadaster 5.20.90 Ha. (14 pondem.) Inzet sommen in totaal fl. 20.152,75 De lander verhuurd aan Broer Pieters Siderius tot 12-5-1876.


St. Annaparochie - Overleden in juli 1973 op 92 jarige leeftijd de Georgist Arjen Sevenster. Hij was een vechter voor het Georgisme, genoemd naar de stichter van die beweging Henry George. Hij bracht zijn idealen ook in de praktijk en streefde naar sociale gerechtigheid. Hij richtte in Wier in 1920 het landbouwbedrijf "De Maetskip" op. (later in boekvorm verschenen met deze naam) Hij was verder redacteur van "Ons Erfdeel" en hij publiceerde verschillende brochures.


L.C. 27-4-1968.

Boer - schaker van WIER en de wereld.

De heer Mulder van Leens Dijkstra heeft een boerderij bij Mooie Paal onder Wier, het kruispunt van wegen tussen Berlikum, Minnertsga en Sint Jacobiparochie. Hij voert dat bedrijf in ene maatschap met zijn zoon. De 50 jarige boer - schaker, zoals hij in de Friese encyclopedie wordt aangeduid. Zijn lange naam is in talloze landen bekend door een voortdurende correspondentie met tientallen personen over de gehele wereld of dat nu een electronicus is uit Bulgarije of een kolonel van de lijfwacht van de Sjeik van Teheran. Zijn naam verschijnt overal in druk in schaak tijdschriften, maar ook in een Roemeens tuinbouw geschrift, waarin hij schreef over de pootaardappelteelt in Friesland. Kortgeleden liepen in twee correspondentie schaaktournooien af, waarin hij heeft meegedaan, de voorrondes van het candidaten tournooi voor de wereldtitel en de correspondentie schaak olympiade, waarin hij voor Nederland aan het eerste bord speelde. In beide tournooien, die bijna 3 jaar duurden, behaalde hij de zogenaamde halve titel voor "internationaal meester correspondentie schaak" tezamen maakt dat de hele titel. Hij is de eerste Nederlandse schaker, die deze titel behaalt en in de wereld is hij de eerste boer. Als bouwboer met nog 30 melkkoeien heeft hij ook een hobby, het kweken van nieuwe aardappelrassen. Enkele van zijn rassen maken een goede kans om op de Duitse rassenlijst te komen.

Mulder van Leens Dijkstra is in Wier op de mooie boerderij geboren. De lange naam is ontstaan toen met zijn overgrootmoeder de naam Mulder van Leens dreigde uit te sterven. Onder voorwaarde, dat ook de achternaam Dijkstra er aan toegevoegd werd mocht de van in de familie Dijkstra blijven bestaan. Twee families dragen op het ogenblik de naam, behalve de boer in Wier ook nog zijn broer in Tilburg. Het schaken leerde hij van zijn moeder, een Rienks uit Het Bildt. Reeds in zij H.B.S tijd in Haarlem was hij een meester. Zo lang hij op school ging was hij schoolkampioen. In de oorlogsjaren werd hij boer te Wier en uiteraard lid van Philidor te Leeuwarden. Na de oorlog veroverde hij tweemaal het schaakkampioenschap van Friesland en al eerder was hij enkele jaren correspondentie kampioen van Nederland. (foto)

(Syn pake D.K. Mulder van Leens wie tsjerkfâd yn Berltsum mei G.L. Boomsma en E.P Pieterzen.

Syn heit wie oan de drank ferslave en wie dêrom ûnder kuratele steld. Hy koe it altyd moai opsizze en wie in grut moppenferteller.)


L.C. 2-3-1939.

Crematie G.L. Boomsma. (de G.L. Boomsmastrjitte hjir yn Berltsum is nei him ferneamd.)


L.C. 9-10-1849.

Van Joure wordt van den 5 dezer gemeld, dat by de op dien dag aldaar plaats gehad hebbende gallopeerpartij, de prijs, zijnde een zilveren Tabakskomfoor, behaald is geworden door het paard van den heer S.(ybe) J.(ans) Sevenster te Berlikum.


Sjoch ek de L.C. fan 11-10-1950.

Een staal van Friese geslachtskunde.

(Gen. Sevenster.)


L.C. 16-2-1849.

De notaris T(jeerd). Alma te Menaldum zal t.v.v. dhr. P. Plantinga (griffier) te BERLIKUM, en op verzoek van de arr. Regtbank te Leeuwarden, op Woensdag den 21 Febr. 1849 ten 5 ure na den middag in de herberg te WIER finaal presenteren te verkopen: Eene hechte huizinge no 26 met erf ca. staande en gelegen te Wier, bij het Kadaster bekend Gemeente Berlikum sectie A no. 494 ter grootte van 2 roede 40 el: door wijlen Wop K.(lazes) de Groot bewoond geweest; waaop geboden is f. 371,- etc. etc.

Tjeerd Alma wie ien fan de oprjochters fan de feriening fan notarissen yn it arrondissemint Ljouwert (9-1-1845) Syn soannen Hendrik Willem en Hermanus Alma binne resp. fan (1867 - 4-11-1877) en (1876 - 1891) notaris te Berltsum west.


L.C. 20-9-1932.

WIER. - 19 Sept. Op de Mooie Paal, onder beheer van ons dorp, brak hedenmorgen brand uit in de gardenierswoning van J. Faber. Het huisje brandde geheel uit, alleen de muren bleven staan. De auto-spuit uit Marssum wist in korten tijd de brand te blusschen. De huizinge, eigen aan de heer D. Mulder van Leens Dijkstra is verzekerd. De oorzaak van den brand is onbekend.

Dyrck Dyrcks (de Olde), berne om 1591 hinne yn Sint Jabik en ferstoarn op 17-3-1665 yn Berltsum. Boer by it Kleaster Anjum, minnist. Hy boaske op 8-8-1615 mei Griet Martensdr., (minnist) berne om 1593 hinne en ferstoarn op 7-11-1669 yn Berltsum. Hy is de soan fan Dijrck Dijrcks MUNKHUIS te Wier. Dy syn heit en mem wiene Dirck Alberts Munckhuis en Ebel Dirxdr. Vogelsangh. De pake fan lêst neamde wie Sicke Geales, as lân eigner neamd te Wier yn 1511.

(Sjoch ek haadstik "Nammen op de âlde grutte tsjerkeklok")


Ao 1796 DEN 13 MAY IS OVERLEEDEN SYBE / YMES SEVENSTER IN LEEVEN HUISMAN / TOT BERLIKOM OUD ZYNDE 85 JAAREN 11 / MAANDEN en 8 DAGEN EN LEIT ALHIER / BEGRAVEN /

(Sybe Ymes Sevenster de soan fan Yme Reiners en Aaltje Sybesdr. Andringa, troud te Makkum op 7 desimber 1704, en Aaltje in dochter fan Sybe Johannes-soan Andringa en Aaltje Jansdr., troude lju te WIER op Sathe De Winkel. Sybe Ymes Sevenster wie earder mr. kalkbrâner te Makkum. Sybe Andringa wie eigner-bewenner fan pleats De Winkel te Wier en besiet lannen te Berltsum. Sybe wie Minnist.)


L.C. 7-1-2004.

Wier geeft oud-zeeman waardige begravenis.

De Scheveningse zeeman Leo Brand wordt naar zijn laatste rustplaats gedragen. Jarenlang woonde hij in het 200 zielen tellende dorp, maar het had weinig gescheeld of Brand was helemaal niet in Wier begraven. Een anoniem gemeentegraf was alles wat er restte voor Leo Brand. Op oudejaarsdag overleed de oud-zeeman in een tehuis voor dementerende ouderen in Leeuwarden. Zonder testament en zonder een rooie cent op zak. Zijn 2 broers en bejaarde zus uit Scheveningen waren niet meer in staat om een begrafenis te regelen. Vandaar dat de gemeente Menaldumadeel hem een plek had gewezen in Berlikum. In de grotere buurplaats lag de grafkuil deze week al klaar. Maar de Wierster buurtgenoten van Brand vonden het maar niets dat er van hem weinig meer zou resten dan een nummer achter op een kruis. Zij zetten een actie optouw, om Brand een waardige begrafenis in zijn eigen woonplaats te geven. Gezamenlijk kochten ze een graf van de plaatselijke uitvaart vereniging. Voor een bloemstuk op de kist werd geld ingezameld. Mannen uit het dorp droegen tijdens de uitvaart zelf de kist rond de kerk. Dorpshuis d’Âlde skoalle"zorgde na afloop voor gratis koffie en gevulde koek. Bij de warme kachel werd nagepraat over het verscheiden van de kleurrijke plaatsgenoot.

(Sjoch ek L.C. fan 7-1-2004. Zeeman uit Wier had leven als eb en vloed.)


L. C. 20-12-2011.

De Haan van WIER mag weer gezien worden. 

(foto : de gouden hoanne giet wer op ‘e toer)

 

L. C. 24-9-2011.

Arme of gierige kerkgangers ?

In de kerk van WIER vonden archeologen onlangs munten uit de 17e eeuw en ....   ....  knopen.

(foto :  in hânfol muntstikken)

 

L. C. 28-7-2012.

Achttiende eeuwse Afrikaan in Kerk WIER.

Skerven fûn fan in beskilderd glês mei dêrop in tsjerketoer mei in moannefoarmich ornamint op de spits etc. etc. Fierder in ôfbylde blyndoeke Moor út it wapen fan de rike sibbe van Buren. Dit glêzen gefal mei it famylje wapen dêrop is wierskynlik yn de tsjerke telâne kommen troch de yn 1725 mei Horatius Hiddema van Knijff troude Titia Hillegonda van Burum.

(foto : fan de beskildere glêsskerven.)

 

L. C. 1-8-1985.

Klok staat stil en deur is dicht in gastvrij WIER.

(foto : astronomysk oerwurk)

 

L. C. 20-7-1985.

WIER viert kermis als één man.

 

L. C. 20-7-1985.

De draaimolen is de hoofdattractie van de Wiersters.

(foto : draaimolen)

 

L. C. 20-7-1985.

Enkele Wiersters die zich – achter de schermen- ......  .......

(foto : fan dizze Wiersters.)

 

L. C. 26-2-1982.

Wierster Theebus staat te verkrotten.

Vervallen café komt onder de hamer.

(foto : fan de Theebus)

 

L. C. 19-2-1975.

De kastelein van café Veldzicht Feike Prosje.

(foto : café Veldzicht.)

 

L. C. 16-11-1968.

Broer en zuster in WIER kennen onbekend lied.

(foto : frou T. de Jong – Hof (67) en dhr. L. Hof (72).)

 

L. C. 3-12-1959.

Helpen is mensenplicht.

(Ynstjoerd stik A. de Jong fan WIER.)

 

L. C. 4-8-1956.

Tink om ‘e brêge – mei – rails yn WIER !

(foto : Brêge mei de rails.)

 

L. C. 3-12-1946.

Dit is WIER.

 

L. C. 1-8-1946.

t’ Klein dorpke WIER.

was heden in feesttooi. Meester Bakker 25 in functie als schoolhoofd Openb. Lagere school.

 

L. C. 22-5-1993.

Mysterie rond gestolen uurwerk WIER.

(foto : Kerk Wier)

 

L. C. 4-9-2007.

Een lek orgel en verrotte vloeren.

(foto : aksjefierders Mattie van Dijk, Michel Zwartelé en Sipco Dijkstra.)

 

L. C. 8-12-2005.

Grote partij smokkelwaar in WIER.

(foto)

 

L. C. 6-5-1965.

Werk onderduiker werd gerestaureerd.

(Nij astronomysk oerwurk yn WIER.)

 

L. C. 14-4-1959.

Vijfjarig jongetje in WIER verdronken.

(lytse Frits)

 

L. C. 22-10-2007.

GEHOORD en GEZIEN.

Aan de voet van de vervallen kerk hebben kinderen zich opgesteld om een schilderij te maken o.l.v. Jaap van Dijk. 

(foto : fan de bern.)

Jaap van DijK is de eardere Berltsumer slachter no wenjend yn de Buorren op nûmer 80a.

 

L. C. 28-4-2009.

WIER vlagt niet meer op gevaarlijke toren.

 

L. C. 11-9-2008.

Sterrenstatus voor kerkje WIER.

(foto : kerkje van WIER.)

 

L. C. 10-7-2008.

Wiersters geven herstel kerk niet op.

 

L. C. 3-11-2007.

Friese monumenten schakelen elkaar uit.

(De striid om it miljoen fan de Bankgiro lotterij.)

 

L. C. 1-11-2007.

Laatste en voorlaatste, maar wel gezellig.

(foto : Wiersters songen út folle boarst harren selsskreaune liet .....”Wy hawwe in tsjerkje.....”)

 

L. C. 29-10-2007.

Kerk WIER finalist voor 1 miljoen euro.

 

L. C. 25-10-2007.

Lamme duimen van het sms’en voor WIER.

(foto : Wierster sms’ t om de tsjerke oan in miljoen euro te helpen.)

 

L. C. 11-10-2007.

Heibel in WIER over miljoenen strijd kerk.


WEES- en STYPBERN

It ferstjerren fan jonge froulju yn it kreambêd en it stjerren fan jonge bern wie oan de oarder fan de dei. Mar ek it ferstjerren fan beide âlders mei ien as mear bern kaam in protte foar. Foaral by slimme sykten sa as pest, tuberculose (t.b.c), para tyfus, in protte longsykten (de saneamde boarstlijers) kamen in protte minsken te ferstjerren. Bern waarden meastal net âld troch berne sykten. (D.K..T..P. yn intingen wienen der noch net, krekt sa min as kreamsoarch.). De weeshûzen sieten dan ek fol mei bern. Foaral earme bern. Protestanske en Roomske bern waarden meastal opfongen yn (grutte) weeshûzen. Sa binne der bgl. yn "NEERBOSCH" (Prot.) ûnder Nijmegen somtiden yn grutte tehûzen (tagelyk!) wol mear as 1000 (hiele en heale) weesbêrn opfongen. Minniste bern kamen hiel faak yn (Minniste)pleeggesinnen te loane. (fia Amersfoort.) As it mar ienigsins koe, dan bliuwen de bruorkes en suskes sa folle as mooglik wie by innoar. Dit slagge it meast by (echt) pearen dy’t gjin bern krije koenen.


In advertinsje wêr yn sa wat alles oan de oarder komt.Yn dit gefal binne it heal wezen, dy’t oerbliuwe mei in heit dy’t it (lokkich) yn finansjeel opsicht noch wol goed hat en in pake dy’t no ek al alle bern kwyt is. (L.C. 1872.) Tot innige droefheid van mij en mijne Betrekkingen, overleed heden morgen, na kort te voren van eene doode Dochter verlost te zijn, mijne dierbare Echtgenoote IJttje Klazes Quarree. Zij bereikte den ouderdom van bijna 35 jaren, waarvan ik ruim 8 ½ jaar met haar door eener genoeglijken echt mogt vereenigd zijn. Wat ik mijne vier jeugdige kindertjes, benevens hun bejaarden Vader, wier eenigst overgebleven Dochter zij was, in haar verliezen, kunnen allen enigszins beseffen die de overleedene van nabij hebben gekend.

Berlikum, 5 Februarij 1872. Sijbe S. Osinga.


FAKSINS.

Faksins binne der yn twa typen : deade en libbene. By deade faksins wurde baktearjen of firussen deade. Se wekke dan noch wol in reaksje op fan jo ymmunsysteem. De faksins tsjin diftery, kinkhoast, tetanus en polio binne deade faksins. Libbene faksins (sa as tsjin bof, mûzels en reahûn) befetsje ferswakke firussen. Faksins binne neimakke ynfeksjes. Ek foar ynfeksjes jildt dat se net altyd libbenslange ymmuniteit feroarsaakje. Wêrom dit sa is, is net dúdlik. Yn it algemien jildt, dat jo it bêste ymmún wurde kinne tsjin sykten dy ‘t har troch it lichem ferspriede.  By sykten dy ’t allinne lokaal ynfloet hawwe, sa as yn de luchtwegen of terms, is de ymmuniteit dy ’t opbout wurdt minder grut. De perioade dat in faksin wurksum bliuwt, kin ek fergrutte wurde troch de tafoeging fan sahjitten “ymmunologyske adjufanten”. Dat binne stoffen dy ’t de ymmuniteitreaksjes fan jo lichem ferheegje. Somtiden moatte faksins inkelde kearen werhelle wurde om wurksum te bleauwen. Ien prik blykt dan net genôch antistoffen oan te meitsjen. Sûnt de ynfiering fan it ryksfakinaasjeprogramm, yn 1957 wurde bern tsjin kinkhoast e. d. yninte.

 

L. C. 16-2-1872.

Tot innige droefheid van mij en mijne Betrekkingen, overleed heden morgen, na kort te voren van eene doode Dochter verlost te zijn, mijne dierbare Echtgenoote IJttje Klazes Quarree. Zij bereikte den ouderdom van bijna 35 jaren, waarvan ik ruim 8½ jaar met haar door eener genoeglijken echt mogt vereenigd zijn. Wat ik mijne vier jeugdige kindertjes, benevens hun  bejaarden Vader, wier eenigst overgebleven Dochter zij was, in  haar verliezen, kunnen allen  enigszins beseffen die de overleedene van nabij hebben gekend.

BERLIKUM, 5 Februarij  1872.

Sijbe  S. Osinga.


L.C. 3-4-1813.

Alle degenen, die iets te pretenderen heeft van, ofte schuldig is aan den boedel van wijlen Jan Gijsberts Wassenaar en Lutske Johannes (Werkhoven), in leven echtelieden te Berlikum, worden verzocht, om aangave en betaling te doen aan Klaas Johannes Werkhoven, als curator over den minderjarigen kinderen van voornoemde echtelieden, tot Berlikum, uiterlijk voor den 1 sten November 1813.


L.C. 11-9-1818.

Twee schoenmakersknechten, hun werk goed kunnende verstaan, kunnen werk bekomen by B. R. de Jong, Mr. Schoenmaker te Berlikum.

(Skuonmakkers komme wy tusken 1700 en 1800 wit hoe faak tsjin. Klompenmakkers dêrtsjinsteande net folle. Yn Fryslân waard yn tsjinstelling ta oare plakken yn Nederlân de klompmakkerij noch praktysk gehiel net útoefene. Yn de quotisaasjekohieren fan 1749 fine wy mar ien klompmakker te Ljouwert. Yn de oare stêden op it plattelân komme se net foar. It liket er dan ek sterk op dat it klompen gebrûk yn Fryslân folle letter trochdrongen is dan bgl yn Oerisel en op de Feluwe.)


L.C. 12-5- 1848.

Finale ferkeap fan in bakkerij yn de Buorren te Berltsum op 27-5-1848 by kastlein Jan M. Anema te Berltsum, hûsnû. 47 (Is no hûsnû. 71) Kad. Berltsum Seksje A 616 en 617 grut 3 roeden 53 el, belêste mei 9 stoeren floreenskatting, tsjintwurdich by de mei eigner Hans Sybrens Faber yn gebrûk. Op 12-5-1851 troch de keaper te oanfurdzjen, as oan dy tiid ferhierd foar fl. 140,- yn’t jier boppe it part fan ûnderhâld, wêrop bean is fl. 1888,-


L. C. 1-12-1854.

Verkoop van herberg “Het Wapen van Friesland”,

sectie A. 581 en 582 in gebruik bij Jan Anema en vrouw voor fl. 300,- in het jaar tot 12-5-1855. waarop geboden is fl. 3890,-


L.C. 6-3-1840.

Op 20 Maart 1840 wurdt provisjoneel ferkocht de Sathe en Lannen oan de Hegedyk (Bitgumerdyk) tusken Berltsum en Bitgum ûnder St. Anne, Seksje D. 43, 44, 180, 187,189-192,197-200, 250-257, 262, 333 en 334 grut 41 bunder 14 roeden, hawwende in totaal belêstber ynkommen fan Fl. 1764,11, tsjintwurdich by Cornelis Mulder van Leens (Dykstra) c.u. as hierders yn gebrûk.


(L.C.)

Op 29 Oktober 1842 wurdt finaal ferkocht in hûs, stalling foar 18 ko bisten en 8 hynders, hiem, hôf, beammen en plantaazje c.a. oan de Hegedyk Seksje D 252 en 253 grut 38 roeden 20 el, yn gebrûk by Cornelis D.(irks) Mulder van Leens. Op 12-5-1843 te oanfurdzjen.


L.C. 26-8-1910.

TULPBOLLEN te koop bij Braaksma en Runia te BERLIKUM, van eigen verbouw. Vrijdags monsters in de Beurs te Leeuwarden, met prijs opgaaf en dagelijks in het Berlikumer Veerhuis op de Waeze by de Groot, alwaar ook bestellingen worden aangenomen.


L.C. 20-9-1917.

CONCOURS VAN TREKHONDEN.

Het verloop van de gisteren op de veemarkt alhier gehouden keuring van trekhonden, georganiseerd door de afd. Friesland van den Bond tot verbetering van den trekhond, is als volgt: Teven boven het jaar: Sabina, van den heer D.(irk) S.(imons) Renzema te Berlikum, 1e prijs /a., Frieda van’t Waterland, van den heer D.(irk) S.(imons) Renzema te Berlikum, 2e prijs/b, Wachter, van W.(aling) Th.(ijses) van der Leij te Berlikum, 4e prijs/a, M.(arten) Ketellapper te Wier, 4e prijs/b. Teven van 6-9 maanden: Vesta van’t Waterland van S. Schaaf te Berlikum, 1e prijs. Bespanning: de 1e prijs aan Frida van’t Waterland van den heer S. Renzema te Berlikum. Het streven der vereniging is om het trekhonden ras te verbeteren. Het is dan ook te verwachten, dat binnen afzienbaren tijd alle minderwaardige trekhonden van de wegen verwijderd zullen zijn.


Op 1 septimber 1911 gie de lûkhûne wet yn wurking. (St. bl. nû. 203.) Der kamen foarskriften foar de hâlder en de begelieder. Der kamen ferskate foarskriften by it brûken fan hûnekarren. Karren krigen in nummerbewiis. De hûnekarren en de ynspanning moasten oan bepaalde easken foldwaan, sa ek de lading. De gong mocht net hurder wêze as in hynder yn é draaf. etc. etc.


