Skriuw ek ris in reaksje yn it Gastenboek wat jimme fan'e side fyne !
Interview Op'e Roaster (April 2012)

Ds. Hendricus van Eyck van Heslinga.


Ds. H. van Eyck van Heslinga

Ds. H. van Eyck van Heslinga hat fan 2 augustus 1885 - 1888 te Kollumersweach, fan 1888 - 1892 te Harich, en dêrnei fan 1892 - 1897 te Eastermar stien as dûmny. Sûnt 10 jannewaris 1897 stie hy yn BERLTSUM. Hy wie op en top Herfoarme dûmny en moast neat fan de saneamde doleânsje ha. Foar him wie der mar ien Reformearre tsjerke en dat wie de Herfoarme. Hy spriek hjir yn BERLTSUM dan ek altyd fan “de tsjerke op de Kamp” of de “dolearjenden” mar nea fan de Grif-formearde tsjerke. (de dolearjenden neamden de Herf. tsjerke “de Synodale Genootschapskerk”) Hy hat fan grutte betsjutting west foar de lanlike Herfoarme tsjerke en hjir yn ús doarp. Hy hat in protte evangelisaasjes oprjochte en tsjerken lykas bgl. yn Sint Anne wer op poaten set. Yn Ljouwert mocht hy (as plakferfanger) it evangelisaasjegebou “Irene” op de Nieuweburen op 28- 2-1916 iepenje.

Op SKOALGEBIET gie it al net oars as ynspekteur fan it C. V. O. ûnderwiis. Der binne troch him hiel wat taspraken hâlden by it oprjochtsjen en iepenjen fan C. V. O skoallen en der binne hiel wat jubilea ûnder syn lieding fierd. Hy is dêrfoar yn 1923 keninklik ûnderskieden en Ridder wurden yn de Oarder fan Oranje Nassau. De Herfoarme kweekskoalle op “de Mariënburg” te Ljouwert is mei troch syn oantrúnen oprjochte en wêrfan hy foarsitter wurden is. Op 25 april 1923 iepene de doetiidske Minister fan Ûnderwiis en Wittenskippen dr. J. Th. De Visser, de Herfoarme kweekskoalle yn gebou “Mariënburg”. De skoalle waard nei de minister neamd, mar dy hiele mûlefol moast yn de omgongstaal al fluch it fjild romje foar it simpeler “Mariënburg”. (Sjoch it boek : EEN NATIONALE FIGUUR. Biographie over wijlen Z. Ex. Dr. J. Th. de Visser, Minister van Staat door Q. A. de Ridder met een voorrede van zijne excellentie Jhr. Mr. J. D. de Geer. Uitg. La Riviére & Voorhoeve – Zwolle.)

Op POLITYK MÊD wie hy adviseur foar in protte lieders út de C. H. U. en hy makke diel út fan it haadbestjoer fan dy partij (*. Yn de pastorije binne in protte gearkomsten hâlden wêrûnder ministers oanwêzich wienen. It gie foaral oer it Kristlik ûnderwiis wat eftersteld wie by it iepenbier ûnderwiis, mar ek in soad oare saken kamen oan de oarder. Hy wie hjir yn BERLTSUM foarsitter fan de feriening. “It Griene Krús”, oprjochter fan it “Kristlik Nasjonaal Wurkmansbûn”, siet yn de feestferiening. Sa hat hy ris in taspraak hâlden by it feest t. g. f. it 100 jierrich bestean fan ús lân by de saneamde ûnôfhinklikheidsfeesten yn BERLTSUM. Hy siet yn it bestjoer fan de Kristlike H. B. S., yn de Kommisje fan Tasicht op it ûnderwiis yn MENAMERADIEL, yn it bestjoer fan de Feriening ta Stifting en Eksploitaasje fan in Folks Sanatoarium foar Boarstlijers (T. B. C. - sanatoarium yn de Jouer, it lettere “Beatrixoord” yn Appelskea) en gean sa mar troch. Ik freegje my ôf, hoe hat dizze bêste man it allegearre foar inoar krigen en hoe is hy ea (oait) oan it twaris sneins preekjen takommen. It wie in grut man. (“A grand old man” soenen de Ingelsken sizze.) Mei ds. J. Hoekstra, ek in grut man op tsjerklik en polityk mêd, út Ternaard (wêrfan in tsjerkerút yn de Ternaarder tsjerke noch oan him as oantinken tsjûget) siet hy mei oaren yn de redaksje fan it Herfoarmd Sneinsblêd foar de Provinsje Fryslân, it orgaan fan de Fryske dûmnys feriening, as oprjochter, foarsitter en einredakteur. Ek siet hy yn de redaksje fan it blêd “Koers houden” fan “Jong Hervormd Friesland,” in jongereinbeweging yn de Herfoarme tsjerke ûnder foarsitterskip fan dûmny dr. W. J. de Wilde mei û. o. de âld Berltsumer skoalmasters Jan Gerrit ‘s Lautenbach út Folsgeare en Theunis Tjeerd ‘s Runia út Muntsjesyl. De Herfoarme tsjerke fan Sint Anne is om 1900 hinne, op syn oantrúnen as konsulint, alhiel wer út ’e brânnettels holpen, dit nettsjin- steande de tsjinwurking fan de Herfoarme Synoade. Sawol it tsjerkegebou as de gemeente wie yn djip ferfâl rekke. De Van Harenstsjerke waard restaurearre en der kaam wer in dûmny dy ’t in protte minsken luts. Hy is op 5 febrewaris 1931 ferstoarn yn Apeldoarn nei in lange tiid fan siikwêzen yn de âldens fan 70 jier en begroeven te BERLTSUM op 9 febrewaris. Dêr kamen in protte minsken op ôf. Hy wie berne op 4 -12-1860 as soan fan de op 25-3-1823 te Snits berne Wieger van Eyck van Heslinga, sosiëteithâlder (loazjemint en kofjehûs) en Tettje Camming en ôfkomstich fan Snits. Syn pake, wêr ’t hy nei ferneamd is, wie de yn april 1795 te Snits berne keapman Hendrikus Schotanus á Sterringa van Heslinga troud mei Catalina Aukes van der Werf. Yn 1885 waard hy kandidaat by it Provinsjaal Tsjerkebestjoer fan Fryslân, om de twadde augustus 1885 as dûmny syn yntree te dwaan by de Herfoarme gemeente fan Kollumersweach. Nei 43 tsjinstjierren is hy yn BERLTSUM mei emeritaat gien. Hy wie de riedsman en adviseur foar Ortodoks Herfoarmd Fryslân mei in grutte kennis en bekwamens fan it tsjerkerjocht, en as kânselreedner en kategeet heech oanskreaun. Syn wurk wie ôf. Grutte wiisheid en takt, sûnder ea (oait) persoanlik te wurden. Nei in routsjinst is hy yn BERLTSUM begroeven wêrby in protte fertsjintwurdigers fan ferienings oanwêzich wienen. Dûmny Th.(omas) Kramer, de pastor loci, lies û. m. Rom. 8 fanôf fers 31.

Op 11 juny 1931 is troch de Herfoarme gemeente de famylje in grêfstien oanbean as oantins oan harren ferstoarne dûmny Hendricus van Eyck van Heslinga. De koarte plechtichheid fûn plak op it tsjerkhôf yn oanwêzigens fan de famylje en de gemeente en har fertsjintwurdigers. Ds. Kra-mer holde in koarte taspraak en bea de stien oan as blyk fan leafde foar it wurk en de persoan fan de ferstoarne dûmny. De âldste soan Tsjamko út Apeldoarn betanke foar dit waarme blyk fan tankbere oantins. In blomstik mei de wurden : “De frede fan God is boppe alles” duts de stien. Neidat ds. Th.(omas) Kramer it ”Ús Heit” útsprutsen hie ferliet de staasje, allegearre djip ûnder de yndruk, de deadenikker. 


Foar de aardichheid jit twa anekdoaten.

By in sikebesiik moat (de âlde) dokter Kwast sr. ris sein hawwe : “De dominee weet het weer eens zoveel beter dan de dokter”. Dokter Kwast sr. moat de minsken ek ris oanred ha om in protte hynstefleis te iten om sa oan de Spaanske gryp te ûntkommen. Foaral yn Minnertsgea moat dit advys goed opfolge wêze want dizze gryp hat dêr net botte fat op de ynwenners krigen, sa kinne wy yn de L. C. lêze . (** De Amearikaanske soldaten namen yn 1918 in grypfirus mei dat him tige fluch fersprieden hat, mei troch de mannichte feesten en parades dy’t holden waarden nei de Earste Wrâldoarloch. Spaanske kranten berjochten as earste oer de epidemy, dy’t sadwaande Spaanske gryp hjitten gie en wrâldwiid sa’n 20 miljoen minsken it libben kostte hat.

Dûmny van Eyck van Heslinga luts wat oan ‘e foet en wie dêrtroch breklik op ‘e gong. In jongfeint seach dêrnei en as reaksje dêrop moat de dûmny tsjin him sein hawwe : “Ik weet wel wat er aan mij schort, mijn ene been is wat te kort”.

Oer in protte minsken dy ’t as “hilligen” ferearre waarden gienen ek folle (sterke) folksferhalen of waarden leginden ferteld. Tink mar oan in man as de bekende Ljouwerter dûmny Johannes Hendrikus Zelle of in man as Abraham “de Grutte” (Kuyper). Chesterton sitearre út syn boek ‘Ortodoxy’ : “Het is zeer gemakkelijk in te zien waarom een legende met groter eerbied behandeld wordt en behoort te worden, dan een geschiedenisboek. De legende wordt gewoonlijk gemaakt door de meerderheid van de mensen in het dorp, die goed bij hun verstand zijn. Het geschiedenisboek wordt gewoonlijk geschreven door de enige man in het dorp die gek is.”

Yn BERLTSUM hawwe wy dêr letter noch as oantinken oan him in Ds. van Eyck van Heslinga-strjitte by krigen. In grut portret fan him hinget noch altyd yn it Herfoarmd Sintrum.

(* Ds. H. van Eyck van Heslinga hie mei ds. G. H. Wagenaar fan Ljouwert en ds. J. Schokking fan Koudum yn de jierren 80 fan de 19e ieu kolleezje rûn oan de V. U. by Prof. Dr. Ph. Hoedemaker, dy ’t yn 1887, nei in konflikt mei dr. Abraham Kuyper oer de needsaak fan de doleânsje, in jier earder, syn heechlearaarskip dellein hie. Mei ûnder Hoedemaker ’s ynfloed, fersmyt hy op polityk mêd Kuypers antitese tinken en gie út fan in Protestantske Nederlânske Naasje, naam it trijetal it inisjatyf ta it oprjochtsjen fan in nije Prot. Kr. politike partij foaroer Kuijper ’s A. R. P. Op 24 maart 1898 hat dizze ynspanning laat ta it oprjochtsjen fan it Bûn fan kiesferienings op Kristlik Histoaryske grûnslach yn de Provinsje Fryslân. De lettere lanlike C. H. U. (Dr. Ph. J. Hoedemaker wie berne yn 1839 te Útert. Syn heit wie mei de ôfskieding meigien. Syn mem bliuw de Herfoarme tsjerke trou. Tsjin har sin waard Philippus Jacobus yn de ôfskieden tsjerke doopt. Fanwegen de tsjerklike swierrichheden gie it gesin yn 1851 nei Amearika. Hy is letter werom kommen en lid fan de Herfoarme tsjerke wurden. Hy hat in grutte ynfloed hân yn Fryslân en foaral yn de Súd-West hoeke fan Fryslân. As dûmny stride hy foar de reorganisaasje fan ’e Herfoarme tsjerke, wylst er him as teolooch û. m. dwaande hold mei it fraachstik fan de skrift- krityk. Hoedemakers tinkbylden soenen in foarname plak krije yn de C. H. U. dy ’t yn 1908 oprjochte waard.) 

(** De húsdokter fan Minnertsgea (dokter A. Gramsbergen) wie letter fan betinken, dat Min-nertsgea it te tanken hie oan Watze van der Wal, dy ’t dêr jierren lang hynsteslachter west hat. Dokter woe der op út, dat de Minnertsgeasters troch it iten fan dat hynstefleis mear wjerstân tsjin de Spaanske gryp opboud hienen as dejingen dy ’t dat fleis net krigen. Yn BERLTSUM, Tsjummearum en oare doarpen om Minnertsgea hinne hie de gryp folle mear fet op de minsken krigen.

(Sjoch ek de L.C. fan 1-2-1989. - Hynstefleis tegen de Spaanse griep en de L.C. fan 16-7-2007 - Aardappelsalade met paardenrookvlees)


Dr. Ph. J. HOEDEMAKER - Dr. A. KUYPER.

Tusken dr. Philippus Jacobus Hoedemaker (1839 – 1910) en dr. Abraham Kuyper (1837 – 1920) wie in ferskil fan miening. Woe de earstneamde “in sûnmeitsjen” fan de hiele tsjerke, de oare stjoerde oan op in ôfskieding. Doe ’t dr. Hoedemaker yn 1886 yn Fryslân tahâlde om syn ideeën bekend te meitsjen, krige hy fan dr. Kuyper in tillegram mei de wurden : “UW LIJN GEVOLGD.” Mei ûnder ynfloed fan dit tillegram hold dr. Hoedemaker op 20-12-1886 te Snits in radikale rede tsjin de tsjerklike bestjoerders foar in tige talryk publyk. Yn Amsterdam werom kommen, wêr ’t fan 11- 1-1887 oant 14– 1- 1887 it tsjerklik kongres begûn, waard it Hoedemaker dúdlik, dat hy troch Kuyper MISLIEDEN wie. Yn de rin fan 1887 betanke hy as heechlearaar oan de V. U. te Amsterdam. Ûnderwilens wie yn Nijlân in fakatuere foar dûmny ûntstien. Hy waard beroppen as dûmny te Nijlân en it berop waard troch him oannommen. Dochs al gau blyk, lykas Hoedemaker letter skreaun hat : “Maar ginds in het Noorden waren drie mannen, die IN HET GEHEIM besloten hadden met de doleantie mee te gaan en die, wetende hoe, hoe ik tegenover de Besturen stond, meenden, dat ik voor die en die kwestie geplaatst, wel zou MOETEN breken met de kerk, en HEN ER UIT LEIDEN. Maar God heeft deze ACHITOFELS raad tot dwaasheid gemaakt en mij een tijdlang te Nijland OPGEBORGEN om, mij op Zijn tijd weder naar Amsterdam terug te brengen”. (hy hat mar twa jier yn Nijlân stien W. H. P.) Op 27-11-1887 stjoerden de diakens Anne Klazes Feenstra, Hessel van der Velde en Foeke Sjirk ‘s Cnossen in brief oan de tsjerkerie fan Nijlân fol mei bibelteksten. Dêrnei folgen meardere petearen mei de pleatslike tsjerkerie. Mar Cnossen en v. d. Velde bliuwen by harren stânpunt om oan de doleânsje mei te dwaan. Hja seinen harren lidmaatskip fan de Herfoarme tsjerke fan Nijlân op en beleinen yn de troch Foeke Sjirk ‘s bewenne skuorre fan de pleats (mar eigendom fan ’e Herfoarme tsjerke fan Nijlân) godtsjinstige gearkomsten. Doe ’t yn 1889 it hierkontrakt fernijd wurde moast, waard yn it pachtkontrakt de folgjende kêst opnommen : “In de boerderij mogen nimmer openbare godsdienstoefeningen worden gehouden op straffe van een boete van fl. 100, - voor iedere overtreding”. Trochdat de doleânsje yn Nijlân frijwol gjin oanhing krigen hat wie dizze kêst oerstallich.

(Oernommen út it Beaken no. 5, 1973.)

Ds. Gerhard Nijhuis fan BERLTSUM fielde him letter, krekt as Hoedemaker, ek mislieden troch it tsjerklik kongres. Hy hie itselde stânpunt. It Herfoarme tsjerkeblêd fan de konfesjonelen, “De Gereformeerde Kerk”, (letter “Het Hervormd Weekblad” neamd) hat hjir ek ris in grut ar-tikel oan wijd.

 

ABRAHAM KUYPER

“We moeten verbouwen of verhuizen.”

It wegerjen fan ‘e Amsterdamske tsjerkerie om attestaasjes ôf te jaan rûn út op in út it amt setten fan 5 dûmnys, 42 âlderlingen (wêrûnder Kuyper, hy wie ferbûn oan syn oprjochte V. U.) en 23 diakens. De konsistoarje fan ‘e Nieuwe Kerk te Amsterdam gie op slot. Wêrom sa ’n hast ? De “modernen” woenen it tsjerklik guod feilich stelle foar de Herfoarme Tsjerke, as it ûnferwacht ta in skuorren komme mocht. Sels in plysjemacht kaam der oan te pas om de Nieuwe Kerk te bewaken. Kuyper en syn “oanhing” forsearren it paneel fan ‘e doar, dy ’t tagong joech ta de tsjerkeriedskeamer en namen “formeel” besit fan dizze tsjerke mar op 1 desimber 1886 folge it ûtsetten út harren amt. Men wie al it tsjerklik guod kwyt. Ûnder lieding fan Abraham Kuyper waard in nije tsjerke stifte. De Nederduitsch Gereformeerde Kerk mei deroan taheakke “dolearjend”. Fanwêr dit taheakjen ? Hja “treuren” omdat hja al it tsjerklik guod kwytrekke wienen.

Bekend is Kuypers fisy op de “miene (algemiene) graasje” foar alle minsken en de bysûndere genede foar de útkarrenden. Mar hy joech de miene genede wol in tige grut plak. De lear fan ‘e achte werberte wurke yn ‘e Grifformearde tsjerken in ferbûnsautomatisme yn ‘e hân. Eltsenien waard sjoen as werberne, oant it tsjindiel blyk. Dit hie konsekwînsjes foar it preekjen. Selfûndersyk, kenmerken fan it leauwen en bekearing waarden net heard en sabeare leauwen waard selden oanwezen as in earnstige mooglikheid. Dat alles lei by Kuyper noch oars as by syn neifolgers. Hja gienen yn dizze saken folle fierder dan harren learmaster. Dochs hat it de toan opset. Wol sjogge wy wol de wrange fruchten fan in ferbûnsopfetting en leauwensautomatisme wêr ’t wy op bibelske grûnen net efter stean kinne. (aldus it R. D.) Lit dêrom de ûntwikkelings yn ‘e eardere Grifformearde tsjerken ús ta learing wêze. Ek ús kin it gefaar fan oerflakkens bedriigje. Guon Berltsumers seinen dan ek wol, sa is my oerlevere en ik ha it letter sels ek heard fan in âlde “ferûntrêste” njoggentich jierrige dy ’t der letter blykber oars oer tocht : “Doe ’t wy jongfeinten wienen en ek wolris kattekwea úthellen tochten en seinen wy, (op ‘e jongefeintenferiening) ús kin dochs neat barre, wy binne ommers grifformeard.” Dat dit Amsterdamske barren hjir ek ta in ôfskieding (“doleânsje” ?) komme moast koenen in protte Berltsumers net begripe. It oantal dolearjenden wie hjir yn BERLTSUM dan ek net sa grut. Dizze tsjerke is dan ek foar in grut part oanwoeksen troch de komst fan ‘e eardere Berltsumer ôfskiedenen dy ’t letter yn 1892 fan Bitgum werom kamen, nei BERLTSUM, troch de ynport, foar in grut part út de Dongeradielen, lettere oergongen en ek foaral troch de grutte gesinnen yn dizze tsjerkemienskip.

 

HET GEREFORMEERD KERKELIJK CONGRES

te Amsterdam

in het lokaal Frascati op den 11, 12, 13 en 14 Januari 1887. Het wordt geopend Dinsdag morgen te elf uur precies. Telken morgen zal het Congres in den grote zaal van Frascati door een der Amsterdamsche Bedienaren des Woords worden ingeleid en telken avond zal er vanwege de Nederduitsche Gereformeerde kerk een openbare ure des gebeds worden gehouden op nader aan te wijzen plaats en uur. Het Congres staat op den grondslag, dat het juk van de Synodale Hiërarchie moet worden afgeworpen door een iegelijk die het Koningschap van Christus over zijn Kerk eert, zoodat de toegang tot dit Congres ALLEEN voor zulke leden van onze kerken open staat, die niet schromen voor de belijdenis van dat Koningschap tegenover de Synodale Hiërarchie uit te komen en dit met hun naam willen onderteekenen. 2. Doel van het Congres is eene algemeene beweging te wekken en te leiden, om al onze Kerken van onder het juk der Synodale Hiërarchie uit te brengen en aan Christus, hare Koning, te begeven. 3. Toegangsbiljetten zijn tegen betaling van fl. 1,- voor de 4 dagen te verkrijgen op der sinen tot den 14e januari 1887 aan den ingang van Frascati en van den 5en Januari af bij de H. H. Boekhandelaren ...... (w. û. hjir yn Fryslân by M. O. Jongbloed te Dokkum, A. Jongbloed te Ljouwert, J. J. Wiarda te Sneek,) , H. Buskes te Utrecht , Gebr. Born te Assen, etc. ....... etc. ......... 4. De leden van het Congres bestaan uit Genoodigden en Gasten. Alleen de eerste hebben vrije toegang tot de Sectie vergaderingen. De Gasten alleen met verlof van het Bureau etc. ........ etc. ....... 5. Voor nachtverblijf te Amsterdam wordt gezorgd etc. ....... etc..... 6. De Sectiën zullen verdeeld zijn in twee reeksen te weten ....... etc. ...... etc. .....

Men hie foartiid alles al regele om te kommen ta in brekken mei de Herfoarme tsjerke. Der wienen û. o. seksjes foar de tsjerkerieden, foar de tsjerkfâden en hoe te hanneljen foar it nedige ynrjochtsjen fan allerhanne stoffelike oangelegenheden. Sa gie seksje VI bgl. oer it regeljen fan de ferhâlding wêryn ’t men komt te ferkearjen tsjinoer de tsjerken dy ’t Synodaal winsken te bliuwen. De lêste seksje gie oer it fieren fan de propagande fan dit begjinsel troch lêzings te hâlden en help te bieden oan bruorren dy ’t harren dêrnei ôfskiede woenen. Sa is it hjir doe ek yn BERLTSUM gien. Leendert Pieters Runia en Engele Klazes Kool waarden, yn in op 6-1-1877 byinoar roppen gearkomst, oanwezen as ôffeardigers nei dit Kongres yn Amsterdam, omdat L. P. Runia, E. K. Kool en master Sikke Hempenius, it haad fan de Kristlike skoalle fan betinken wienen dat dêr ek Berltsumers hinne moasten. De grutte oanjagers hjir dêrnei wienen Leendert Pieters Runia, syn broer Pieter Leenderts Runia, Engele Klazes Kool, Sytze Oeges Koopmans, Sybren Annes Lautenbach, Simon Dirks Renzema en oaren. Sjoch de brosjure : IOO jaar – Gereformeerde kerk van BERLIKUM 1887 – 1987 skrean troch master Floris Visser.

 

DE HERAUT - 15-12-1889

BERLIKUM (Fr.) - 24-11-1887 Deze dag was voor de kerk des Heeren alhier, door ‘s Heeren grote genade, een heerlijke dag. Het nieuwe kerkgebouw (oan de Wiersterdyk nûmer 17, no “Pension Welgelegen”) was des morgens 9 uur met toehoorders gevuld. Onze geliefde vroegere leraar, de weleerw. heer H. Hoekstra, thans bedienaar des Woords bij de kerk van Utrecht, betrad de predikstoel, om met ons het nieuwe kerkgebouw in gebruik te nemen, ons de woorden des levens te verkondigen, en onze nieuwe herder en leraar, den weleerw. heer J. Hartwigsen, als candidaat van Utrecht naar ons overgekomen, in het leraarsambt te bevestigen en bij ons in te leiden. Ds. Hoekstra legde tot grondslag zijner rede Efeze 4 : 11, 12. Met de hem van den Heere geschonken gaven deed zijn eerw. dit met ernst, getrouwheid der liefde, tot eere Gods en tot groote blijdschap en troost der gemeente.

Des namidaags te 2 uur was het kerkgebouw wederom met hoorders gevuld.

Alsnu betrad onze nieuwe leeraar den predikstoel en legde tot grondslag zijner rede Efeze 3 : 14-19. Deze bede van Paulus voor de gemeente te Efeze maakte zijn eerw. tot de zijne voor de gemeente alhier, in eenvoudigheid, doch met beslistheid, werden deze woorden naar den zin en de meening des Heiligen Geestes verklaard, en op grond en naar aanleiding daarvan verbond de jeugdige dienstknecht des Heeren op innige wijze zich aan deze zijn eerste gemeente. De tegenwoordigheid des Heeren in ons midden werd duidelijk openbaar en kennelijk ondervonden. Ook mag met dankbaarheid vermeld, dat de collecten bij het uitgaan, gehouden voor het nieuw kerkgebouw, hebben opgebracht fl. 63,22

Wel hebben wij ruime stof, om met de kerk van den ouden dag te betuigen : “De Heer heeft groote dingen bij ons gedaan, diens zijn wij verblijd !”

Namens de kerkeraad,

L. P. Runia, scriba.

 

L.C. 17-11-1932.

Kerk en School, Benoemingen enz.

Ds. J.(an) Hoekstra te Ternaard, een zeer bekend Hervormd Predikant in Friesland (hy stie mei ds. Hendricus van Eyck van Heslinga op deselde streek) herdacht heden zijn 25 jarige ambtbediening. Ds. Hoekstra, die 14- 5-1874 te Sloten is geboren, werd candidaat in 1907 en deed 17 november 1907 zijn intrede te Burum. Sinds 27- 4-1919 staat hij nu te Ternaard. Het is zijn uitdrukkelijke wensch dat elke attentie, in welke vorm dan ook, geheel achterwege blijve. Ds. J. Hoekstra was vandaag afwezig. 


L.C. 10-1-1899.

KERK – en SCHOOLNIEUWS.

Sint Annaparochie, 8 Januari.

Voor de Ned. Hervormde Gemeente alhier was het heden een heerlijke dag. Zij kon toch haar kerkgebouw, dat voor eenige jaren wegens bouwvalligheid moest worden verlaten, geheel gerestaureerd weder in gebruik genomen. Dit geschiedde heden morgen met een toepasselijke rede van den consulent ds. Van Eyck van Heslinga van BERLIKUM. De plechtigheid werd door eene grote schare belangstellenden en o. a. door vertegenwoordigers van het Provinciaal Kerkbestuur in de Ring Stiens bijgewoond.

(En op 27-4-1902 krige de sûnt 8-3-1866 fakante gemeente fan Sint Anne, (dus pas nei 36 jier !) wer in nije dûmny yn de persoan fan ds. C. de Vries, dy ’t de moarns befêstige waard troch de konsulint dûmny van Eijck van Heslinga fan BERLTSUM.)


L.C. 27-2-1905.

Uit de provincie

ACHLUM, 23 Februari.

Hedenavond sprak op de zaal van den heer Donia, ds. Van Eijck van Heslinga te Berlikum over "De Christelijk Historische beginselen." Een 60 tal personen, w.o. enkele vrouwen, was opgekomen om te luisteren naar den kalmen bezadigden spreker. Enkele gezegden van anderen, o.a. wat ds. Talma op den Unie dag over vervreemding van de taal des bijbels sprak en van "Groen van Prinsterer" werden aangehaald. Spreker beweerde dat het Friesch Christelijk Historisch beginsel wil: een neutrale staat, echter met uitkeering aan die scholen, waarvan de staat haar beginsel handhaafde. Hij onderschreef daarbij het vergeleken parallel-stelsel door dr. (Abr.) Kuijper. Met het oog op de a.s.verkiezingen der Tweede Kamer in dit jaar, werd het vorenstaande nader uiteengezet. Tot het maken van op - en aanmerkingen melden zich een paar personen aan, w.o. een anti-revolutionair. Deze laatste beval de coalitie aan boven afbrokkeling. In de beantwoording van den spreker kwam duidelijk uit, de politieke klove, bestaande tusschen de A.R. en den Christelijk Historischen.


NIEUWSBLAD van het NOORDEN.

5-2-1931.

Ds. van Eyck van Heslinga overleden.

 .......... samen met ds. Wagenaar en dr. Schokking in 1898 oprichter van de Friesch Historische Partij. Van deze partij was ds. van Eyck van Heslinga voorzitter en redacteur van haar orgaan “De Banier”. In 1905 candideerde het district Sneek hem voor de 2e Kamer. Voor later aange-boden candidaturen heeft hij steeds bedankt. Bij de fusie van de partij in 1908 met de Christelijk Historische Partij maakte ds. van Eyck van Heslinga deel uit van de commissie, die het ontwerp-program samenstelde. ......... 

(Foto : ds. H. van Eyck van Heslinga.)

 

IT IS OF ..... OF ...... ...... NET BEIDE.

Wat mij oerlevere is, dat de tsjerkeried fan BERLTSUM der ek net sa foar wie, dat de dûmny tagelyk ek politikus wurde soe. De Herfoarme Synoade hat him dêr destiids ek oer útlitten en it beslút nommen dat it dûmnysamt net te ferienigjen is mei it Keamerlidmaatskip. Sa hat dr. J. Th. De Visser (wêr ’t de hjir earder út supra “Dr. J. Th. de Visser” (Herfoarme) Kweekskoalle te Ljouwert nei neamd is) ek syn amt as dûmny te Amsterdam dellizze moatten op grûn fan dit Synoade Beslút. It distrikt Leien hie him yn 1909 frege om harren distrikt te fertsjintwurdigjen by de oankommende Keamerferkiezings. Hy is letter (C. H. U.) Minister fan Ûnderwiis & Wittenskippen wurden.

 

L. C. 4-1-1894.

Sint Annaparochie. 2 Januari.

De strijd tusschen de beide Colleges van Kerkvoogden om het bezit van het kerkgebouw en den toren begint in dadelijkheden over te gaan. Door het anti-classicaal getinte college is van den beheerder van klok en uurwerk de sleutel van den toren opgeëischt. Deze is evenwel geweigerd, waarop waarop heden morgen de deur zat dichtgespijkerd. Heden middag evenwel is door het classicaal gezinde college de deur weder opengebroken en de klok geluid. Men is zeer benieuwd naar den uitslag van dezen wedstrijd, die zonder twijfel zal worden voortgezet.

(Sjoch út súpra yn dit haadstik.)


L.C. 14-1-1911

25 JARIG JUBILEUM.

Op 12-1-1911 viert de Christelijke Jongelingen Vereeniging "Gideon" te Kollumerzwaag het 25 jarig jubileum. De feestrede wordt uitgesproken door ds. H. van Eyck van Heslinga, predikant te Berlikum, de oprichter van de vereniging.


L.C. 10-1-1922.

Kerk en School, Benoemingen enz.

Heden is het 25 jaar geleden, 

dat ds. H. van Eyck van Heslinga zijn intrede deed bij de Nederlands Hervormde gemeente te BERLIKUM. Voordien bediende hij 3 jaar het predikambt te Kollumerzwaag, 4 jaar te Harich en 5 jaar te Oostermeer.

(Yn de moarnstsjinst waard hy troch syn foargonger ds. A. Jellema foarsteld en befêstige n. o. f. de tekst út 1 Kor. 1 fers 1 en 2. Yn wolkeazen wurden wist ds. Jellema de tsjerkeried en gemeen- te de hâlding “yn ‘e fakatueretiid” tsjinoer oarstinkende amtsbruorren op it hert te drukken.)

Om op dr. Abraham Kuyper werom te kommen.

De foarâlders fan myn frou Dirkje, de Fahner ’s komme oarspronklik fan Switserlân, út MEIRIN-GEN, it Haslital en omkriten. (Berner Oberland Kanton Bern.) Wy wienen yn de simmer fan 1993 mei ús gesin op syk nei har foarâlders en besochten dêr ek it tsjerkhôf fan Meiringen. Dêr leinen noch hiel wat Fahner ’s begroeven. Mar it ferhearde ús, dêr ek op itselde tsjerkhôf in grêfstien te finen fan de dêr op 25- 8-1899 oan typhus ferstoarne frou fan dr. A. Kuyper, t. w. Johanna H. van Schaay. Hja wie 57 jier âld wurden. Dit wie nij foar ús. Dr. A. Kuyper is letter nei syn ferstjerren op 8 -11-1920 net neist syn frou yn Meiringen, mar yn Nederlân begroeven op “Oud Eik – en - Duin” te Den Haag.

Sjoch op Google :

Fahner Sport Hasliberg en op : Peter Fahner – Madlen Michel berne te Meiringen op 27-9-1624 as soan fan Caspar Fahner en Elsi Wali. Lêstneamden binne ek de foarâlden fan myn oare helte Dirkje Anne’s Posthumus –Fahner.)


L.C. 4-3-2002.

Hendrikus van Eijck van Heslinga, een singuliere dominee.

(foto : ds. Hendricus van Eijck van Heslinga.)

Hendrikus gie studearjen oan it ynternaat fan dûmny Jan Melle ‘s van Dijk yn DOETINCHEM. Jan Melle ‘s wie berne te Tsjom op 16- 4-1830 op de pleats “Welgelegen” as soan fan Melle Hanse ‘s van Dijk en doopt op 30- 5-1830 yn ‘e Herfoarme tsjerke fan Tjsom. Hy wie yn syn jonge jierren, as oanhinger fan de ôfskieding, ta in jier finzenisstraf feroardiele. Doe ’t hy wer frij kaam, wurke hy by de boeren en studearre jûns teology. Hy troude op 6 -2-1856 yn de ôfskieden tsjerke fan Frjentsjer mei Cornelia Dirks. It houlik waard ynseinige troch dûmny K. J. Pieters.

Op 21-12-1862 waard hy Kristlik ôfskieden dûmny op singuliere jeften yn Doetinchem. Dêr rjochtte hy in skoalle op foar earme jonges dy ’t dûmny wurde woenen. Dêr is no noch “Villa Ruimzicht” (* mei in grutte lape grûn dêrom hinne) en dêr is ek noch, krekt as yn Tsjom, in Dominee van Dijkweg.

(Hy is ien fan de foarâlden fan û. o. de Berltsumer van Dijk ’s, t. w. Jan- en Dirk Ulbe ‘s van Dijk, Wieger Dirk van Dijk en û. o. fan Bram & Janny Joostema - de Poel fan de Mulseleane nû. 23. ets.)

Nei Doetinchem gie Hendrikus van Eyck van Heslinga nei Útert. Dêr krige hy kolleezje fan ûnder oare de teolooch en auteur Nicolaas Beets (1814 - 1921), bekend fan syn pseudonym “Hildebrand” fan de Camera Obscura. Van Eyck bliuw de Herfoarme tsjerke trouw en keaz foar de ortodoksy. Yn 1885 waard hy dûmny yn Kollumersweach. De Herfoarme tsjerke waard yn dy jierren ferskuord troch de doleânsje. Kwestjes rûnen heech op. Der waard fochten. Ien fan de tsjerken dy ’t de bannen mei de Herfoarme tsjerke ferbrutsen hie wie dy fan Kollum. (Kollum wie de 4e dolearjende gemeente, nei Voorthuizen, Kootwijk en Reitsum (**). Van Eyck waard roppen om dêr te preekjen. Doe waard drige dat de tsjerkedoar ûnder de preek mei in mêst iepenramd wurde soe. Van Eyck reizge mei de koets nei Kollum. Hy sei dêr dat hy by it minste teken fan geweld nei Kollumersweach weromkearje soe en spriek : “Ik gean te preekjen, net fjochtsjen”. De minsken binne harren dy úspraak lang bybleaun. De âld Berltsumer dûmny Hein Hoekstra (berne te Snits op 2- 9-1852 en stoarn op 31-12-1915 te Arnhem) is yn Útert mei de doleânsje meigien en hat letter û. m. yn 1892 as Grifformearde dûmny yn Kollum stien. Fan him binne de preken bewarre bleaun yn it Histoarysk Dokumintaasjesintrum fan it Nederlânsk Protestantisme (1800 - heden) Sjoch Google : op Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra. Doos 1 en 2. en op Ds. H. Hoekstra – Het Utrechts Archief. (foto : Ds. Hein Hoekstra.)

Noch foar syn komst nei BERLTSUM ferstoar syn frou yn desimber 1885, Weltje de Witte, ôfkomstich fan Ferwâlde. Hendrik van Eyck bliuw mei seis bern efter. Tryntje de Boer út Kolderwolde waard syn húshâldster. Van Eyck troude yn 1900 mei har en by har krige hy noch wer twa bern. Tryntje stoar oan de Spaanske gryp yn 1919. Van Eyck wurdt yn BERLTSUM oan weromtocht as in man dy ’t “zeer gedragen” spriek. Sa hie hy it oer “mijene heurders” en “de weareld” en “ons körps”. As de preek begûn mei “Geven en nemen, schikken en plooien, hier een weinig en daar een weinig” dan wisten de gemeenteleden dat dûmny him net goed tared hie op de preek. Nei syn emeritaat fêstige hy him mei syn tredde frou Johanna Aalbers yn Apeldoorn. Dêr ferstoar hy op 5 desimber 1931. Hy is yn BERLTSUM begroeven. Soan Tietso (ferneamd nei syn omke Tietso < Tieze) is yn de fuotspoaren fan syn heit gien. Hy waard ek dûmny. Twa oare soannen t. w. Wieger en Tjamco bouden in soad elektryske ynstallaazjes foar de súvelfabriken yn Fryslân. Hja hawwe û. o. hjir ek yn it BERLTSUMER KLEASTER fiif pleatsen en in tweintichtal arbeiderswenten fan elektrisiteit foarsjoen. Tineke Loggers, de dochter fan Jeannette, in dochter út it twadde houlik fan van Eyck, wenjende yn Ermelo, wurke oan in boek oer him.

Fuotnoaten :

(* “RUIMZICHT” wie letter de oplieding foar minsken dy ’t op lettere âlderdom dûmny wurde woenen.

Jan Melle ’s van Dijk, berne te Tsjom op 16- 4-1830 en ferstoarn op 13- 6 -1912 te Doetinchem, krige syn oplieding troch de ôfskieden dûmny K. J. Pieters fan Frjentsjer ta ôfskieden dûmny op kêst 8 fan de Dordtse tsjerkeoarder. Hy wie fan 1862 oant 69 dûmny yn de ôfskieden gemeente fan Doetinchem en fundearre dêr doe in Nederlânsk Herfoarme Sindingsgemeente. Hy wie in grut foarstanner fan de Evangelyske Alliantie. Hy naam it inisjatyf ta it oprjochtsjen fan de Doetinchemse gestichten, kweekskoalle en gymnasium. (Sjoch ek Dr. G. A. Wumkes : Leven en Levenswerk van J. van Dijk M. zn, stichter der Doetinchemse Inrichtingen.) Dr. Geert Aeilco Wumkes (1869-1954), berne yn in ortodoks protestânsk gesin fan East-Fryske ôfkomst, hat hjir fan 1883 oant 1889 ek op dit ynternaat sitten. Op “Ruimzicht” binne mear as 300 dûmnys oplieden. Jan Melles wie befreone mei Guillaume Groen van Prinsterer (1801-1876), de oanfierder fan it REVEIL. Syn analyse yn “Ongeloof & Revolutie” tsjûget fan in profetysk ynsjoch. As je Gods heilsume geboaden loslitte, wurdt de minske syn eigen noarm. Dan geane jo fêst mei de hearskenjende opfettings mei, sa as wy dat by in protte kristlike ynstellings sjoen hawwe.

Oer niisneamde dûmny K. J. Pieters noch dit :

Hy kaam yn 1851 yn tsjinst fan de Kristlik Ôfskieden gemeente oan de Sulverstrjitte te Frjentsjer. Yn 1863 tsjinnen in achttal bruorren in klacht tsjin de dûmny yn. Syn libben joech oanstjit omdat hy bytiden by besites in boarrel brûkte. Doe ’t hy ek fan de belidenisskriften ôf begûn te wykjen bemuoide ek de klassis harren dêrmei. Dizze advisearre ten lêsten in losmeitsjen fan de gemeente. In lytse 100 sielen hâlden it mei him. Nei sekuer berie en ryp oerliz waard troch de úttrêdzjenden beslúten om in eigen gemeente te stiftsjen. Yn novimber 1875 gie men as “Frije Evangelyske Grifformearde Gemeente” fan start. Op 17 april 1876 oanfurde dûmny Pieters syn gewichtich tsjinstferbân yn dizze nije foarme gemeente. Op 15 oktober 1876 kaam de gemeente yn feeststimming byinoar foar it fieren fan de ynwijing fan it nije tsjerkegebou oan it Noard. Lang hat dûmny Pieters net foargonger fan dizze gemeente west. Yn 1879 kaam hy yn ‘e âldens fan 57 jier te ferstjerren. Konsulint dûmny M. Mooy út Âlde Leie naam dêrnei it op him útbrochte berop oan. Alle 500 sitplakken wienen eltse snein mear as beset. Evangelist J. W. Poot út BERLTSUM waard yn 1879 de opfolger fan dûmny Mooy. Dizze dûmny Mooy wie in duchtich drankbestrider. Yn dy tiid (hjir ek yn BERLTSUM) wie it skrinende earmoede trochdat it fertsjinne lean yn drank omset waard. Op 8 oktober 1882 ûnder de betsjinning fan it Hillich Nachtmiel die hy in yngripend foarstel : “Door op te staan van onze zitplaatsen verklaren wij het volgende : de gemeente des Heeren, hier aanwezig, verklaart zich tegen het gebruik van sterke drank en een iegelijk belijdt voor God en Zijn gemeente er zich persoonlijk van te onthouden en het gebruik ervan bij anderen tegen te gaan”. Op inkelde útsûnderings nei joech de hiele gemeente oan dizze útnoeging gehoar. It geroft fan dizze ôfleine ferklearring gie troch de hiele stêd. Yn de folksmûle spriek men dan ek al gau van “de droege gemeente”. Hjoed de dei is Dorette N. van Houten, in pakesizzer fan Ulbe van Houten wêr ’t de “Ulbe van Houten” skoalle yn Sint Anne nei neamd is, dûmny (domina) in dizze Frije Evangelyske Gemeente. De gemeente telt mominteel sa ’n 130 leden en freonen.

(** Yn REITSUM wie de doleânsje foaral it wurk fan ien man t. w. : dûmny Ploos van Amstel. Troch in trúk wist hy de gemeenteleden hast allegearre mei te krijen. Want doe ’t hja yn 1886 met twa listen troch de gemeente gienen, wêrop men tekenje koe foar of tsjin it fierdere lid-maatskip fan de Herfoarme tsjerke, waard it presentearre as FOAR of TSJIN Ploos (sjoch ek it wurk fan de Wilde). Pas letter beseften de gemeenteleden dat in hântekening FOAR Ploos in hântekening TSJIN de Herfoarme tsjerke betsjutte. “It ferneamde wûnder fan de 19e ieu” (Algra) is yn Reitsum dan ek net mear west as IN TÛKE DIED fan de tsjerkeried. Der waard nochal ris sugerearre, dat de opfolger van Ploos frijsinnich wêze soe. Dit is perfoarst net wier. Op 11- 7 -1897 is der wer in nije dûmny kommen. It wie dûmny G.(errit) J.(an) Antink fan Parregea en hy wie syn oplieding begûn op .......... ”Ruimzicht”, dat stifte wie troch boppeneamde Jan Melles van Dijk yn Doetinchem. Hy wie ek in grut foarstanner fan it Kristlik ûnderwiis. Ek de bekende dûmny, it lettere Keamerlid foar de H. G. S. P. (ferwant oan de S. G. P.) Caspar Andries Lingbeek hat hjir dumny west. Hy wie Confesjoneel dûmny en tige anti-Roomsk. Ek moast hy neat hawwe fan “skuormakkers” as dr. Abraham Kuyper en Ploos van Amstel. Presys 100 jier nei de doleânsje, nl. yn 1989, tsjerkje de beide gemeenten wer tegearre as ien tsjerke op de terp fan REITSUM.

Yn 1876 wie in nije Wet op it Heger Ûndewiis oannommen dy ’t bepaalde dat de Steat net langer belútsen wêze soe by de oplieding fan dûmnys. Dizze wet wie in folgjende maatregel yn it folsleiner meitsjen fan de skieding tusken Tsjerke en Steat. De tsjerken moasten in part fan de dûmnysoplieding no sels ynfolje. (de saneamde duplex ordo.)

Yn KOOTWIJK (de twadde dolearjende tsjerke yn Nederlân) wie de doleânsje foar in grut part te tankjen oan in skeel oer de dûmnys beropping. Der wie in groep dy ’t allinne in dûmny hawwe woe fan de Frije Universiteit (stifte op 20-10-1880) en in part fan de gemeente ek wol fan in Ryksuniversiteit. Der kaam in alumnus fan ‘e F. U. t. w. kandidaat J. H. Houtzagers en it gefolch wie dat de tsjerkerie troch hegere tsjerklike organen skorse waard. Yn BERLTSUM wie it nei 1892, dus nei de fúzje fan de dolearjenden en de ôfskiedenen, yn de grifformearde tsjerke ek fakentiden deilis om it beroppen fan in dûmny, dizze kear gie dan om in dûmny of út Kampen (de Teologyske Hegeskoalle fan de Ôfskiedenen) of út Amsterdam (de Frije Universiteit fan de Dolearjenden).

 

L. C. 21-4-1888.

De Officier van Justitie mr. E. Star Busmann, conclusie genomen in het geding van de Kerkvoogden der Ned. Herv. Gemeente te Kollum, eisers, tegen ds. G.(errit) H.(endrik) Kasteel c. s. aldaar, gedaagden, schikkende tot toewijzing van den eisch tot afgifte van het archief der Ned. Herv. Gemeente te Kollum en tot waardeverklaring van het daarop gelegd revindicatoir beslag.

 

L. C. 20-5-1886.

Door de Synodale Commissie is aan de Ring Holwerd machtiging verleend om in zake de door de Synode vacant verklaarde Hervormde gemeente te Reitsum c. s. een geding te voeren voor den burgelijke rechter, zoo de Ring aldaar moeilijkheden mocht ondervinden in het verrichten van den vacature-dienst. 

(Sjoch de trúk fan ds. Ploos van Amstel fan Reitsum, ut supra neamd.)

ÂLDE FRYSKE folkswiisheid.

Ien Fries : in pear redens, twa Friezen : in tsjerke, trije Friezen : in skisma. (skuormakkerij.)

Ek wol :

Ien Fries : in dûmny, twa Friezen : in tsjerke, trije Friezen : in skisma.


Frou S.(ietske) van Eyck van Heslinga - van der Meij (de dochter fan Dirk Lourens van der Meij, troud mei Wieger van Eyck van Heslinga y. l. wenjende yn Ljouwert en dêr ferstoarn op 4 -11-1970) hat by testamint oan de diakonije fan de Herfoarme gemeente te BERLTSUM in bedrach yn kontanten grut fl. 15.000,- legatearre ûnder de lêst om elts jier op 4 desimber (de bertedatum fan har skoanheit) oan alle troch de diakonije bedielden in traktaasje of útkearing te dwaan en mei it fersyk om dit kapitaal te behearjen en te beadministrearjen ûnder de namme “Ds. Van Eyck van Heslinga fûns”.

Dit hat de op 29-11-1903 te BERLTSUM ferstoarne Lammert Ysbrand ‘s Brouwers ek dien. Hy legatearre oan elts fan de diakonijen fan de Herfoarme gemeenten fan BERLTSUM en Min-nertsgea in som fan fl. 2000, - ûnder de bepaling dat de rinte jierliks brûkt wurde moat om op de lêste dei fan it jier in útkearing te hâlden fan in bôle en (in pakje) bûter oan eltse behoeftige widdo yn it doarp. (dus oan tsjerklike en net-tsjerklike widdowen.) L. IJ. Brouwers wie berne te St. Jabik op 19-10-1812 en troud mei Akke Simon ‘s Reisma.


L. C. 31-12-1963.

BROOD, BOTER en GELD voor weduwen en armlastigen.

Op oudejaarsdag in BERLIKUM en Minnertsga.

Vandaag wordt in BERLIKUM voor de 60ste maal in successie gratis brood en boter uitgereikt aan ‘behoeftige weduwen’. Dit naar de laatste wilsbeschikking van Lammert IJsbrands Brouwers, die op 28-11-1903 te BERLIKUM overleed. Deze koopman had in zijn testament bepaald dat de Hervormde diakoniën van BERLIKUM en Minnertsga elk fl. 2000,- zouden ontvangen vrij van successierechten. Brouwers gaf in zijn testament te kennen dat de uitdeling zou plaats vinden op de wijze, zoals hij en zijn vrouw dat sedert 1880 hadden gedaan. ......... ........

 

L. C. 2-1-1958.

OP OUDEJAARSDAG KRIJGEN WEDUWEN BROOD en BOTER.

Traditie in BERLIKUM en Minnertsga.

Foto : De Berltsumer diakens Lammert Nannes Osinga (sittend) en Teake (Feikes) Brouwer oerlangje widdo Tjitske Posthumus–Grijpma út de Bûterhoeke, wenjende op húsnûmer 37, de bôle en bûter.

(Tjitske Tjittes Grijpma wie troud mei Sikke Minnes Posthumus (“Sikke & Tjits”.)

 

L. C. 2-1-1998.

WEDUWEN LUIDEN JAAR UIT MET SUIKERBROOD.

Al bijna een eeuw gaan de weduwen van Minnertsga en BERLIKUM op de laatste dag van het jaar naar de kerk. Hier krijgen zij brood, boter en een gulden van de Diaconie.

Foto : Voor de weduwen van Minnertsga was er op oudejaarsdag traditioneel een half witbrood, een suikerbrood, twee pakjes boter en een gulden.


L.C 19-7-1910.

De dankbare cliënt

Bij den uitgever J.H. Borgesius te Leeuwarden is verschenen aflevering no. 1. van "De Friesche kerk" haar stichting en vestiging van de laatste helft der zevende tot het begin der elfde eeuw door ds. H. van Eyck van Heslinga, predikant te Berlikum. Dit werk zal bij genoegzame inteekening in 20 afleveringen verschijnen.


L.C. 14-12-1926.

Familieberichten

Hiermede geven wij kennis van het overlijden van onze oud-voorzitter en aller vriend, Hendricus van Eijck van Heslinga Jr, op den leeftijd van 25 jaar. Zijn nagedachtenis zal bij ons in aangename herinnering blijven, zijn heengaan zij ons een roepstem. Namens de C.J.V. "Het Mosterdzaadje". Het Bestuur.

Berlikum (Fr.) 13 December 1926.

-------------------------------------------------------------------------------------------

De jonge Hendricus wie yn 1923 slagge foar it earste diel fan syn notariële stúdzje. (L. C. 9 -8 -1923 Kerk en School, Benoemingen enz..)

-------------------------------------------------------------------------------------------


Het bestuur van de Vereniging voor Christelijk Hoger Onderwijs te Leeuwarden geeft met droefheid kennis van het overlijden van de hee

TH. RUNIA

De heer Runia was jarenlang bestuurslid, voorzitter en ere – voorzitter van de vereniging.

Tot op hoge leeftijd voelde hij zich betrokken bij het Christelijk onderwijs en de Christelijke Kweekschool Mariënburg te Leeuwarden.

Ons medeleven gaat uit naar mevrouw Runia en wij wensen haar Gods nabijheid toe.

Het bestuur.

Leeuwarden, 13 december 1960.

 

(Theunis Tjeerd ’s Runia is 93 jier âld wurden, hy wie troud mei widdo fan Dirk Wiegers Steenstra, Izaäkje (Yke) Hoekstra, en earder mei Wietske Bootsma. Hja hienen gjin bern.)



L.C. 13-9-1933.

Bijzonder Vrijwillige Landstorm (B.V.L.) Landdag te Oranjewoud. (Der wienen in soad sprekkers wêr ûnde :)

Ds. Th Kramer te BERLIKUM sprak daarop en behandelde het onderwerp: "De B.V.L. en het geweten" Hij zette uiteen hoe het geweten de stem van ons binnenste is, de stem van God. Door de zonde zijn andere stemmen in ons geweten gaan meespreken en daardoor is het geweten vaak niet meer in overeenstemming met de dingen die van God zijn. Ons geweten moet op Gods gaven afgestemd zijn, zooals een horloge moet worden geregeld naar de zon. Socialisten en communisten hebben de leer der revolutie aanvaard, zij prediken weerloosheid en anti-militairisme, maar dat is geen waarheid: het zijn wolven in schaapskleeren. De B.V.L. steunt op de kracht van hun geweten voortgekomen uit Gods gaven en is daardoor een sterk instituut voor Volk en Koningin. Deze landdag moet dan ook zijn een afspiegeling van het Geweten van den B.V.L.


De Frijwillige lânstoarm B.V.L. wie ûntstien n. o. f. de Earste Wrâldoarloch (1914-18) . Yn ‘e kranten fan it jier 1815 koe men yn lytse koarte advertinsjes it folgjende lêze :

Laat de verdediging van uw Vaderland niet aan anderen over maar help zelf ook mee. Wordt dus “Vrijwillige Landstormer”. Of:

Nederland heeft nog 600.000 krachtige mannen die ongeoefend zijn. Door den “Vrijwillige Landstorm” kan hiervan een goede reserve gevormd worden. Of:

Zoo in uw gemeente geen afdeeling “Vrijwillige Landstorm “ bestaat, neem dan het initiatief. Doet dit nu !


L.C. 17-2-1943.

BERLIKUM. 16 Februari.

Jaarvergadering Hervormde Jongelingsvereeniging "Het Mosterdzaadje". Voorzitter is F.(olkert) (Klazes) Reitsma. Het ledental was vrijwel gelijk gebleven en bedraagt 30. De Bijbelse inleiding werd gehouden door het lid Sj.(oerd) D.(ouwes) Runia n.a.v. Ps. 103. