Skriuw ek ris in reaksje yn it Gastenboek wat jimme fan'e side fyne !
Interview Op'e Roaster (April 2012)

Oh, dy Berltsumers ! (fan doe) (2)


Yn Oh de Berltsumers!! (fan doe) (1) seagen wy dat it yn 1898 WOL en yn 1913 NET mooglik wie om as Berltsumers MEIINOAR doarpsfeest te fieren. No folget it ferslach yn de Ljouwerter Krante fan it feest fan de foarstanners fan it iepenbier ûnderwiis.: BERLIKUM -20 Augustus. Heden was het feest voor de leerlingen en voorstanders van de Openbare school. In optocht ging het om 11 uur door het dorp naar het feestterrein. Voorop natuurlijk ons fanfarekorps "Klimop" en dan de met versierde fietsen,op versierde wagens, op één daarvan een voorstelling van Sneeuwwitje met de 7 dwergen en verder de kinderen in allerlei costuums. Een bonte verscheidenheid was het en het maakte een aardige indruk,vooral ook, toen ze met elkaar in het weiland waren. Er was een troep aardige matroosjes en er waren Friezen en Friezinnetjes in ouderwetsche dracht, soms tot in de kleinste details verzorgd. Er waren een paar zigeuners in schilderachtige kleding en er waren Tirolers en andere bergbewoners, er waren Zeeuwsche en andere boerinnetjes, een vissersmeisje, tot zelfs een paar clowns. In het land begonnen al gauw de wedstrijden. Voor de afwisseling werden de kinderen getracteerd op marionetten theater en goocheltoeren op de zaal van Rosier. (Is S. Rosier yn hotel "Vogelzang"). *)  Het feest is goed geslaagd. Om ruim 6 uur ging het terug naar de school toe, waar weer aan alle kinderen een prijs of cadeautje werd uitgereikt. ''s Avonds volgde op de zalen Folkertsma en Rosier een voortzetting van het feest voor jongelui en ouders.

*) Eigner bewenner Rosier hat syn kafee letter út de hân ferkocht oan J. De Groot, smid en fietsenhanneler yn Berltsum, en de nearing yn dit kafee oan D. Fokkinga. De Groot hat hjir doe op 1-5-1921 syn bedriuw in festige.


Sa gie it dus yn 1913. Wy kinne it ús no net mear yntinke, dat it soms sa gie. It wie "ús" kant en de "oare" kant. Ús korps en it oare korps, Ús skoalle en de oare skoallen. Ús tsjerke en de oaren. It wie "hja"en "wy". Lokkich is dit no net mear sa as doe yn Berltsum. Wy hawwe hjir sûnt 1946 in "Oranje Nasjonaal Berltsum / Wier" mei in bestjoer wêr yn it hiele doarp fertsjintwûrdige is en fiere no meiinoar doarpsfeest en in merkekommisje sûnder ûnderskie yn "gezindte" (d.w.s. mei elts syn oertsjûging) en it sporten sa as fuotbaljen, keatsen en tenissen kin ek no meiinoar. It is te hoopjen dat it sa bliuwe mei. De tiid hat leard, dat it yn dizze wrâld better is om gear te wurkjen dan om te fjochtsjen en te bongeljen en dat jild ek foar de Berltsumers. De belangen fan Berltsum as doarp koenen destiids altyd wol meiinoar behartige wurde. Yn 1913 sieten Leendert Pieters Runia as foarsitter en de Berltsumer notaris Hendrikus van Hulst as skriuwer yn it bestjoer fan de feriening "Doarpsbelangen". As der yn WIER feest holden waard, wie dizze Berltsumer rjochting ek altyd reewillig om it doarpke by te stean. Sa lies ik yn de L.C. dat dêr yn Wier op 10 en 11 septimber in doarpsfeest hâlden waard. Dat koe yn Wier altyd meiioar. De lêste dei begûn mei in optocht fan skoalbern mei fersierde weinen en fytsen. It muzykkorps "Klimop" fan Berltsum ferliende syn meiwurking. Fierders waarden dêr bernespultsjes hâlden. Dêrnei fierden de bern yn de feesttinte û.l.f. it haad fan de (iepenbiere) skoalle dêr, in lyts toanielstikje op. Foar de grutteren waard it feest de jûns fuortset. Opfierd waard de revu: " ‘t Is nog zoo gek niet", bewurke troch de hear K. J. Schat. It stryk orkest "Groenewold" fan Berltsum fersoarge hjir it muzikale diel. Berltsum en Wier hawwe altyd in goede bân hâwn en dat moat sa bliuwe. Yn de tiid fan de Reformaasje al hienen Berltsum en Wier (somtiden) ien dûmny en wienen beide doarpen ek al (yn it kulturele in protte) meiinoar ferbûn.


 ************************************


L.C. 8-9-1923.

Donderdag is te BERLIKUM het jubileum feest gevierd, onder meer met eene prachtigen, deels historischen optocht, welke ‘s avonds is herhaald. Deze en ook de rijke versiering van het dorp brachten tal van menschen uit den omtrek naar hier. Het slot was een avondfeest met schitterend vuurwerk.


L.C. 15-9-1938.

Oranjefeesten Berlikum.

Overal hoort men dat Berlikum een zeer geslaagd feest heeft gehad; ook ik ben het daarmee eens, behalve de volgende opmerking. Alle schoolkinderen worden zoals gewoonlijk getracteerd op chocolade, koekjes, pinda’s enz. Dat echter kleine kinderen, die nog niet op school zijn, doch wel 4 en 5 jaar zijn, (* dus even graag die lekkernijen lusten en niets kregen, vind ik heel onbillijk. Ik heb er zelf bij gestaan, dat pinda’s werden rondgedeeld, ook stonden daarbij kindertjes die nog niet op school waren, die ten antwoord kregen, toen zij de handjes ophielden: jullie zijn nog niet op school en krijgen niets. Het gehele dorp heeft feest gevierd behalve..........de kleintjes. Kwam het zoo precies op 5 of 10 gulden aan? Dat de kleintjes niets meer konden krijgen? Was het dan niet beter iets van het zogenaamde "grootscheepsche" (vuurwerk enz) te laten varen en alle kinderen gelijk te behandelen? Wanneer Berlikum dan goed wil feestvieren zooals werd geadverteerd, dan moet m.i. niet op die paar laatste centen gezien worden. Hebben sommige ouders daarvoor geteekend op de lijst, dat hun kleintjes zouden worden afgewezen? Hopende dat bij een volgend feest ook deze regeling in orde mag zijn.

Een feestganger.


(* Der wie gjin beukerskoalle yn Berltsum, sa dat bern fan 4 en 5 jier dus noch net op skoalle sieten.


L.C. 30-8-1958.

BERLIKUM viert EENSGEZIND groot tweedaags feest.

HEEL BERLIKUM viert groot tweedaags feest.

Gisteren is het begonnen en vandaag wordt het voortgezet. Het dorp is keurig versierd en verlicht gedurende beide dagen, want Berlikumers VAN ALLE RICHTINGEN werken aan het feest mee, en ALS MEN EENSGEZIND de schouders ergens onder zet, DAN KAN ER WAT GEBEUREN.

De vereniging Oranje Nationaal, die de touwtjes in handen heeft, stelde een aantrekkelijk programma op. Zo waren er gisteren volksspelen en ‘s avonds streden de kleinkunst amateurs om de prijzen. Vandaag zijn er de volksspelen en ‘s avonds het optreden van "De Boertjes van Buuten" (hja wienen destiids bekend fan de radio ûnder lieding fan "Lubbert van Gortel"), die het programma "Barsten of blazen" brengen. Ook is er vandaag een loop door Berlikum, een hardloopwedstrijd met hindernissen (w.o. een groot waterbassin in de Hoofdstraat met daarover heen twee grote balken.) Twee keer trok gister de optocht van versierde wagens door het dorp. Het was een mooie optocht en aan de afwerking van de wagens was kennelijk veel zorg besteed. Een kleine veertig wagens deden er aan mee, allerlei zaken uitbeeldend. Zo was er onder ander de wagen, die het rassenprobleem trachtte uit te beelden en één met een bemande raket, maar ook sprookjes, een ûngetiid, kamperen, strandleven, dierenbescherming, de regenboog en vele andere voorstellingen trokken aan het publiek voorbij. De jeugddrumband - met de leden in een keurig rood uniform - sloot de optocht af. De wagen, die ongetwijfeld de meeste aandacht trok, was "poppenwinkel, een keurige verzameling (levende) poppen in dozen, die recht overeind stonden. Het was dan ook een van de mooiste wagens van de optocht, ook wat de afwerking betreft.


 ***************************************

L.C. 26-8-1959

. Vereniging Oranje Nationaal te Berlikum.

Bezoekt allen

op zaterdag 29 Augustus

de fascinerende ROLSCHAATSEN-SHOW

uitgevoerd door Martinistad uit Groningen (plm. 40 medewerkers/sters)

Uniek voor het Noorden.

Op het fraai gelegen "Wardy terrein" (aan de Bildtdijk).

Aanvang ‘s -avonds 8 uur. Feeërieke verlichting

Prachtige costuums. Entree f.1,25 bel inbegrepen.


 *****************************************


L.C. 3-7-1961.

Programma feestweek.

Vereniging Oranje Nationaal Berlikum e.o.

Programma Feestweek.

Woensdag 5 juli n.m. 7.30 Opening.

Berltsumer Berltsumer Liet. Berltsumer flagge.

Aankomst Noormannen.

Donderdag 6 juli n.m.7.30 Sterrit en Oriënteringsrit voor auto’s motors en bromfietsen.

Vrijdag 7 juli ‘s middags 12 uur en ‘s avonds 7 uur Historische- en Allegorische optocht

(50 wagens) avonds na de optocht gevarieerd programma met onder andere Teenager

Koor.

Zaterdag 8 juli 8.30 v.m. Trapschelter race (nieuw voor het Noorden) m.m.v. The New Gold

Stars.

‘s middags 1 uur volksspelen.

‘s avonds 8 uur Radio Orkest "De Windmolens"o.l.v. Johnny Holshuysen (hy wie letter

bekend as Johnny Woodhouse)

medewerking van Truus Koopmans, Rita Corita, Gina en Gino Manelli (acrobatiek)


 **************************************.


L.C. 6-7-1961.

Noormannen zetten luister bij aan Berlikumer feest

Oranje Nationaal laat voor deze gelegenheid "Berltsumer Liet" en "Berlikumer vlag" maken.

Gisteravond zijn de Noormannen Berlikum weer eens binnen gevallen, maar deze keer niet om, zoals hun voorvaderen in het einde der negende eeuw deden, de plaats te plunderen en te verwoesten, maar om in te grijpen in de gang van zaken in dit dorp die hen kennelijk niet naar de zin was. BERLIKUM HEEFT NOG GEEN OFFICIEËLE STRAATNAMEN, al heeft de Gemeente Menaldumadeel al een heel plan klaar liggen., en zo meenden de Noormannen daar gisteravond maar enige verandering in te moeten aanbrengen. Zij gaven een groot aantal straten een naam, maar of die - zoals Boulevard de Patates (bij een cafetaria), Drekweg (op een plaats waar veel landbouwproducten worden verscheept) en Jildstrjitte (bij de Voorschotbank) - wel helemaal in de smaak zullen vallen bij de Berlikumer, valt te betwijfelen.

Overigens gold deze gelegenheid van de Noormannen een zeer vreugdevolle gelegenheid, want Berlikum heeft deze dagen feest. Oranje Nationaal dat (in zijn huidige vorm) al aan zijn vijfde jaarlijkse feest toe is, heeft ook deze keer weer een indrukwekkend programma opgesteld. De feestelijkheden, waarvoor de Berlikumers f.1550,- bijeenbrachten, werden gisteravond op een stijlvolle wijze, na de rondgang van de beide muziekkorpsen "Klimop"en "De Bazun" op het SCHIL geopend. etc etc. (foto)

De Noormannen hoofdman verklaarde in een korte toespraak, niet alleen straatnamen te zullen geven, maar bovendien het stuk van Het Bildt, dat tegen Berlikum aan ligt, te zullen ANNEXEREN voor de Gemeente Menaldumadeel. "De Berltsumers die daar wonen horen er ook bij".


(De strjitnammen binne yn 1962 offisjeel ynfierd troch de gemeente Menameradiel. Bigumermole waard fan Bitgum skieden as in selstannich doarp. Kleaster Anjum (earder doarp letter gehucht) waard by Berltsum foege as strjitte namme.)


L.C. 12-7-1968.

Een grote manifestatie, dat zou het beste zijn.

Kweker A.(nne) F.(eikes) Born uit Berlikum wil herwaardering Oranje feest. (foto A.F. Born.)


L.C. 28-8-1996.

Berlikum bezingt Oranje Nationaal. (foto fan de kroan.)

(de feriening bestiet 50 jier.)


Út Rimen en teltsjes fan de bruorren Halbertsma: Minne Jorrits reis nei it Kollumer oproer, yn 1797. Minne Jorrit in boeresoan út de Goaiinga mieden, in patriot. It berjocht fan it Kollumer oproer kaam as in ljochstriele fan de sinne yn de eagen fan in bline man, dy’t lange jierren de dei net sjoen hat. Hy joech him oan as frijwilliger, om tsjin de muiters te striden. Hy waard dalik ûnder de kommando steld fan Rein Jeremias (Quarré) fan BERLTSUM, kolonel fan de boargerwacht fan Menameradiel. De troep wie hûndert man sterk en hie in fjildstik mei artilleristen by har. Syn nije maats wienen Berltsumer, dy men yn de wanneling wolris de bynamme fan hûntsjes jout, dat Minne net ienris wiste. En doe sei de iene, dy’t korporaal wie tsjin Minne, dat er syn broek en skuon in bytsje oppoetse moast, ear dat se op appél komme moasten. Minne, dy’t gjin kommando wend wie, sei bedaard wei tsjin de korporaal: "Dat sil ik sels witte!" "Nee, sei de korporaal, "Dat sil ik witte en nimmen oars, ferdomde komelker !" Doe sei Minne bedaardwei: "Jo lykje wol wakker fan it hûntsje biten, dat jo sa dalik mar begjinne te flokken en te skelden oer sa’n wysjewasje, korporaal!"Wêr op de trije Berltsumers sa razend waarden, dat se him oer it bakhûs smiten, en him mei alle macht oer de hûd tichelden. Ets. ets.


L.C. 24-3-1962.

Over het Kollumer Oproer ligt in archief een schat van gegevens.

(Minne Jorrits / Rein Jeremias (Quarré.) ut súpra.)


L.C. 15-8-1867.

De nieuwe wijze van verkiezingen van kerkeraadsleden is nog aangenomen te BERLIKUM, WIER, Oudemirdum en Sondel.


L.C. 26-7-1870.

Bij Z.M. Besluit van den 22 dezer no 15, is aan den heer J.A. Osinga, op zijn daartoe gedaan verzoek, eervol ontslag verleend als plaatsvervangend kanton regter te Berlikum.


L.C. 12-4-1800.

De Raad der Gemeente MENALDUMADEEL maakt hiermede het publieq bekend, dat, vermits de BERLIKUMER markt invalt op Zondag den 27 dezer, dezelve zal worden gehouden op den 28 en 29 April 1800 ; dat tot ieders narigt.


L.C. 24-4-1868.

Burgemeester & Wethouders van Menaldumadeel brengen ter kennis van daarbij belanghebbenden, dat de Raad der Gemeente, by besluit van den 7 Mei 1867, no 2 goedgekeurd bij resolutie daaraanvolgende, no 17 heeft bepaald, dat voortaan de Kermis of Jaarmarkt, tevens Veemarkt, te Berlikum zal gehouden worden op de laatste Donderdag in April, en alzoo dit jaar invalt op 30 April e.k.

Menaldum, den 10 April 1868. Burgemeester & Wethouders, Mr. W. A Bergsma. De Secretaris, Mr. A.G. van Dalsen Fontein.


L.C. 30-8-1889.

WESTERGO, 27 augustus. Thans nu de Courant dag aan dag berichten behelst van harddraverijen, kaatspartijen enz. stelt de lezer er misschien belang in te weten hoe het in dit kwartier met de JAARMARKTEN een 300 jaren geleden gesteld was. Naar luidt der kronieken had men: In Menaldumadeel te BERLIKUM de vermaardste paardenmarkt, die mede in de Nederlanden gevonden werd, op den 23 April, zijnde de dag van Sint Marcus.


L.C. 23-4-1871.

KERMIS te Berlikum.

De Burgemeester van Menaldumadeel brengt ter openbare kennis, dat de koemarkt te BERLIKUM invalt op Donderdag 27 April e.k. en dat de gelijktijdige daarmede gehouden wordende KERMIS of JAARMARKT dit jaar door de Raad is GESCHORST, zoodat Tenten, Kramen, Dischen enz. NIET mogen worden opgesteld en Orgeldraaiers, Muziekanten, enz. hun bedrijf NIET mogen uitoefenen. *)

Mr.W.A. Bergsma. Burgemeester van Menaldumadeel.


*) De Merke (kermis) waard yn it jier 1871 ferbean. Boargemaster, Mr. W.A. Bergsma, ferantwurdlik foar de rêst en oarder yn ús gemeente, wie bang foar in nij grut opskuor yn Berltsum.

Ds. Melchior WijtOp 15-2-1871 wie der in grut opskuor west yn BERLTSUM en dêrnei jitris op 12-3-1871 yn de herberch (by de brêge) fan kastlein Kroes. It gie der mâl om en ta. De fjildwachters hienen der de hannen fol oan hâwn. Ferskate persoanen waarden oppakt en fêst set. Oanlieding wie de dûmny’s beropping hjir yn Berltsum. Om koart te gean; hjir wienen twa fûl tsjin oer inoar steande partijen: n.l. de "grouwen" en de "fynen". De grouwen (ek wol frijsinnigen of modernen neamd) woenen de frijsinnige (moderne) dûmny M.(elchior) Wijt hjir ha en de fynen (of ek wol orthodoksen, rjochtsinnigen of konfesjonelen neamd) dûmny E.(ernst) F.(rederik) Kruyff (1868-1872) fan Hilaard. (letter behearde hy by de sa neamde "Grifformearde Bûn" yn de Herfoarme tsjerke.) Der waard slein en smiten troch de "Wijtianen" en de "Kruyffianen" mei alles wat mar foar hannen wie. By de tsjerkfâden waarden de rúten ynsmiten. Rêddraaiers waarden opbrocht ensfh. De drank spyle ek in rol mei. It is hjir "Parys yn it lyts" (werinnering oan de grutte kommune opstân dêr)) waard der wol sein, ferwizende nei it destiids plak fûn hawwende grutte opskuor yn Parys. Ferskate Berltsumers (* waarden oppakt en moasten letter in pear dagen nei Ljouwert "út fan hûs". Dûmny Wijt wie ek al mei stiennen it doarp útjage en hy hie it hjir yn Berltsum wol besjoen. 


(* It wienen Jan Jacob ‘s Runia, 52 jier, Ale Pieter ’s Bosma, 28 jier, timmerknecht, Gerke Zijlstra, 52 jier, arbeider, Jacob Jacobus Lautenbach, 23 jier en  Dirk Jeremias Quarré, 23 jier, gernier, Pieter Jeremias Quarré, arbeider en Pieter Douwe ’s Peterzon, arbeider fanwegen slaanderij en mishanneljen. Hja waarden feroardiele ta in finzenisstraf fan in moanne, en in boete fan fl. 8, - mei subsidiêre finzenisstraf  fan in dei en solidêr yn ‘e kosten. Oaren sa as Bauke Baukes Postma, Saake Gatze ’s de Jong, Obbe Wassenaar, Bouwe Joh. en Pieter Joh. Strooisma, allegearre arbei -ders waarden beskuldige fan it ferbrekking fan slútings mar waarden troch de rjochter frij -sprutsen. (7-6-1871)


It wie wer fan "Oh, dy Berltsumers"! (fan doe.)


By de beropping fan dûmny Lambertus Martinus de Boer yn 1846 wie ek al in protte heibel west tusken sels trije partijen, t.w. tusken twa Liberale partijen en in Ortodokse partij. By earst neamde partijen gie it om de dûmnys Meijboom en de Boer. De lêstneamde partij woe dûmny J.D. Beman Brouwer fan Wjelsryp / Baaium hjir hawwe.


L.C. 16-6-1871.

Ter regtzitting d.d. 14 Junij j.l. zijn J.J.R., A.(le) P.(ieters) B.(osma), G.Z., J.J.L., P.(ieter) J.(eremias) Q.(uarré) allen te BERLICUM wegens mishandeling, veroordeeld ieder tot eene gevangenisstraf van eene maand, eene boete van fl. 8,- met subsidiaire gevangenisstraf van een dag en allen solidair in de kosten. B.B.P. te Berlicum, wegens mishandeling vrijgesproken. J.J.Q. te Berlicum wegens mishandeling veroordeeld tot eene gevangenisstraf van eene maand eene geldboete van fl. 8,- met subsidiaire gevangenisstraf van een dag en in de kosten. B.J.S., P.J.S., O.W. en B.G. de J. allen te Berlicum, wegens moedwillige vernieling van sluiting, vrijgesproken. J.J.Q., A.P.B., B.G. de J. en P.D.P. allen te Berlicum, wegens moedwillige vernieling van sluiting, veroordeeld ieder tot eene gevangenisstraf van eene maand, een boete van fl.25,- met subsidiaire gevangenisstraf van twee dagen en in de kosten.


L.C. 18-8-1871.

Nadat men vernomen had, dat toch eindelijk door het Bestuur der Classis Leeuwarden M.Wijt te Beetsterzwaag beroepen was tot Predikant alhier, is door 170 lidmaten, 240 gehuwde en 140 ongehuwde personen boven de 18 jaar, allen in deze Gemeente woonachtig, een adres aan M.Wijt ter hand gesteld, met het dringend verzoek, dat Z.Ew. toch die beroeping NIET aanneemt, maar mag besluiten om voor de dezelve te bedanken. Ongelukkig kan de toestand der Gemeente worden genoemd, daar een Predikant zoo tegen den wensch der Gemeente benoemd is, door bijna geheel BUITEN DE GEMEENTE WONENDE FLOREENPLICHTINGEN.

BERLIKUM, den Augustus 1871. K.J. van der Schoot.


HET NIEUWS van den DAG.

Maandag 25 Juni 1888.

Op het Noordelijk Evangelisch Zendingsfeest op 4 Juli a.s. te Oranjewoud te houden zullen als sprekers optreden.............     ............... dr. E.F. KRUYFF, te Groningen, ds. J.A. Vlieger te WELSRIJP. ds. W. van der Spek te Molkwerum, ds. FELIX te Brussel, ds. P.J. van Melle te MINNERTSGA, slotrede.


L.C. 25-8-1956.

BERLIKUMERS vormen een apart slag mensen.

(Dit fynt alteast âlde Jan Hindriks Herrema fan de Kleasterdyk.)

OUDE VERHALEN over armoede, drank, hardwerkende mannen.

BERLIKUM is een dorp, dat in de loop der eeuwen aan de aandacht van de schoonheidscommissies is ontsnapt.Het individualisme van zijn bewoners uit zich in de bouwkunst door puisterige bouwwerken in alle mogelijke standen, die doorlopend werden aangepast aan de behoeften. Overal staan hokken en ieder mooi hoekje wordt verminkt door een bouwsel, dat een uiting is van minachting voor architectuur. Te midden van deze bouwkundige puinhopen staat een kerk ALS EEN MISLUKTE PUDDING, waarvoor een zekere Willem Douwes, oud stadsbouwmeester van Harlingen uit het laatst van de 18e eeuw, verantwoordelijk is. HET TOPPUNT in deze architectonische wildernis is DE VEILING, waarvoor het Fries de naam heeft van een "hokkenboel". Het hele dorp is NAARGEESTG door het volkomen ontbreken van enige versiering. Menaldumadeels openbare kassen moeten wel gespeend zijn van iedere cent, waar een beetje muziek in zit. Zo zonder enige bevalligheid is alles. NERGENS een bloemperkje te vinden, dat enige vriendelijkheid geeft aan het dorp. Veel paden lopen er veelal door MODDERPOELEN. De straten zijn HOBBELIG. Waar er plaats voor is, groeit ONKRUID. De dame, die onze eerste schreden vorige week door Berlikum leidde, antwoordde op een vraag: "Berltsum?" Hwat soe der no yn Berltsum wêze? Dan moatte jo Sint Anne sjen." En de kapper zei: " De Berltsumers binne sa self kundich. Dat komt om dat hja allegearre eigen baas binne. Jo komme der net tusken. Myn frou mei hjir net wêze." En nog een ander: "De libbensstyl is hjir oars as yn Bitgum. De gerniers fan Berltsum binne lûdroftiger. Dy yn Bitgum ynbanniger en soberder. Mar de Berltsumer is ek dinamysker, kritysk en ûnôfhinklik. Hja kinne har ek oanpasse en omskeakelje."Berltsum", zei DE OUDSTE INWONER Jan Herrema *) (93), "is in doarp, dat net iensgesind is. Dêr komt mar in bytsje ta stân. Der is net iens in BEUKERSKOALLE. Wy hawwe hjir gjin folkshûs, niks. HJIR IS GJIN HARMONY." Nadat deze gepensioneerde Atjeh- man en politie- agent even adem heeft geschept, zegt hij: "Ik wit net hwat jo binne, mar ik bin frijsinnich. Ik bin doopt yn de greate tsjerke en dêrom bliuw ik dy trou". Hij wordt fel als hij over het gebrek aan verdraagzaamheid in Berlikum komt te spreken. Wat de ene partij wil, breekt de andere af. Dan duikt hij in zijn herinnering en vertelt hij ons het verhaal van armoede en ellende, van drank en vechtpartijen in het industrie- en gardeniersdorp, dat Berlikum in de tweede helft van de 19e eeuw was. De "sûkereifabriken", de tichel- en pan werken, de scheeps hellingen en de houtmolen, ze zijn verdwenen en van de industrie uit de vorige eeuw is er een zuivelfabriek (van Swart) overgebleven. Herrema werkte als jongen in één van de cichorij fabrieken HONDERD UUR per week voor ZES gulden. Niet alleen onder de arbeiders was er armoede maar ook onder de gardeniers en Herrema zal wel niet de enige geweest zijn, die als militair UIT ARMOEDE naar Indië ging. Dat was in die tijd, dat er vijf café’s waren in Berlikum en dat er in iedere winkel jenever verkocht werd. (Oude uitspraak: " It is krekt as of’t se hjir de strjitte skrobje mei jenever".) Toch is Herrema na zijn omzwervingen door Atjeh en als politieman door Ammerstol en "Lexmond" weer tussen de Berlikumers terecht gekomen, waar hij als recht geaard Berlikumer zijn eigen aardappelen en groenten verbouwd. Hij prijst de Berlikumers: "It is in iverich doarp. Der wurdt hurd arbeide. Ik leau, dat der gjin doarp is, wêr’t mear arbeide wurdt. Dat komt om’t men hjir folle lytse gerniers hat en dy moatte lang arbeidzje". De Berlikumers staan bekend als "wrotters" en "wramers’. (Ze hakten (spitten) in vier dagen een pondemaat land om). Zij willen zo gauw mogelijk zelfstandig worden. De enige hobby, die de Berlikumers lijken te hebben, is geld verdienen. Nog wordt er verteld, dat in de vorige eeuw (de 19e eeuw) de "gerniers" met een jutezak om het wiel van de kruiwagen naar het land gingen als ze voor de buren niet wilden weten, dat het nog 2 uur in de nacht was. Alle Berlikumers zijn in hun hart gardeniers. Wat is een gardenier? Honderd jaar geleden (1856) bekroonde de afdeling Berlikum van de Friesche Mij. Van Landbouw een antwoord van M. Geertsma op een prijsvraag waarin de volgende definitie van een gardenier voor kwam:" Door (lees: onder) een gardenier verstaat men dien landman, welke zijne landen, bearbeidt met menschen handen, den wisselbouw der granen niet in toepassing brengt, maar zich meer bepaaldelijk toelegt op den akkerbouw, zoo als de teling van aardappels, vlas, groenten etc. en dien tengevolge in den regel een minder aantal pondematen in gebruik kan hebben dan de boer, een man, die, hoewel hij evenals de guardenier, door werklieden zijne landerijen mede laat helpen bearbeiden, echter paarden bezigt die dat werk voor hem verrigten, waarin zij den werkman vervangen." Spahr van der Hoek vestigt er in de Geschiedenis van de Friese landbouw dan nog de aandacht op, dat uit deze definitie blijkt, dat de gardenier toen (evenals thans) een arbeids intensief bedrijf uitoefende op een betrekkelijk kleine oppervlakte, ten einde met de teelt van speciale gewassen, welke de boer zo voordelig niet kan bouwen, zijn winst te maken. De onkosten, die de gardeniers maakten, bestonden voornamelijk uit huur voor het land. Het klinkt vreemd, maar ze hebben altijd gepoogd om de huren zo veel mogelijk op te jagen. Dat was vroeger zo en dat is nu nog.


Gerben Klazes van der Berg sei it al en it wienen syn wurden: "BERLTSUM IS SELDSUM "


*) Jan Herrema is berne te Berltsum op 25-1863 en ferstoarn te Berltsum op 6-4-1960. Hy wie de soan fan Hendrik Jans Herrema en Antje Oeges Koopmans. Hy wie op 11-5-1899 boaske mei Jacoba van Wigcheren., de dochter fan Jan Johannes van Wigcheren en Dirkje Jans Anema en wenne oan de Kleasterdyk.

*) sjoch foar de stambeam HERREMA, genealogie afstammelingen Jelle Jacobs. (Herrema.)

 

‘t KLEINE KRANTSJE  16-12-1964.

We gaan naar MOEKE toe.

We gaan naar Moeke toe, we gaan naar Moeke toe – klonk het dikwijls door de Leeuwarder straten. Maar waarom was het altijd Moeke en nooit mervrouw Verf? (Hja wie kafeehâldster op de hoeke yn Marsum (sjoch ek de Herrema genealogy).  Die roepnaam – meent haar zuster – kwam van de zoon van de karrijder (vrachtrijder / bodedienst) Boomsma uit BERLIKUM. Die placht met zijn vader mede op stap te gaan en wanneer dan het café werd aangedaan, klonk het onveranderlijk : “Valt er nog wat te verdienen MOEKE ? En zo moet het gebleven zijn: Antje Verf werd moeke Verf.


L.C. 17-11-1969.

Wy wienen domme sielen, se witte nou folle mear.

Gerrit Julianus en de commune.

Dat is het verhaal van de 76 jarige Gerrit Julianus, bewoner van het Gemeentelijk rusthuis in Berlikum.


L.C. 30-5-1994.

Berlikum vroeger al een bedrijvig dorp.

(foto: Veilingterrein oan de Ljouwerterfeart tsjinoer it âlde houtstek, no fan timmerbedriuw Bijland.)


L.C. 25-8-1956.

Noch goede takomst foar Berltsum, mar gerniers moatte yn oare wei. 

Van Tuinens betingst: As minsken hjir mar ta yntensyvere túnkerij oergean woene.

(foto Jan Herrema as âldste fan de 2500 ynwenners fan Berltsum en in foto fan it no net mear besteande hûs op de hoeke fan de Singel en it Hemmemaplein, no fytsestalling foar de bar besykers.)


L.C. 25-8-1956.

Alle Berltsumers binne net.........

De Berltsumers meije betûfte gerniers wêze en hja meije rom forgearre hawwe mei de setterteelt, it kweekwurk is harren ris goed by de hânnen om ôf brutsen. In kweker, it sil sa’n tritich jier forlyn wêze, wie op syk nei in ierpel noch better as Bintsje. De siedlingen kamen mei gâns túch op. De Berltsumer raemde al de jonge ierpelplantsjes fuort en liet it túch (nachtschaden) stean.


L.C. 18-9-1956.

RUBRIEK ingezonden stukken.

KAPPERS "onder een apart slag mensen". In de rubriek "Sneon & Snein" in de Leeuwarder Courant van 25 augustus j.l. werd het dorp BERLIKUM "belicht" onder de titel "Berlikum op de tweesprong". N.a.v. dit artikel voelen ondergetekenden zich gedwongen, een enkele opmerking recht te zetten. Wij doen dit voor zover dit mogelijk is, want dit artikel was zo negatief en eenzijdig ingesteld, dat wij moeten veronderstellen dat de verslaggever t.o.v. ons dorp een mogelijke antipathie moet hebben gehad. Dit is niet erg, want omgekeerd hebben de Berltsumers weinig sympathie voor bezoekers, die ons dorp een "architectonische wildernis" durven noemen. Doch niet alleen de verslaggever vond ons dorp en zijn inwoners "apart ", maar ook de kapper was het volmondig met hem eens. "Jo komme der net tusken. Myn frou mei hjir net wêze", aldus onze kapper. Wij vragen ons echter af, WELKE kapper dit kan geweest zijn? Want ondergetekenden mochten niet vereerd worden met een bezoek van deze verslaggever. Neen, wij voelen ons best op ons gemak "in deze wildernis en tussen deze "aparte" mensen". En ook onze vrouwen zouden Berlikum niet graag voor een andere plaats willen ruilen. Wel willen wij nog verklappen, dat deze verslaggever in Berlikum op zijn zachtst uitgedrukt "een minne beurt" heeft gemaakt. Misschien wil hij het nog eens over doen, maar dan niet weer op deze manier.

G. de Bruin. P.(ieter) Burrie, J.(ouke) Zuiderhof. (kappers te Berlikum)


L.C. 22-3-1980.

Ingezonden.

Oer de genêzingsgearkomsten fan ev. Johan Maasbach.

A.(lida) Posthumus-Fokma. Berlikum.

(doe hast 88 jier âld.)


Yn BERLTSUM wie in protte DRANKMISBRÛK. (No yn de wykeinen ek noch wol, mar no út wielde.) Doe destiids gie it út de smelle beurs. Hiele húshâldings lijen dêr ûnder.De âlderlingen (opsichters / tasichthâlders) yn de Krislike tsjerke) hienen de hannen der fakentiden fol oan. By in protte censura morum (tasicht op it sedelik libben fan de lidmaten) gearkomsten kamen de drankproblemen oan de oarder.

De betrokken persoanen krigen berjocht om foar de tsjerkeried te ferskinen. Woenen hja har libben net betterje, dan waarden dizze persoanen fan it Hillich Nachtmiel útslúten. Dit barde skriftlik. Foarbylden fan sa’n brief:


Aan den heer R. Schiphof.


BERLIKUM, den 21-4-1888.

De Kerkeraad der Nederlands Hervormde Gemeente alhier heeft meermalen de aandacht op uwe levenswijze gevestigd, doch hoopte steeds, dat hierin verbetering mogt komen. Dit schijnt tot heden het geval niet te zijn geweest. Uit getuigenis en aanklacht van enige lidmaten der gemeente werd de Kerkeraad openbaar, dat u gedurig blijft voortgaan met het misbruik van sterken drank en het lasteren van de Naam des Heeren, weshalve de Kerkeraad zich genoodzaakt zag, u in zijne vergadering van gister ter behandeling der censura morum, te censureren en u aan te zeggen, gelijk hij doet bij dezen u voor onbepaalde tijd van de bediening des Heilig Avondmaals te onthouden. De kerkeraad doet dit niet dan met diepe smart, maar ook met de bede, dat dit middel gezegend moge worden door de Heere tot betering uws levens, terwijl de Kerkeraad dit besluit vooral grond op het gebeurde aan den avond van de 26-3-j.l.. U in Gods ontfermende genade aanbevelend. De Kerkeraad voornoemd.

G. Nijhuis, voorz. K.J. Runia, ouderling.


Aan den heer D.G. Wassenaar.


BERLIKUM, 2-2-1889.

Waarde broeder! De Kerkeraad overwoog in zijn censuur vergadering van den 18 Januari l.l. dat u (zich) aan eene ergernis gevende zondedaad had schuldig gemaakt. Overtuigd dat u dit van harte leed zou zijn, besloot de kerkeraad u in zijne vergadering van den 31-1- te ontbieden opdat u daarover uw leed gevoel mogt belijden. Broeder J.A. Keuning gaf u daarvan kennis. Echter tot groote smart van den kerkeraad zijt u daar niet verschenen, en moest derhalve de Kerkeraad zonder u over deze saak besluiten. Hij kon dan ook niet anders, al met droefheid in de ziel, u te laten weten, dat hij gaarne zag, nu u geene belijdenis van berouw wildet uitspreken, u dit maal van de Tafel des Heeren onthield. Met toebidding van Gods ontfermende genade verblijven wij. De Kerkeraad der Nederlands Hervormde Gemeente te Berlikum.

G. Nijhuis, pres., ouderlingen etc. diakenen etc.


L.C. 4-9-1930.

BERLIKUM. 3 september. De 50e verjaardag van de Koningin (30-8) is alhier op waardige en luisterrijke wijze gevierd. Het dorp zelf was keurig versierd. Het vlaggedoek tooide in rijke mate de straten. Een viertal eerebogen waren opgericht, terwijl voorts over de straten en aan de huizen guirlandes, groen en bloemen een feestelijk aanzien aan het dorp gaven. De dag werd begonnen met plechtig klokgelui, waarna het Christelijk fanfare korps "De Bazuin" vaderlandsche liederen van den toren speelde. Daarna had er een herdenkings SAMENKOMST plaats in de Hervormde Kerk (in tsjerkeTSJINST wie doe noch net mooglik), waar ds. Th Kramer (N.H.) en ds. J. Offers (G.K.) het woord voerden. Vervolgens werd een historische- en allegorisch optocht gehouden, waarbij ook aan de kinderen van de beide chr. Scholen (C.N.S. en C.V.O.) een plaats was ingeruimd. (In DOARPSFEEST wie it doe dus ek wer net!) In het historische gedeelte van den optocht werd voorgesteld een episode uit het overhandigen van het smeekschrift der Edelen aan de Landvoogdes Margaretha van Parma. Het gedeelte van den optocht werd besloten met een wagen waarop de Nederlandsche maagd, omringd door de (doe noch) elf provinciën in hun typische kleeding en leden van den vrijwilligen landstorm. Deze optocht werd ‘s avonds herhaald met lampions en bij bengaalsche verlichting. Op het speelterrein werden kinderspelen gehouden en des avonds bij electrische verlichting verschillende volksspelen, waarbij eenige duizenden bezoekers aanwezig waren. Tot slot werd een groot vuurwerk afgestoken door den heer E(nne) S. De Haan alhier. Na de bijeenkomst in de kerk is aan de Koningin en de Koningin moeder een telegram van hulde gezonden. Hieronder volgen de uitslagen van de verschillende kinderspelen:

KINDERSPELEN: JONGENS: Klasse I, vlagje steken, 1e prijs, IJnze H.Tichelaar. 2e Corrie Jac.Tuinenga. Klasse II, talhout rapen, 1e prijs, Sijbe Osinga, 2e Mindert van Dokkumburg. Klasse III, zakloopen, 1e prijs, Gerben Kl.van der Berg, 2e Folkert Kl.Reitsma. Klasse IV, hout uit emmer met water visschen, 1e prijs, Hette Meinema, 2e Hubrecht P.Born. Klasse V, koekhappen, 1e prijs, Marten Reitsma, 2e Jarich A.Westra. Klasse VI, Vaatje kruien, 1e prijs, Klaas G. Siegersma, 2e Willem de Jong. Klasse VII aankleeden, 1e prijs, Sape van der Meij, 2e Willem Renzema. Klasse VIII, hardloopen met hindernissen, 1e prijs, Dirk Westra, 2e Jacob Weijer. MEISJES: Klasse I, vlagjesteken, 1e prijs, Gijsje E. Osinga, 2e Jeltje K. Reitsma. Klasse II, plaatjes uit boek, 1e prijs, Mintje K. Algra, 2e Joukje Quarré. Klasse III, ballen op een blaadje, 1e prijs, Janke Vis, 2e Luutske Spoelstra. Klasse IV, talhout rapen, 1e prijs, Grietje Dusselaar, 2e Tine van der Meij. Klasse V, wasch ophangen, 1e prijs, Afke Hoekstra, 2e Antje Osinga. Klasse VI rijden met kinderwagen, 1e prijs, Grietje A. Santhuizen, 2e Aaltje van der Graaf. Klasse VII en VIII, stoelendans, 1e prijs, Theuntje Runia, 2e Hermanna Bijlstra, 3e Jannie Zijlstra, 4e Maaike de Haan. VOLKSSPELEN: JONGENS 14-16 jaar, zakloopen, 1e prijs, Anna Hoekstra, 2e Hisse F. Brouwer. 17-20 jaar, sprietloopen, 1e prijs, Johannes Lont, 2e Sierd Quarré. ONGEHUWD, HEREN: 1e prijs, Andele Boomsma, 2e Bauke Visser. MEISJES 14-16 jaar, vlagjesteken 1e prijs, Aaltje Siegersma, 2e Hiltje Walsweer. 17-20 jaar, vaatje kruien 1e prijs Dirkje E. Hoekstra, 2e Geesje Terpstra. 21 jaar en ouder, bollekorf lopen, 1e prijs Trijntje Ernst, 2e Pietje C.Runia. GEHUWDEN, Sjeesrijden 1e prijs, Sijtse Born en vrouw, 2e Renze Nieuwhof en vrouw. Flesschenrit, 1e prijs, Heerke Halma en vrouw, 2e Theunis A.Stienstra en vrouw. STOELENDANS, GEHUWDE dames, 1e prijs, mej. P. Bloksma, 2e Johanna Dijkstra. ONGEHUWDE dames, 1e prijs, Jacoba Renzema, 2e Tjitske Visser.


Raadsvergadering der Gemeente Menaldumadeel d.d. 26-3-1915...... o.a. de mededeeling van Burgemeester en Wethouders, dat het in hun bedoeling ligt, indien de tijdsomstandigheden niet ongunstig worden de kermissen te laten doorgaan, gaf aanleiding tot discussie. De kerkelijke leden van den raad verzetten zich er tegen, waarbij het immorele der kermissen naar voren werd gebracht. Andere leden merkten naar aanleiding daarvan op, dat ook bij feestelijkheden van de niet kermis gezinden wel nimmer morele handelingen zullen voorkomen. Tenslotte heeft de raad zich met het idee van Burgemeester en Wethouders vereenigd.............


L. C.   22-5-1893.

MUZIEK en BAL te BERLIKUM.

Op Pinkstermaandag a. s. ter gelegenheid der jaarlijkse kaatspartij.

Tevens OPENING van den BUITENTUIN ingericht voor Gezelschappen en Kinderspelen.

Aanbevelend.

J. Terpstra, Logement en Stalhouder.


L.C. 24-4-1895.

Logement J.(elle) Terpstra te Berlikum. Donderdag 25 April (kermis) Matinee van 1 - 4 uur middags. Groot Tyroler concert, 2 Dames en 2 Heeren in Nationaal Costuum. Entree 15 cent.


L.C. 24-4-1893.

BERLIKUM - KERMIS. Matinée en concert bij Jelle IJ. Terpstra. Optreden van den zoo gunstig bekenden Komiek, den Heer P. de Block te Franeker, en den Heer J.Flietstra (viool) en mej. E. Hes (piano).


L.C. 21-4-1899.

KERMIS - BERLIKUM. Ondergetekende houdt zich bij Ingezetenen en H.H. Kooplieden ter gelegenheid der Kermis, beleefd aanbevolen, ook alle soorten zonder alcohol verkrijgbaar.

A. van der Wal, Maastrichts Bier en Koffiehuis. Muziek en dans.


L.C. 29-9-1882.

De Minister van Justitie heeft het voornemen in het volgend jaar gebouwen voor Kantongerechten te stichten of aan te koopen te Woerden, BERLIKUM, Zuidbroek, Onderdendam, Sliedrecht en Harlingen. In de 4 eerst genoemde plaatsen zijn de Kantongerechten nog gevestigd in lokalen, die gemeenschap hebben met lokalen, waar sterke drank in het klein wordt verkocht.


L.C. 15-6-1827.

Alle degeene, welke iets verschuldigd zijn aan, of te vorderen hebben van de Boedel en Nalatenschap van wijlen Tjitske Tomas Hoekstra, in leven kasteleinsche te Berlikum, worden verzocht hiervan betaling of opgave te doen ten kantore van Mr. P.J. Mebius, notaris te Marssum, voor den 1 Julij 1827.


L.C. 28-3-2006.

Nieuw rijbewijs voor "dwarskop" van negentig.

(foto burgemeester Gerrie v. Delft-Jaasma, skoansoan Dick Abma en Minne (Douwes) de Geele.) 

Zijn rijbewijs was al een tijdje verlopen, maar vanaf vandaag mag de negentig jarige Minne (Douwes) de Geele met zijn Mazda 323 weer een slagje door het dorp. Hij slaagde glansrijk voor de rijtest van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen. De Berlikumer moest eerst wel even op les, maar hij had dat er graag voor over. "Sa’n auto is in genot", vindt de negentigjarige Berltsumer. De Geele mag nu weer voorlopig een jaar verder rijden.


L. C.   27-7-1897.

OPENLUCHT MEETING

Op Zondag 1 Augustus.

te

BERLIKUM

Vanwege de Onthoudersvereenigingen Sint Jacobi Parochie, Dronrijp, Beetgum en Omstreken ; de afdeeling Minnertsga van de Nationale Christelijke Onthoudersvereeniging en de afdeeling Sint Anna Parochie van de Nederlandsche Vereeniging tot afschaffing van Sterken Drank. 

Sprekers :

Prof. J. van Rees, Hilversum.

Ds. Schermerhorn, Nieuwe Niedorp.

D. de Clercq, Nunspeet.

J. N. van Munster, middernachtszendeling, Arnhem.

Mejuffrouw Sikkema - Wieringa, Ried.

Ds. A. van der Heide, Scherpenzeel. Fr.

Gelderman, Zwolle.

J. K. van der Veen, Haarlem.

Er wordt van twee tribunes gesproken.

Ter opluistering Muziek van het Fanfarekorps “Klimop” te BERLIKUM.

Komt dan ................      en luistert !

Aanvang half drie. Opening van het terrein twee uur.

Entree 10 en 5 cent. Namens de Regelings Commissie,

S. Winkel, Voorzitter.

J. L. Klaver, Secretaris.

Alleen Onthouders - lectuur mag worden gecolporteerd.