L.C. 9-1-1899.

TE KOOP. 4 trekhonden met KAR. Ook afzonderlijk. Te bevragen by L.(eendert) van Tuinen te Berlikum.


L.C. 1-4-1801.

De Secr. E. Van Loon, zal op Maandag de 13 April 1801 ‘s morgens om 10 uur t.h.v. Take Ates, by Berlicum o/d St Jacoby Parochie, by Boelgoed en gereed geld verkoopen: 2 Koeyen, 1 Dorschrol, 1 Landrol, 1 Phaëton, 1 Chais, 1 Wyn, 2 á 3 helte Bedden, een meenigte Porceleie, een party Linnen, 1 Kas, 1 Keern mer een koperen hoep, 1 Keernmolen, 1 Oldampter Ploeg, voorts Aarden, Tynen, en wat meer te voorschijn zal worden gebracht.


L.C. 10-4-1802.

Secr. J. Mebius, zal op Woensdag den 14 April 1802, om 10 uur t.h.v. Hendrik van den Berg, Castlein te Berlicum (in de Nieuwe herberg of "Het Wapen van Holland") publ. by strykgeld Besteeden: Het maken van een agtkantige watermolen, van 48 voet vlucht, met de daar toe benoodigde materiaalen. Conditiën en Bestek, zes dagen voor de Besteedinge te zien by de Castelein Hendrik van den Berg voornoemd.


Dit sil wetter moune "De Kievit" oan de Sânwei nû. 21 west hawwe, tink ik, want dy is yn 1802 boud. Dizze hearde mei moune "De Rentmeester"(1833) ta de sa neamde muontse mounen. "De Kievit" bemealde eartiids de sa neamde Berltsumer Polder.

Wettermûne de Kievit oan de sânweiMûne De Rentmeester


L. C. 8-9-1978.

Heuvel in vlakke Friese landschap is oude stinswier.

(foto:  Hegewier oan de Sânwei.)


L. C. 12-11-1796.

De Weduwe Durk Feikes tot BERLICUM, doet bekend maken; als iemand geneegen is haare HUIZINGE en WAGENMAKERY aldaar te koopen, gelieve by haar te komen, zal op ordentlyk wyze accordeeren, en de GEREEDSCHAPPEN op Tauxatie. 


L.C. 13-6-1801

Een á twee wagenmakersknegten, haar werk geheel of ten deele verstaande, kunnen aanstonds werk bekoomen by T.W. de Vries, Mr. Wagenmaker te BERLICUM.


Hûs fan kantonrjochter SchonegevelDe "Skoanegevelshoeke" (hoeke Tsjerkestrjitte / Hôfsleane). Hjir wennen de Hûsmannen (boeren) Pieterzen (Pieter, Egge) op de letter yn de folksmûle sa neamde Skoanegevelshoeke. It pân wie boud yn 1831. It wie in sa neamde Kop-hals-romp pleats.De skuorre en it lytshûs binne letter yn 1860 al wer ôfbrutsen. It statige wenhûs is letter bewenne troch de Berltsumer kantonrjochter J. Klasing Schonegevel en noch wer letter troch syn beide dochters. Fan dêr dy namme. It pân en lân ets. is yn 1849 yn it iepebier ferkocht yn 32 perselen. Totale opbringst fl. 34.247,75 Yn it lêst oan wennen hjir û.o de Berltsumer keunstskilder Simon Kamminga en it gesin fan Pieter Rintjes Rekker. Boer P.J. Pieterzen wie yn 1848 ferstoarn, hy hie nochal wat hûzen yn Berltsum en in protte lân. Gabe S. Werkhoven hierde û.o. in pleatske fan him oan de Bitgumerdyk.


L.C. 31-1-1854.

Bij Z.M. Besluit van den 24 dezer, no 101, is benoemd, tot griffier bij het Kantongeregt te Berlicum, de heer mr. J. Klasing Schonegevel, advocaat te Dokkum.


De Schonegevels komme oarspronklik fan Dokkum. Hja wienen Remonstrantsk, en wennen oan de Djipswâl yn it pan hûs nû. 13, wêrfan de hege stoepe noch deselde is, mar de "Schone gevel" ûnderwilens ferfongen is. De sibbe behearde dêr by de sa neamde Feriene (Minniste / Remonstrantske) tsjerke.


Herke Teakes Schonegevel, Remonstrants, zoon van Taeke Schonegevel, meester-zeilmaker te Dokkum, geboren in 1725 te Dokkum. Hij trouwde op 3 augustus 1755 met Agatha Pieters (Aagje) Cuyper, afkomstig uit een Zaanse Doopsgezinde familie te Krommenie. Hij is overleden in 1802. Hij was één der bewindhebbers van de in 1701 opgerichte "Haringrederij". De Schonegevels woonden aan de Diepswal in het pand dat nu het huisnummer 13 draagt, waarvan de hoge stoep nog dezelfde is, maar de "schone gevel" inmiddels is vervangen. Op de Diepswal heeft ook een haringpakhuis gestaan, genaamd "De Haringpakkerij". Dit werd in 1768 verkocht. De haringrederij was toen allang, na gevoelige verliezen, ontbonden. Vermoedelijk is Herke de azijnbrouwerij begonnen, die zijn nakomelingen later hebben gedreven. Taco Schonegevel, geb. te Dokkum als zoon van Herke, trouwde op 25-5-1785 te Lehr met Elisabeth de Bruyn. De azijnfabrikant Taco (Remonstrants) speelde in de Patriottentijd een grote rol in het politieke en kerkelijke leven van Dokkum. Hij werkte mee aan de wording van de Verenigde Christelijke Gemeente, waarin de Doopsgezinden en Remonstranten samengingen. Hij was lid van de municipaliteit van Dokkum, van 11 mei 1795 tot 1796; lid van de Vergadering van provisionele representanten van het Volk van Friesland, van 23 juni 1795 tot 3 juli 1796; lid van de Eerste Nationale Vergadering voor het district Drachten, van 6 april 1796 tot 1 september 1797; lid van de Raad van Dokkum, van oktober 1802 tot 1810; Maire van Dokkum onder het Keizerrijk van 1811 tot 1814; lid van de raad van het arrondissement Leeuwarden, van 1811 tot 1813; president van de kantonnale raad van het kanton Dokkum, van 1812 tot 1813; lid van de stedelijke raad van Dokkum, van 1816 tot 1820; burgemeester van Dokkum van 1818 tot 1820. Hij overleed op 27 november 1819 te Dokkum, oud 63 jaar, gehuwd. Pieter Schonegevel (Remonstrants) geboren in 1786 te Dokkum als zoon van Taco Schonegevel en Elisabeth de Bruyn, trouwt met Cornelia Faber. Hij is overleden op 5-8-1869 te Dokkum, oud 83 jaar, Kantonrechter. Hij woonde aan de Diepswal, in het huis dat in 1830 en 1840 het huisnummer B 58 droeg, en nu nummer 13.


L.C. 14-7-1879.

GEMEENTE MENALDUMADEEL. De Ondergeteekenden, inwoners van het dorp BERLIKUM, overtuigd dat de belangen der Gemeente Menaldumadeel steeds door het aftredend lid van de Gemeenteraad, Egge Pieterzen, met den meesten ijver en belangstelling zijn behartigd, noodigen de Kiezers uit, vooral hun stem uit te brengen op het aftredend lid Egge Pieters Pieterzen.

Mr. J. Schonegevel, L.A.v.d. Meij, J. (H.) Groenewold. D.K. Mulder van Leens, A.G. v.d. Meij, M.v. Geijtenbeek, H. Koekebakker, J.I. Sweighuizen Reigersberg, L.G. Boomsma, A.L. v.d.Meij, S.T. Peterzon, T. Risselada.

(Master J.H.Groenewold hat ek foarsitter west fan de Liberale Kiesferiening "Menameradiel".)


L.C. 14-2-1889.

Eergisteren is te Berlikum gehouden ene vergadering der Liberale kiesvereeniging "Menaldumadeel De voorzitter, de heer (Jan. H.) Groenewold, (it haad fan de iepenbiere skoalle fan Berltsum) opent de vergadering en zegt: ....................Spreker is de heer Fr. Lieftinck, die door de sneeuw van Haarlem is overgekomen om hier heden-avond tot de kiezers te spreken. Na het uitspreken dezer rede traden achtereenvolgens de heren S.(joerd) Tolsma, (ek fan Berltsum) mr. W.A. Bergsma (de boargemaster fan Menameradiel) en K. Kremer(it haad fan de C.N.S. skoalle fan Berltsum) met de spreker in debat. De eerste met de vraag, waarom de voorstellen der liberalen telkens vielen, hoewel er toch een liberale meerderheid was? De tweede zegt: "De leus bij de stembus was, belastingherziening, afschaffing van de accijnzen op de eerstelevensbehoeften etc..... De heer Kremer kan zich niet vereenigen met sprekers verheerlijking van de menselijke rede. Hij voor zich heeft een andere grondslag in den Bijbel. Als dit ministerie niet voldoet dan gaan de Anti-Revolutionairen niet verder mede. De heer Lieftinck beantwoordt breedvoerig de onderscheidene sprekers. Het debat duurde ruim zo lang als de rede zelf en toen om tien uur de voorzitter sloot, sprak hij zeker in de geest van de gansche vergadering een woord van dank uit aan de spreker in de eerste plaats, maar ook aan de heer Kremer wegens zijn kalme en zakelijke wijze van opponeeren.


L.C. 25-2-1890.

Leeuwarden, 24 Februari. Men meldt ons:

In eene druk bezochte vergadering van de liberale kiesvereeniging "Menaldumadeel", afdeeling Berlikum-Wier trad den 20 dezer in BERLIKUM als spreker op de heer J.C. van den Berg, leraar aan de Rijks H.B.S. te Heerenveen. Hij had tot onderwerp zijner rede, het verleden, de tegenwoordige positie en de toekomst der liberale partij. Na te hebben aangetoond. etc. ...etc................ Met de zoogenaamde volkspartij (hy bedoelt de A.R.), die hij beschouwde als ontevredenen, die zich door eene socialistische minderheid lieten beheerschen, kon men geen rekening houden, omdat zij hare wenschen niet kan formuleren. De combinatie Schaepman (R.K) - Kuijper (A.R.) - Domela Nieuwenhuis (Soc.) beschouwde spreker als een monsterverbond waarvoor zich vooral de Calvinisten (de grifformearden) zich diep moeten schamen. Hij dacht dat hunne voorvaders, die Filips en Alva zoo moedig hadden bestreden, zich in hun graf zouden omkeeren, als zij zagen hoe diep berbasterd nakroost thans met Rome ging samenwerken om de waarachtige vrijheid aan banden te leggen. Spreker besloot zijne rede met een opwekking aan alle vrijzinnigen om door het vergeten van kleine grieven er toe mede te werken, de liberale partij te versterken, de eenige partij die, zonder de kerkelijken, (hy doelt op de Roomse partij en de A.R.) in staat is de hangende vraagstukken tot een oplossing te brengen etc. ...etc....................


L.C. 21-7-1885.

Kiezers van Menaldumadeel!

Dinsdag den 21 Juli a.s. wordt ge geroepen om 6 leden voor den Gemeenteraad te kiezen. Brengt dan uwe stem uit op de onderstaande mannen, die alles zullen doen wat in hun vermogen is om de drukkende lasten te verminderen. Niemand uwer blijve thuis, maar ieder brenge zijn stem uit op de volgende Heeren: (wit briefje): L. Runia, Berlikum. J. Hacquebart, BERLIKUM. S. de Vlas, Menaldum. H. Bartlema, Beetgum. (blauwe briefje): J Jansma, Marssum. Namens de Kiesvereeniging "Nederland en Oranje". F. Zijlstra, Dirk van der Schaaf, S. Plat, A. Tiemersma, A. Lukkien, W. Bergsma, D.G. Wassenaar, S. Hempenius.


L.C. 8-7-1887.

Kiezers in Menaldumadeel!

De Kiesvereeniging "Nederland en Oranje" in Menaldumadeel noodigt u dringend uit den 19en Juli a.s. uwe stemmen uit te brengen op de navolgende Kandidaten. Voor het witte briefje: Herre S. Bartlema te Beetgum. Jan G. Hacquebart te Berlikum. Leendert P. Runia te BERLIKUM. IJ. L. Tamminga te Boxum. (aftredend lid) Voor het groene briefje: Jitze P. Jansma te Marssum. Neno Viëtor te Menaldum.

Het Bestuur: Ds. Gerh. Nijhuis, President. F. Zijlstra, Secretaris. J. Grijpma, Penningmeester.


L.C. 10-7-1899.

Gemeente Raads verkiezing Menaldumadeel.

Voor de verkiezing van vijf Raadsleden op Dinsdag 11 Juli a.s. worden ten dringenste aanbevolen de navolgende Heeren: H.(endrik) Algra te Berlikum, Jhr. Van Asch van Wijk (griffier) te Berlikum, J.Kalma te Boxum, A. van der Schaaf te Beetgum. T.v.d. Wint te Deinum.

Het Bestuur der Anti Revolutionaire Kiesvereniging "Nederland en Oranje", H.Kremer, voorz. J.v.d.Berg, secr.

Het Bestuur der Christelijk Historische Kiesvereniging, Ds. H. van Eyck van Heslinga, voorz. S.(iebe) Heinsma, (haad fan de C.V.O. skoalle te Berltsum.) secr.


L.C. 12-3-1906.

De Centrale Vereeniging van Vrijzinnige Kiesvereenigingen uit het district Leeuwarden heeft tot candidaat gesteld voor het lidmaatschap der Provinciale Staten den heer P.M. Dijkstra te Menaldum die sedert lange jaren een der meest verdienstelijke leden is van de Raad der gemeente Menaldumadeel. Stemming dinsdag 13 maart 1906. De kiesvereeninging "Menaldumadeel" Afdeeling Menaldum: J. Timmer, K.D. Osinga, P.S. Reisma. Dronrijp ca.: A.N. Osinga, C. Sijtsma, Tj. De Groot. BERLIKUM ca: K. Van den Akker, J. Sijbrandy, G.L. Boomsma. Beetgum ca: P.de Groot, A. Bruinsma, J. Bergstra, Marssum: P.K. Veeman, J. van der Heide, J. Keestra. Deinum ca.: E. Douma, Tj. Bakker, Th. Smeding.


L.C. 27-5-1902.

DANKBETUIGING. Ondergeteekenden betuigen langs deze weg hunnen hartelijken dank aan den Heer Joh’s L. Brouwers en echtgenoote voor hunne bedeeling op hun 25 jarig huwelijksfeest, aan ons Diakonie armen geschonken. Moge ‘s Heeren zegen rusten op de milde gevers.

BERLIKUM, 23 Augustus 1902. Diaconie Hervormde Gemeente van Berlikum.


L.C. 4-1-1955.

Evenals vorige jaren hielden de diakenen der Nederlands Hervormde Gemeente te BERLIKUM op oudejaarsdag een uitdeling uit het Brouwersfonds. Alle weduwen van alle richtingen ontvingen een krentebrood en een ½ pond natuur boter en een gulden.

(Yn it testamint stiet: aan alle BEHOEFTIGE weduwen, no soe dêr gjin widdo mear foar yn oanmerking komme. It is mear in tradysje wurden.)


L.C. 10-5-1932.

BERLIKUM, 9 mei. Het veiling gebouw te berlikum.

Op de laatste jaarvergadering van de veilingverening "De Afslag" alhier werd besloten een electrisch afmijn toestel aan te schaffen. Sedert de oprichting van de veiling in 1899 had men geveild met een afslager. De laatste die deze functie heeft vervuld is de heer R(inze) van Wigcheren, die 27 jaren met de meeste accuratesse dit ambt heeft waargenomen. Bijzonder rap wist hij af te slaan en zijn gehoor was zoo danig geoefend, dat hij maar zelden mis was in het noemen van den eersten bieder. Volmaakt was het natuurlijk niet. Maar men was zoo goed over zijn arbeid tevreden, dat dit voor menig lid op de bewuste vergadering een reden was om tegen het bestuursvoorstel tot het aanschaffen van een afmijntoestel te stemmen. Het besluit werd dan ook slechts met een kleine meerderheid genomen. De voorstanders waren evenmin ontevreden over de gang van zaken, maar hadden geheel andere motieven en meenden dat een afmijntoestel een eisch des tijds was. Bij de aanbesteding was Popke Schram de laagste inschrijver. Het gebouw biedt plaats aan 90 koopers. Er wordt op monster geveild.

Het afmijntoestel werd op 9 Mei 1932 in gebruik genomen. De architect den heer van Zuilen te Utrecht werd opgedragen een plan tot verbouwing te maken. Bij de aanbesteeding was de aannemer P. Schram alhier de laagste en werd deze het werk gegund. Het electrisch afmijntoestel is geleverd door de N.V. van der Noord en Woudstra te Utrecht. Het is een keurig gebouw geworden, dat plaats biedt aan 90 koopers, terwijl de klok, zooals het afmijntoestel kortweg genoemd wordt, bestemd is voor ten hoogste 149 aansluitingen. Er wordt op monster geveild. Door het midden van het gebouw loopt een open ruimte, waar de op monster te veilen producten op kleine wagentjes worden voorgereden, terwijl aan weerszijden de zitplaatsen voor de koopers amphitheatersgewijze zijn aangebracht. Bij iedere plaats is een knopje aangebracht, waarop de kooper heeft te drukken, zoodra de wijzer op de klok het cijfer aanwijst, waarvoor hij wenscht te koopen. Voor de verkooper zijn tevens nog enkele knopjes aangebracht, waarop hij deze door drukken zijn wil te kennen kan geven dat hij het product inhoudt.


L.C. 27-4-1889.

BERLIKUM, 25 April.

Op de voorjaars markt waren aangevoerd omstreeks 520 stuks rundvee. De handel in melkvee was vlug, waarvoor de markt in Noord Holland geschikt was vond gereede kopers; de handel in weide koeien en jongvee was niet zoo levendig, misschien een gevolg van de hooge prijzen, die rondtrekkende opkoopers van het vee op stal hadden geboden.


L.C. 3-1-1871.

BERLIKUM, 29 December..

Heden werd op het Berlikumer Wijd eene hardrijderij op schaatsen gehouden, die onder de gunstigste omstandigheden begonnen, tot aller genoegen afliep. De baan met de gereserveerde bijbanen behoort ongetwijfeld tot de beste van Friesland, zoowel om hare ligging, als om de zorg, die de ijsclub aan hare afbakening en versiering had besteed. Van de 48 rijders (volgens de lijst) behaalde Jan Ringnalda, van Wirdum, den prijs (fl.80,-), Sijbe Sijtema, van Rauwerd, de premie (fl.20,-), terwijl Harmen Bakker, van Gauw, eene gratificatie werd geschonken. Behalve een 200 leden der club, maakten meer dan 500 belangstellenden van de bijbanen gebruik. Na afloop begaf men zich, de muziek voorop, naar de zaal van den heer Osinga, waar de prijzen onder eene opwekkende toespraak door den president den heer J.K. Schonegevel, aan de winnaars werden uitgereikt en waar een talrijk publiek en uitgelezen ook uit omringende dorpen, zich tot laat in de avond bijzonder amuseerde.


L.C. 5-2-1930.

DE JAARVERGADERING van de afdeling van de Christelijk Nationaal Werkmansbond werd gehouden onder voorzitterschap van den heer G.(errit) H.(ettes) Jellema. De afdeeling telt thans 30 leden tegen 27 een jaar te voren. De ontvangsten bedroegen fl. 160,34, de uitgaven fl. 166,28 ½, zoodat de rekening met een nadeelig saldo sloot van fl. 5,94 ½. De ziekenkas had een winst van fl. 34,20, terwijl de exploitatie w.o. de (braak) hokken (aan de Mulseleane) een voordelig saldo opleverde van fl. 58,57 ½ bij een ontvangst van fl. 88,76 ½ en een uitgaaf van fl. 30,19. Als bestuurslid werden gekozen de heer H.(endrik) A.(ndries) de Haan en gekozen de heeren G.(erben) Faber en S.(ijmon) Hager, de eerste in de plaats van J.(itze) Zwaagstra, die voor een benoeming bedankt had. De heeren J.(ouke) H.(eerkes) van Schepen en S.(ijmon) Hager werden aangewezen als afgevaardigden naar de vergadering van de Provinciale commissie. Besloten werd de heeren G.H. Jellema en H.A. de Haan candidaat te stellen voor lid van de Provinciale Commissie.


L.C. 31-12-1926.

BERLIKUM, 30 December. De afdeeling van "Patrimonium" had hedenavond jaarvergadering. Medegedeeld werd, dat de afdeeling 42 jaren bestaan had en dat er thans 39 leden zijn. Als spreker trad op de heer J. Kraak van Leeuwarden, die in een gezellige causerie de vergadering eenige tijd wist te boeien. Het verdere gedeelte van den avond werd besteed aan zang en voordrachten, terwijl VOOR DE AFWISSLING werd geluisterd naar WAT DE RADIO wist te geven.

(Dit wie yn 1926, krekt as de T.V. letter yn 1951, doe in nij fenomeen. In T.V. tastel kostte yn 1951 fl.495,- Ien dy goed fertsjinne hie (yn 1951) sa’n fl. 150,- yn ‘e moanne. In T.V. tastel, wie dus krekt as yn 1926 de earste radio, earst net te beteljen foar de gewoane man.)


F.D. 9-5-1925.

De zuivelfabriek te BERLIKUM heeft tevergeefs getracht door het slaan van Norton-putten (tot 100 meter diepte) om aan zoet bronwater te komen. Alle boringen leverden brak water op. Daarom werd ten einde raad een wichelroedeloper te hulp geroepen en die vond een punt, waar zoet water zou kunnen worden aangeboord. Inderdaad werd reeds op 14 meter diepte een zoetwater ader gevonden.


F.D. 9-6-1925.

De Kerkvoogden van de Nederlands Hervormde gemeente te BERLIKUM, net zo min als de gardeniers, voelen iets voor de zomertijd. Zij hebben de torenklok dan ook niet een uur vooruit laten zetten.


L.C. 21-5-1955.

Lêz ek: Gardeniers zijn altijd speculanten.


L.C. 7-9-1927.

DIVERSEN.

Van de stands, die over het terrein verspreid staan, noemen we in de eerste plaats de electrische klokken-lui inrichtingen van firma Ruurd J. Sijbrandi en E.S. de Haan te Sneek en BERLIKUM, deze stand niet ver van den ingang verwijderd, spreekt met haar gebeier, dat zoo nu en dan over het tentoonstellingsterrein weerklinkt, in de meest letterlijken zin des woords voor zich zelf. Wanneer deze uitvinding overal wordt ingevoerd zullen ook onze kerktorens hun intrede in de moderne techniek gedaan hebben en in plaats van het vermoeiende klokluiden, waarvoor thans meerdere menschen noodig zijn, zal dan met een enkele handbeweging kunnen worden volstaan om het klokkengebeier luid en lang te laten weerklinken.

(Letter yn de tiid fan de automatisearring hoechde de koster der no ek net mear om te tinken en dêrfoar sa lang thús te bliuwen, it giet no automatysk.)


F.D. 8-6-1926.

DE LUIDKLOK van de Nederlands Hervormde kerk te BERLIKUM wordt thans electrisch geluid. Er is een gezelschap van kerkvoogden geweest uit een aantal plaatsen, om na te gaan of dit voorbeeld navolging verdient.


F.D. 2-2-1929.

De inwoners van BERLIKUM kunnen zich aansluiten bij een radiocentrale, die geëxploiteerd wordt door de heer E.(nne) S. De Haan. Deze radiodistributie is voor velen, vooral voor ouderen, een uitkomst.


**************************************

L.C. 20-1-1896.

Heden overleed zacht en kalm, in de hope des eeuwigen levens

onze waarde Echtgenoot en Vader ,


SIJMON ENNES de HAAN


in leven Uurwerk en Instrumentmaker.

Berlikum, 16 Januari 1896.

P.R. de Haan- Westra en Kinderen.


**************************************


L.C. 17-3-1911.

Wegens aanschaffing van een contrôleklok wordt voor billijken prijs TE KOOP aangeboden een zoo goed als nieuw TOREN UURWERK (klein model), 8 dagen gaand, met SLAGWERK en LUIDKLOK. Te bevragen bij S. Tolsma, horloger te Berlikum.


Op 18 augustus 1923 stond in het Friesch Dagblad, dat de chef-tuinman van de proeftuin te BERLIKUM (oan de Mulseleane, no Ir. C.M. v.d. Slikkeleane) voortaan elke dag de weerberichten van De Bilt, bij de proeftuin zal publiceren. Hij kan ze nl. draadloos opvangen met behulp van een ontvangtoestel, dat hem door De Bilt in bruikleen is verstrekt.


L.C. 7-12-1954.

R.(inze) (Douwes) van Wigcheren te Berlikum 50 jaar oproeper. De heer R. van Wigcheren te Berlikum hoopt morgen de dag te herdenken, dat hij 50 jaar geleden in dienst trad als oproeper bij de notaris. In 1904 volgde de jubilaris zijn vader op als oproeper. Van 1904 tot 1912 was de heer van Wigcheren als zodanig werkzaam bij nots. Alma. Hij diende daarna 28 jaar nots. van Hulst en de laatste jaren bij nots. De Boer. Als oproeper bij boelgoederen is ook van Wigcheren nog steeds een geziene figuur. Hij heeft een humoristische kijk op zijn vak. Van 1905 tot 1945 is hij verbonden geweest aan de veilings vereniging "De Afslag", eerst als afslager bij de aardappel veiling en later bij de groente veiling, waar hij de klok bediende. Van 1919 tot 1944 is hij meter opnemer geweest bij het Gemeentelijk Electriciteits Bedrijf in Menaldumadeel voor de dorpen Berlikum en Wier. Meer dan 30 jaar was hij dorps omroeper.


L.C. 4-3-1864.

K. Kleiterp te Berlikum berigt, dat hij, zijne affaire in Horlogeriën, Goud- en Zilverwerken aanzienlijk uitgebreid hebbende, in deze zaak een REIZIGER heeft aangenomen, wiens handelingen hij, wat genoemde artikelen betreft, volkomen waarborgt.

(Hy is yn 1878 winkelman wurden yn Ljouwert mei in companjon op de Vleeschmarkt).


L.C. 17-7-1918.

BERLIKUM, 17 Juli.

Ons dorp werd hedenmorgen in opschudding gebracht door het op hol slaan van twee bespanningen van den voerman J.Wassenaar. Het gebeurde op den weg naar het veilingterrein. Behalve enkele kleine ongemakken, die aan de voerlieden overkwamen, werd een oude man, die bessen ter veiling bracht, zoodanig getroffen, dat de dood nagenoeg onmiddelijk intrad.


L.C. 20-12-1963.

Huishoudschool Berlikum eindelijk onder dak.

(foto: de húshâldskoalle op it eardere hôf de ‘Fûgelsang" oan de Mulseleane, destiids dêrfoar yn eigendom fan Ruurd Minnes Braaksma.)


L.C. 25-5-1974.

BERLIKUMER actie voor Mtunda loopt als een trein.

Berlikum. De 115 leerlingen van de huishoudschool "De Fûgelsang" hebben al fl. 3600,- bij elkaar gebracht voor Mtunda. En Mtunda is een klein zwart meisje in Tanzania, dat op 22 juni een jaar oud wordt. Het meisje, dat wordt verzorgd in een kinderhuis van Trijntje (Trienske) Beimers uit Sint Annaparochie, is door de leerlingen van "De Fûgelsang"geadopteerd.


L.C. 13-5-1975.

LEEUWARDEN. - Met Gedeputeerde Staten heeft gistermiddag de Staten commissie voor verkeer en waterstaat gekozen voor het tracé van de nieuwe weg Marssum - Berlikum langs de zuidkant van Beetgum. (De N383)

(Foarhinne moast alle ferkear troch de doarpen Bitgum, Bitgummole en Marsum nei Ljouwert ta oer de âlde seedyk.) De rotonde by Berltsum is pas yn novimber 2007 oanlein.


L.C. 5-11-1839.

Mengelwerk.

In 1572 viel er te Dronrijp een gevecht voor tusschen de daar gelegerde Friezen, die slechts zes vaandelen sterk waren, en een hoop Spaansch krijgsvolk, hetwelk in BERLIKUM hun hoofdkwartier had, en naar alle kanten strooptochten deden; de Spanjaarden, eigenlijk meest Walen in Spaansche dienst, behielden de overhand, plunderden en gingen alzoo met buit verrijkt naar Berlikum, de Friezen namen de wijk naar Bolsward, men had aan beide zijden vele dooden en gekwetsten.


L.C. 12-5-1955.

Bezetting van Anjum, Lidlum en de Berlikumer kerk.

In 1572 trekken de kloostergebouwen de aandacht van Caspar di Robles, de militaire gevolmachtigde van het Spaanse bewind in de noordelijke provinciën als deze zich genoodzaakt ziet, de Geuzen uit Franeker te drijven. (troch de oanfier û.o.fan fiedsel te blokkearen en sa úthongerje te litten) Caspar legert bij deze gelegenheid zijn uit Duitse huursoldaten bestaande troepen binnen de hechte omgrachte kloostergebouwen van Anjum en Lidlum, alsmede in de kerk van Berlikum. Om gevrijwaard te zijn voor nachtelijke overvallen van de zijde der Geuzen, laat hij rondom deze drie steunpunten bovendien nog aarden wallen opwerpen. Tot handtastelijkheden is het echter in 1572 niet meer gekomen, de betrekkelijk zwakke legerbenden der Geuzen voelden zich niet opgewassen tegen de legermacht van de even bekwame als doortastende Portugees en haasten zich hun buit en hun leven in veiligheid te stellen, door via Makkum naar Holland terug te zeilen. De bezetting van Anjum duurde van17 September tot 12 November 1572. Acht jaren later zou het lot van het klooster voorgoed bezegeld worden. De Spanjaarden hadden inmiddels Friesland voorgoed ontruimd en de Franeker staatsgezinden, beducht voor een niet onmogelijke herhaling, haastten zich alle, tot vijandelijke steunpunten in te richten kloosters in de omgeving van de stad, met de grond gelijk te maken. Ook Klooster Anjum is door deze maatregel het slachtoffer geworden.

(It mannen kleaster "Mariënburg" hat bestien fan 1256 oant 1580 ta en waard bewenne troch de Reguliere Kanunniken fan Augustinus.)


L.C. 7-11-1998.

De ROBLES ATLASSEN uit 1572.

Vestingbouwkundige plattegronden en een verslag van een veldtocht in Friesland in 1572.

(Boek en Atlassen)

De historicus Paul Buks deed de ontdekking in 1993 in Dresden. Hij werd attend gemaakt op een manuscript atlas met 42 plattegronden, vooral van steden uit de Nederlanden, uit de 2e helft van de 16e eeuw. Daar bleken maar liefst 21 plattegronden van Friese steden en dorpen bij te zijn. In het Harry Ransom Research Centre in Austin (Texas) zijn ook een verzameling van 21 Friese dorpen- en stadsplattegronden gevonden, ook uit het jaar 1672. In München bleken zich ook vergelijkbare kaarten te bevinden. Bestudering van deze derde atlas, ook uit 1672, leerde dat deze nogal wat meer details bevatte dan de exemplaren uit Dresden en Austin. Er wordt op goede gronden van uit gegaan, dat alle de atlassen terug gaan op een niet gevonden moeder exemplaar, dat gemaakt is in opdracht van Caspar de Robles, wiens moeder Maria de Leijte de min was van de latere koning Filips II, werkte samen met Willem van Oranje. Via zijn vrouw Jeanne de Saint Quentin verwierf hij de titel Heer van Billy.Door zijn vele goede werk voor Filips II werd hij benoemd tot Stadhouder van Friesland. De ontdekkers zijn extra verheugd over de kaarten van enkele Friese dorpen en twee kloosters, waarvan we tot dusverre helemaal geen afbeeldingen bezaten. Die dorpen en kloosters zijn gekarteerd omdat ze tijdens de strijd werden belegerd en veroverd. Dank zij dat karteringswerk beschikken we nu over plattegronden van Makkum, Oostmahorn, Lemmer, Dronrijp en BERLIKUM uit een bijzonder vroege periode. Bijzonder informatief is b.v. de kaart van BERLIKUM met daarop een afbeelding van de oude kerk en de begrenzing van de schans, die in het dorp is gelegd. Maar de beide klooster kaartenvormen wel de grootste verassing. KLOOSTER ANJUM twee km ten Z.W. van BERLIKUM is in 1580 tot de grond toe afgebroken en de kloosterterp is in de jaren 1912-1918 afgegraven. Klooster LIDLUM is in 1581 op afbraak verkocht. De kloosterterp is afgegraven. Vorig jaar is bij een archeologisch onderzoek vastgesteld, dat in de ondergrond nog veel sporen van muren aanwezig zijn.


L.C. 3-7-1889.

Mengelingen (2)

Legerplaatsen te Berlikum, Klooster Anjum en Klooster Lidlum (Caspar di Robles) ten einde de aanvoer van levensmiddelen van de kant van het Bildt gemakkelijker af te snijden.


L.C. 7-7-1872.

Kloosters in Westergoo.

Het Klooster Anjum of Sint Mariënberg ten Z.W. van Berlikum aan de Ried, in 1256 door Wibrandus, pastoor van dat dorp gesticht, met hulp der Epinga’s en Scheltinga’s voor reguliere kannuniken.

Het Klooster Lidlum werd eerst bij Koehool ten N.W. van Tzummarum in Barradeel omstreeks 1182 gesticht, doch in 1234 ten Z. van Oosterbierum verplaatst. Het was een der rijkste en aanzienlijkste gestichten, dat in 1287 600 monniken telde en waarvan 34 abten bekend zijn. Het behoorde tot de orde van Premonstreit en nam ook vrouwen op.

Het klooster "Nij Franjum" ten Z.W.van Marssum.

Het Tjummarumer klooster of "Tjessema", omstreeks 1474 door Joh. Roorda aldaar gesticht.

Het Klooster "Ludingakerk", ten Z. o/d Midlum en ten N.W. van Achlum.

Het Klooster "Miedum" ten N.W. van Tjum.

Het Klooster "Sint Michaëlsberg" of Monnikebaaijum ten N.W. van Winsum.

Het Klooster "Bloemkamp" ten N.W. van Hartwerd.


PLACAAT 18-9-1572.

De ingesetenen van Menaldumadeel en Franekeradeel onder zware straffen ordonnerend, om direct na de publicatie deeses man by man te BERLICUM te verschijnen met schuppen en leppen, om tot een redelijke prijs te verkopen en ander gereedschap dienende tot graven, tot binnen Berlicum bij sijne majesteyts souldaten, omme aldaer te arbeijden. Weigeraars sullen zonder enige genade worden verbrand en daarenboven voor vijanden worden geacht. Een ieder sechs elcx ander voort, en wacht hem voor schaede.


PLACAAT BOEK fol. 194 2-10-1572.

500 man Waalse troepen en 6 kanonnen û.l.f. Caspar di Robles te BELLECOM. De geuzen stekke op harren werom tocht hûzen yn Berltsum yn ‘e brân. De befolking (de floreenplichigen) krijt in omslach fan fan 2 stoeren op it floreen om de soldaten, dy yn Berltsum lizze, te ûnderhâlden. (sjoch de Robles Atlassen)


Foar de aardichheit ek noch wat oer de Fryske wetterliny.

De Fryske wetterliny is in stik minder bekend as de Hollânske wetterliny. De Fryske fariant is boud yn de tachtijierrige oarloch en rûn fan de eardere Súdersee, It Hearrenfean, Wolvegea en De Gordyk bylâns oan’t Fryske Peallen ta. It gebiet koe troch in stelsel fan diken en skânsen ûnder wetter set wurde. Dat barde yn de tiid fan de striid mei de biskop fan Munster, en yn 1672 is dit dan ek werklik bard.De skânsen rûte begjint yn Slijkenburg en giet fierder nei de skâns Blesseskânsbrêge by De Blesse, de Skoaterskâns by it Hearrenfean en de Tolbrêgeskâns by Oldeberkeap.


L.C. 28-4-1955.

Tussen Flie en Lauwers.

Volgens overlevering moet er een gouden klok in de grond zitten.

Bij het afgraven van de oostelijk van Ried gelegen terp, waar eertijds het "Berltsumer kleaster" - officieël bekend als het Klooster Anjum - stond, hebben arbeiders van de Nederlandse Heide Maatschappij skeletten gevonden. Hoewel het hier wellicht een uitloper van een vroeger massagraf betreft en de werklieden meenden, dat die beenderen door elkaar lagen, bleek toch, zover nu voorlopig viel te constateren, dat hier de hand was gehouden aan de Christelijke manier van begraven: het hoofd naar het westen en de voeten naar het oosten gericht. Dus zoals onze voorvaderen plachten te doen tijdens de Middeleeuwen en waaraan men bij terpvondsten altijd kon zien, dat men met een Christelijke begraafplaats te doen heeft. Van de geraamten was overigens weinig te zien, omdat na het vinden de werkzaamheden op de plaats, waar de stoffelijke resten zich bevonden, direct werden gestopt, teneinde oudheidkundigen (o.a. van de Rijksdienst voor het oudheidkundig bodem onderzoek in Amersfoort) in de gelegenheid te stellen hier navorsingen te doen. Wel was te zien, dat de lijken dicht opeen gelegen waren. Van kisten was niets te bespeuren. Enkele schedels lagen, door het afgraven los verspreid. etc.... etc.....Op deze plaats stond sinds de 13e eeuw - om precies te zijn van 1256 tot 1580 - het mannenklooster "Mariënberg", dat bewoond werd door de "Reguliere Kanunniken van Augustinus". Vermoedelijk zijn de gevonden resten afkomstig van de monniken, die hier hebben geleefd, doch dat is natuurlijk zonder meer niet met zekerheid vast te stellen. Het terrein van de afgraving is gelegen aan de Noorkant van de nieuwe weg (Kleasterdyk) Berlikum - Ried. etc. etc. (* Het is juist achter de boerderij van de heer A.(rjen) P.(ieters Bouma, evenwel op land, dat behoort bij de boerderij, die de heer J.(an S.(iebes) Hiemstra bewoont, een hondertal meters verder. De mensen van de Heide Mij. egaliseren de bodem hier, waarbij zij de oude grachten, die eens de terp omringden - en eigen aan de heer Bouma - met de terpmodder opvullen. Even voorbij het midden van het hart van het terp deel lagen de geraamten er nog noordelijker, vrijwel aan de rand stootten de werklieden op stenen, oude verweerde Friese moppen, waarin echter nog geen enkel verband was te vinden en waarschijnlijk van geen belang. Er lag in de terp ook een groot gat, waar al jaren geleden honderden stenen zijn gevonden. (foto skeletten)

Uitgesrekt klooster bezit. (plm. 750 ha.)

De heer Bouma vertelde, dat hij 30 jaar geleden meegedaan had aan de jacht op de "gouden klok", die hier volgens de overleveringen in de grond moest zitten. Een overlevering, die overigens ook van het klooster Mariëngaarde bij Hallum verteld werd. Het is natuurlijk ook mogelijk, dat de namen "Mariën- berg" en "Mariëngaarde"" door elkaar zijn gehaald en dat het verhaal van het ene naar het andere dorp is overgeslagen. Bij het "slatten" werd er goed op toegekeken, of deze klok of bel ook boven water kwam, maar niets daarvan. "Ik jou gjin sint foar dy klok", vond deze veehouder, die voorts mededeelde, dat er indertijd wel een onderaardse gang was gevonden, een put en meer tekenen, die er op wezen, dat het bezit van het klooster "Mariënberg" nogal uitgestrekt moet zijn geweest. (terrein plm 4 á 5 ha.) Veel is er niet over bekend, maar wel, dat er blijkbaar in 1868 ook aan de terp is gegraven, want toen werd de terpgrond tenminste te koop aangeboden. In later jaren hebben schepen (plm. 1100 schepen vol) van deze terp eveneens veel grond afgevoerd.

(Kees Hiemstra, de soan fan Jan Hiemstra, hat letter dochs noch op it kleaster terrein in skille fûn, mar dat wie net in gouden ien en fan gjin wearde. It Latynske opskrift, oerset: "Wa’t my oanrekket, lústert nei myn stimme". Douwe Gerrits Wiersma hat yn 1999 noch in âlde inketpot fûn.)

Fuotnoat :

(* De Kleasterdyk is om 1857 hinne krekt as de Hôfsleane in doe saneamde keunstwei wurden fanôf BERLTSUM oan de grins fan Frjentsjerteradiel ta. De útfierder wie oannimmer T. S. Schaafsma fan Harns. Yn de 60 -tiger jierren fan de 20-ste ieuw is de dyk rjochtút trochlutsen flak by de pleats fan Bauke Bouma lâns. Fandêr yn dit artikel “de nieuwe weg” neamd. De Bitgumerdyk wie in pear jier earder al yn 1853  in grintwei wurden.


GRÊVEN en BEGRAVE.

Yn de earste ieuwen nei Kristus waarden de lichamen fan de ferstoarnen op in begraafplak bûten de stêd of it doarp begroeven. Gie it om kristenen dy ’t omreden fan harren leauwen yn God om it libben brocht wienen (martlers) dan woenen oaren graach yn harren neite begroeven wurde. Begrave “ad sanctus” (by de hilligen) hjitte dat. Ien fan de Tsjerkefaars, Johannes Chry -sostomus (Jan Guldemond 345 – 407, sa hjitte trouwens myn pake út Menaam ek) hie de opmerking nammentlik makke, dat de dúvels de plakken ûntflechtse soenen wêr it gebiente fan in martler begroeven lei. Dit neist it begraven wurden yn de neite fan martelers kaam lykwols pas goed op gong, doe ‘t Keizer Constantijn de Grutte yn 313 de kristenen frijheid fan godstsjinst jûn hie. Wer letter yn de tiid waard it gebiente fan ferstoarne martlers oerbrocht nei de tsjerken binnen de stedsmuorren. In wichtige reden dêrfoar wie it optsjen fan allerhanne “barbaren” dy ‘t foar grêfskeining en rôf net tebekskruten. Yn de midsieuwen waarden dêrnei tsjerken boud, wêrby it haadalter him boppe it grêf fan in marteler (hillige) befûn. Noch net yn de tsjerke mar om sa ‘n tsjerke hinne waarden de befoarrjochten begroeven. Ek yn ús lân is ieuwen lang gebrûk makke fan begraafplakken dy ’t bûten de stêd of it doarp wienen. Pas neidat der, temidden fan wat hûzen, in kapeltsje of tsjerkje boud wie, waarden de deaden op it terrein fan de tsjerke – it tsjerkehôf – begroeven. En doe ‘t Keizer Karel de Grutte om it jier 800 hinne it begraven op “heidenske plakken” bûten stêd of doarp ferbea, wie der gjin kar mear. It hat lykwols frij lang duorre foardat der minsken binnen de tsjerklike eigendommen begraven wurde mochten. In tsjerke waard fanâlds sjoen as in hillich plak, wilens in deade, neffens de doetiidske opfetting , ûnrein wie. Ek Karel de Grutte stie it begraven yn de tsjerken net ta, mar ûnder de Synoade yn 813 te Mainz hâlden, waard der in útsûndering makke foar biskoppen, abten fan kleasters, preesters en oansjenlike leken (adel). It ferbod om “gewoane”minsken yn de tsjerke te begraven waard oant de 15e ieu regelmjittich herhelle, mar der waard mear en mear net mear de hân oan holden. Sa koenen ek boargers (sa as bgl. de Lautenbachs yn Ljouwert, Jelsum etc.) letter yn de tsjerke in lêste rêstplak fine, as hja teminsten neat op harren kerfstôk hienen en dêrfoar betelje woenen. Stadich mar wis wûnen de finansjele faktoaren it fan de ideëele. No ommers koe mei tydlik guod in plakje yn de tsjerke kocht wurde. It begraven yn de tsjerke waard sa in boarne fan ynkomsten foar de tsjerfâdij. Foaral in grêf op it koar tichte by it alter wie in tige begearenswear- dich lêste rêstplak, wêr mei name de begoedige lju flink wat florenen foar oer hienen. Nei de Reformaasje (de twadde helte fan de 16e ieu) doe’t in protte Roomske tsjerken yn hannen fan de Griffor -mearden terjochte kamen, naam it begraven yn de tsjerken noch mear ta. Net allinne Protestanten, ek Roomsken, Lúthersken en Doopsgesinden fûnen dêr in lêste rêstplak.  De Joaden foarmen in útsûndering. Foar de earmen wie yn de tsjerke gjin plak. Foar harren wie it tsjerkehôf en as it moast betelle de Diakonije de begraffenis, want dy hie fakentiden in ôfsûndere plak op it tsjerkehôf reservearre foar de earme lju dy ‘t de begraffenis net betelje koenen. Dêr stienen gjin grêfstiennen, op syn heechst stie der in (ienfâldich) houten krús fan in pear latten timmere. It wie min of mear in iepen flakte. Sa wie it hjir yn BERLTSUM ek. Sjoch de âlde foto ’s fan it tsjerkehôf der mar ris op nei. Der fûnen eartiids ek faak oare aktiviteiten plak, sa as merken e. d. en it wie ek it plak wer ‘t de skoalbern boarten. De eardere skoallen stienen hjir yn BERLTSUM, krekt as op oare plakken, sa as WIER, Menaam etc. op it tsjerkehôf. Der mochten gjin bisten weide wurde. Hjir yn BERLTSUM waard it hea dan ek by opbod ferkocht. (sjoch de roas -ters foar it tsjerkehôf, sa as yn Stiens bgl noch te sjen is) Sûnt 1811 bestiet de wetlike ferplich -ting om oanjefte te dwaan fan immens ferstjer -ren. By begraffenissen wienen gjin dûmny’s oanwêzich. It wie de dûmny’s ferbean harren meiwurking te ferlienen oan begraffenisplech -tigheden, dit fanwegen mooglike Roomske praktyken. En wie dit dochs it gefal dan gie it om in úterste sobere plechtichheid sûnder ienig seremonieel. Út de 17 ieu kenne wy wol de “sike –treaster”) dy ‘t de stjerrende en de famylje mei opmoedigjende wurden treaste en bemoedigje koenen. (en mei harren út de bibel liezen) Hie men sterk de yndruk dat it ein oankommende wie, dan lies de preester, de dûmny of de pastoar of de siketreaster it gebed fan de stjerrende foar út de “Sieckentroost”. Yn ferskate Jeropeeske lannen wie it begraven yn de tsjerke al betiid wer ferbean. Yn Skotlân bgl. al yn 1566. Mar de Nederlannen kenden dat net. Yn de rin fan de 18e ieu kaam der mear en mear ferset tsjin it begraven yn de tsjerke. In sekere Abraham Perrenot wie yn 1748 de earste dy ‘t dêr yn in dissertaasje pleitte tsjin it begraven yn de tsjerke. It soe lykwols noch 80 jier duorje foar it ferbod algemien wurde soe. Ûnder de Frânske revolúsje wie der al in koarte perioade (1795 – 1813) west dat begraven yn de tsjerke net wer tastien wie, útsûndere hja dy ‘t in partikulier grêf hienen. Doe ’t de Frânsken lykwols yn 1813 fertrokken wienen, gie it begraven yn en om de tsjerken lykwols wer gewoan troch. Dochs der kaam hieltyd mear oppo -sysje tsjin it begraven yn de tsjerke. Dat hat der ta lieden, dat kening Willem I. in kommisje ynstelde dy ‘t ûndersyk dwaan moasten nei û. o de gefolgen foar de folkssûnens. Dat ûndersyk hat der úteinliks ta lieden dat by K.B. fan 22-8-1827, mei yngong fan 1-1-1829 it begraven bin -nen de tsjerkemuorren net mear tastien waard.


L.C. 13-9-1880.

De "Bildtsche Courant, weekblad voor het Kanton Berlikum en Omstreken" die te Sint Anna Parochie verschijnt, telt in deze environs VER BOVEN ALLE ANDERE BLADEN de meeste abonné ’s en is dus voor ADVERTENTIËN zeer te recommanderen. De prijs is slechts 7 cent per gwone regel.


L. C. 3-2-1996.

Willem en Pietsje Roersma met hun hond.

(foto : W. en P. Roersma mei de hûn Floris foar de “Monty Bar”, wêr in skildersbedriuw yn festige wurde sil.)


L.C. 9-8-1967.

Vrijdagmiddag 3 uur openen wij onze nieuwe exclusieve koffie-bar ‘t Skil 3 Berlikum. De opening zal worden verricht door de edelachtbare heer H. Hoekstra, burgemeester der Gemeente Menaldumadeel. Fam.(Willem Rintjes) Roersma.


L.C. 3-2-1996.

In memoriam de MONTY BAR.

Monty Bar oan It SkilHet interieur van het huis van Willem en Pietsje Roersma (- Belksma) uit Berlikum heeft niets gemeen met de huisstijl van hun vroegere koffiebar. Hun klassieke smaak staat in groot contrast met de alternatieve uitstraling van de Montybar die ze bijna 30 jaar geleden openden. Sinds 2 weken bestaat het niet meer. De eerste zaterdag dat de deuren waren gesloten zaten de Roersma’s tot diep in de nacht bij elkaar in de huiskamer. Voor het eerst geen dreunende muziek. In de Montybar vestigen Willem en zijn zoon Ben hun schildersbedrijf, dat nu noch in Sint Annaparochie is gevestigd. Lachend: "Wy wolle no wol ris as gewoane minsken libje". Dat zal niet meevallen voor iemand die zich met alle aspecten van het dorpsleven bemoeit. Iedereen kent hem: "t’ is Willem en no is ‘t wol klear, no?". De earste foto die op 10 augustus 1967 in de Montybar werd genomen, roept bij de Roersma’s tal van herinneringen op. "It wie echt skitterend sa ‘t wy it dien hawwe. De barkrukken wienen âlde trekkersittingen, de lampen wienen fan draineerbuizen en roetkappen en foar jiskebakken brûkten wy âlde tsiisfoarmen. Der waard inkeld kofje en limonade skonken. En wy bakten byfstikken en karbonades. Trije slachters sleepten dy oan yn fan dy geweldige tobbes. It wie eins it gekste útgeanspatroan wat ik ea sjoen ha. De Monty wie in revolúsje foar Berltsum. Men is hjir tsjerklik. It útgeanslibben, dat koe men hjir net. De jongerein stie oeren yn é rige om binnen te kommen. Dat wie it begjin fan it útgeanslibben yn Berltsum. Willem wie trompetspiler west. Hy miste betiden de trompet en spile hy sa no en dan efter de taap in deuntsje mei de jukebox". De Monytbar bar bleef twee jaar een koffiebar. Al die tijd stond het plein voor de bar vol met zündapp-brommers. Het succes van de Montybar ontging de brouwerijen niet. Pietsje was er fel tegen om alcohol te schenken, maar Willem zette door. De eerste discotheek op het Friese platteland was een feit in 1969. Binnen huisarchitect Jan de Jong uit Leeuwarden kreeg opdracht de ruimte zo modern mogelijk in te richten.

(Letter binne de diskoteken "Sans Souci" en "Hof van Holland" der by kommen. Berltsum waard IT útgean sintrum yn dizze regio. En as ik it goed ha, wie Monty de hûn fan Willem (Rintjes) Roersma.)


L.C. 2-9-2003.

HOUSE raakt uit.

Discotheek "SANS SOUCI "verbouwt. BERLIKUM. - Discotheek "Sans Souci" wordt drastisch verbouwt. Dat gebeurde in 1998 ook al, maar volgens Thom Dijkstra is zijn zaak opnieuw toe aan een grondige restyling. De exploitant wil het sfeervolle café meer ruimte geven in "Sans Souci". Dat gaat ten koste van de house, een stroming die in de horeca aan belang inboet. "De gezelligheid staat weer voorop". "De house feesten gaan de hele zomer door. Als je daar als discotheek tegen op wilt boksen, dan verlies je het", legt Dijkstra uit. Vijf jaren terug liet hij zijn disco aan het Hemmemaplein voor meer dan f.2 miljoen verbouwen. Nu zet de ondernemer opnieuw de zaag in zijn zaak. Hij wil liefst een wat ouder publiek trekken. Die zorgen voor meer omzet, al wil de Berlikumer de jeugdige stappers niet verwaarlozen. Het vernieuwde "Sans Souci" gaat op 3 oktober open.


L.C. 21-6-2007.

Nacht van Berlikum. (foto).


L.C. 23-11-1996.

BERLTSUM - Sa op it each liket Berltsum in rêstig doarp dêr’t net folle te belibjen is. Dochs is it in doarp fan tsjinstellingen. Der steane mar leafst 3 tsjerken en 2 diskoteken op in fjouwerkante km. Sneontenachts is it in kommen en geanfan jongfolk dy’t harren fertier sykje yn de diskoteken. Mar ek yn it tsjerklik libben út noch genoch muzyk. In kameraploeg fan Omrop Fryslân filme in jûn en in lange nacht yn it doarp.

Sneon, Nederlân 1 om 13.00 oere te sjen op t.v.


L.C. 14-3-1998.

Miljoenen plannen voor uitbreiding discotheken.


L.C. 5-10-1999.

Pinautomaat bij disco Berlikum.


L.C. 7-1-1888.

BERLIKUM, 4 Januari.

In eene heden te Menaldum gehouden vergadering van kiezers is besloten tot oprichting eener liberale kiezersveeeniging "Menaldumadeel" met afdelingen in Beetgum, Berlikum, Deinum, Dronrijp Marssum en Menaldum. De contributie is bepaald op fl 50 cent.


L.C. 7-1-1888.

BERLIKUM, 4 Januari.

In eene heden te Menaldum gehouden vergadering van kiezers is besloten tot oprichting eener liberale kiezersveeeniging "Menaldumadeel" met afdelingen in Beetgum, Berlikum, Deinum, Dronrijp Marssum en Menaldum. De contributie is bepaald op fl 50 cent.


L.C. 19-4-1975.

LEEUWARDEN. - Aspotten, grafstenen en andere vondsten te Berlikum en Dronrijp.

Uit de periode vanaf 1550-1840. Er zijn de laatste tijd enkele interessante bodemvondsten gedaan te BERLIKUM en Dronrijp. Het betreft drie aspotten, een 16e eeuws deksel en een grafsteen uit de 18e eeuw uit Berlikum, en een tweetal grafstenen van omstreeks 1600, een zeldzame munt en enkele andere vondsten uit Dronrijp. De vinders hebben de voorwerpen ter beschikking gesteld van het Friesch Museum te Leeuwarden. Tijdens de verbouwing van zijn woning in de Buorren (huisno. 69) in Berlikum ontdekte de heer B.(auke) (Joukes) Zuiderhof onder de houten vloer een in de grond gegraven pot gevuld met turfas, oorspronkelijk naast een haardstede in een uit plavuizen bestaande vloer ingegraven. Het was een rood aardenwerken potje op de schouder voozien van een cirkelvormig stempel waarin de letters B O Z en drie kruisjes. Dit stempel wijst er op, volgens de archeoloog Elzinga, dat de pot tussen 1814 en 1840 te Bergen op Zoom moet zijn gemaakt. Hij heeft het model van een doofpot. Het verschijnsel dat men deze potten niet alleen los naast de haard zette, maar ook in de vloer ingroef, is in Friesland vaker waargenomen, maar was uit Berlikum noch niet bekend. Toen de heer Zuiderhof verder ging met de verbouwing van zijn huis, ontdekte hij nog twee maal ingegraven aspotten. De archeologische afdeling van het Friesch Museum was zo in de gelegenheid, de situatie precies te kunnen na meten. Dat was van veel belang, omdat de haardsteden, waarnaast ze waren ingegraven, ook nog ten dele bewaard waren gebleven. Dit bleken in de vloer uitgespaarde rechthoekige verdiepingen te zijn, van bakstenen muurtjes voorzien en met een vloertje van estrikken. Tweemaal waren deze haardsteden tegen een buitenmuur aangebracht en eenmaal tegen een binnenmuur. De beide laatste keren betrof het echter geen doofpotten, maar grote twee-orige vaten, waarvan het model reeds van voor 1200 dateert.en ook op te vatten zijn als Bergen op Zoom aardwerk. Uit dit grote pottenbakkerscentrum zijn tot diep in de 19e eeuw stukken aardewerk naar Friesland verhandeld. Een ander belangrijke bodemvondst uit Berlikum is een 16e eeuwse aardenwerken deksel met versieringen. Hoewel deze deksels op zichzelf wel vaker voorkomen, ook uit eerdere tijden, is deze bijzonder interessant omdat op de onderzijde nog een gedeeltelijk leesbare tekst is aangebracht die luidt: "Dit potdeksel.... zt toe be Doetz". Het deksel werd bij het slatten van een sloot ter hoogte van het vroegere Hemmema State gevonden en door de heer B.(ouke) van Dokkunburg aan het Friesch Museum geschonken, samen met andere voorwerpen, o.m. een steelpan van Bergen op Zooms aardewerk.

Oargel Herfoarme tsjerke Sleat, boud 1710 troch Jan HarmensJAN HARMENS. Onlangs werd in de tuin van een huis aan de Kleasterdyk (no. 22) in Berlikum door de heer K.(laas) (Jacobusz.) Wassenaar een groot fragment van een grafsteen gevonden, waarop de tekst gelukkig in zijn geheel bewaard was gebleven en die luidt: " Den 29 Iuny 1708 is in den Heere gerust den Eerbare Tryntie Ians de huysvrouw van Ian Harmens Orgelmacker en Organist tot Belcom oudt in haar 60e iaar en is alhier begraven met ses van Haare kinderen." De vondst van deze steen, die door vermelding van de (oan my besibbe) familie Van ‘t Zet uit Stiens bekend werd, is interessant omdat hij ons weer dichter bij de figuur van de orgelmaker en organist Jan Harmens brengt. Deze leefde van eeren 1655 tot 8-1-1721 en bouwde zelf en ook samen met zijn vader Harmen Jans tal van orgels, o.m. in 1697 in de grote (Werenfridus) kerk van Workum. (Zie de Vrije Fries, 1971) Ook in Sloten (1712), Boxum, Mantgum, Oosterbierum, (* Peins en Wijnaldum was Jan Harmens werkzaam.

(* Yn 1663 krige Easterbierrum in oargel makke troch de Berltsumer oargelbouwer Harmen Jans   werop dit ferske :  

Terwijl het orgel klinkt,

en dat men psalmen zingt.

Verreist in dit gedruisch,

mijn siel van huis.

Zij klopt aan ‘s Hemels slot,

en spreekt daar met haar God !


It oargel foldie net en is dêrom yn 1718 troch Harmen Jans syn soan, Jan Harmens ferbettere en yn 1807 alhiel troch in nij oargel ferfongen, dat yn haadsaak opboud is op de foet fan it âlde oargel.)


Jan Harmens woonde op de Camp te Berlikum waarnaar hij zich ook wel Jan Harmens Camp noemde. De steen is naar het Friesch Museum overgebracht. Uit Dronrijp ontving het museum.....etc. etc.


L.C. 11-7-1957.

Tachtig jaar geleden kreeg Wanswerder kerk nieuw orgel.

De Wanswerder schoolmeester Harmen Jans, die daar van 1640-1667 onderwijs gaf, vertrok in 1667 naar Berlikum en bouwde in datzelfde jaar nog een orgel voor de Wanswerder kerk. Yn itselde jier 1667 begûn Coenraad Bader mei de bou fan in oargel foar de Michielstsjerke fan Eanjum. Dy stoar lykwols, 42 jier âld, yn desimber fan datselde jier. It oargel waard doe ôfboud troch syn mastersfeint Harmen Jansz út BERLTSUM.

(Noch eat oer Jan Harmens CAMP. Hy boude tusken 1713 en 1716 it oargel yn de Grutte- of Marije tsjerke fan Meppel. De bou hat doedestiids in tydlang stil lein. Hy hie him û.o. net oan it bestek hâlden en der wienen nochal wat mankeminten, sa dat it oargel by de oplevering net goedkard waard. Jan Harmens wie ûnderwilens ek siik wurden en hjir hat fêst strideraasje oer west, want it oargel is pas yn 1722 ôfboud troch de ferneamde oargelbouwer Frans Casper Schnitger. Dizze hie krekt dêrfoar it grutte oargel yn de Michielstsjerke fan Swol foltôge.

Jan Harmens is op 8-1-1721 ferstoarn. Hy wurke mar mei beskieden sukses.)


L.C. 7-12-1973.

Orgel van de Sint Gertrudus kerk voor drie ton weer ‘n blank juweel.

De Kerkvoogdij van de Hervormde gemeente van Workum is uit om de restauratie van het orgel, dat het enige instrument uit de 17e eeuw is dat in Friesland bewaard is gebleven, mogelijk te maken. Met de restauratie zal een bedrag van f.300.000,- gemoeid zijn. Op de rug van het orgel staat de naam van de orgelbouwer Jan Harmens die "meester orgelbouwer van BERLIKUM" wordt genoemd. Het bestek van dit orgel dat in 1697 gemaakt werd, is in het stadsachief bewaard gebleven. De vorige burgemeester van Workum, mr. B. van Haersma Buma, heeft studie van de geschiedenis van het orgel gemaakt en daarover in De Vrije Fries, het tijdschrift van het Friesch Genootschap van de geschiedenis- oudheid- en taalkunde, gepubliceerd. Volgens zijn gegevens zijn er in het bijna 300 jaar lange bestaan van het orgel de nodige en onnodige wijzigingen aangebracht. Van het oorspronkelijk materiaal is daarbij het een en ander verloren gegaan. Toch is van het werk van Jan Harmens nog een voldoende aantal stemmen bewaard gebleven. Bij de restauratie in 1951 heeft men geprobeerd het orgel zijn oude klank terug te geven en allerlei romantische stemmen die in 1878 waren aangebracht werden vervangen door registers die meer bij de aard van het Jan Harmans orgel pasten. Dat is mislukt doordat men nog niet over het goede materiaal beschikte. De orgel adviseur dr. M.A. Vente te Utrecht heeft nu een restauratieplan opgesteld. Al het historische pijpwerk zal opnieuw gebruikt worden. Het nieuwe materiaal wordt in oude stijl en materiaalkeuze bijgemaakt. De dispositie zal in hoofdzaak afgestemd zijn op die van 1697 en 1788. De overwegend in goede staat verkerende orgelkas, die eerste klas meubelmakerswerk is, zal na enkele wijzigingen op zijn oude plaats worden opgesteld. Zodra het overheidssubsidie afkomt zal men met deze belangrijke restauratie worden begonnen.


L. C. 17-4-1978.

Boeiende lezing over Friese orgelbouwers uit zeventiende eeuw.

Op de jaarvergadering van : “Folk en Tsjerke”. 

(t.t.f. Jan Harmens- en Harmen Jans Camp.)


L.C. 7-11-1975.

Natuursteen is een verslaving.

Stienhouwery DUVA, yn de eardere smittery fan Abe van der MeulenNog maar 54 jaar oud en toch al 40 jaar in het vak. Dat is zeldzaam. Steenhouwer Peter Vastrick uit BERLIKUM ontvangt in december een oorkonde van het Bedrijfschap Natuursteen houwers vanwege deze mijlpaal. Hij stamt uit een eeuwen oud natuursteen houwers geslacht uit de Elzas en werd geboren in Den Haag. In Friesland (Berlikum) specialiseerde hij zich in het maken van grafstenen o.d.n. Natuursteen bedrijf DUVA. De familie historie gaat voor zover bekend terug tot in 1470. Vastrick leerde het vak traditiegetrouw van zijn vader Arie. Die restaureerde o.a. de kloostergang van de Dom in Utrecht. Ten zijn bedrijf met 15 man personeel in Enschede failliet ging, werkte hij een tijdje bij een bedrijf in Franeker. Maar het duurde niet lang of Vastrick had een huis en een werkplaats gevonden in de Buorren (tusken de hûsnûmmers 72 en 74 de eardere smidderij fan Minne Abes van der Meulen) in Berlikum. Daar kan hij helemaal zijn gang gaan. In Ootmarsum heeft hij wel 7 jaar lang aan de restauratie van de Petrus en Judas kerk gewerkt. Grafstenen zijn niet de enige natuursteen produkten. Je hebt aanrechten, vloeren, badkamers, schoorsteenmantels en vazen. Maar het mooister werk wat ik gedaan heb is toch wel het restaureren van kerken en oude grachtenpanden. De Oude kerk in Amsterdam b.v. Vastrick werkt ongeveer een week aan een grafsteen.


L.C. 19-4-2010.

Grafwerk van vader op zoon. (foto Vastrick sr.)


L.C. 2-12-1870.

Bij Kon. Besluit van 25 Nov. no 24. Is aan de na te melden heeren officieren bij de rustende schutterij in deze provincie op hun verzoek, eervol ontslag verleend, als: bij het 1ste bataillon, 3de kompagnie, aan J.L. Sevenster, als eerste luitenant, en aan E.L. baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg als 2de luitenant bij de 4de kompagnie, aan J.F. Hoekstra en aan G.(erben J. (ohannes) Peterzon (fan Berltsum, boaske mei Sytske Hermanus Kiestra) beide als 2den luitenant.


L.C. 6-4-2009.

Mysterie rond muntenvondst Berlikum.

Een unieke vondst is het, daar is detector amateur Sjouke Leistra uit Menaldum van overtuigd. In een weiland onder de rook van Berlikum vond hij 87 mysterieuze bronzen muntjes. Op de ene kant een kroon, op de andere kant een Franse lelie. Hun herkomst is een raadsel; geen van de experts die Leistra heeft geraadpleegd kon de munten thuis brengen. Ook de Leeuwarder amateur archeoloog Jan Zijlstra kon hem niet verder helpen. Ze zijn in ieder geval oud, waarschijnlijk van rond de vijftiende eeuw. Het Geldmuseum in Utrecht kan wellicht uitsluitsel geven, hoopt Leistra.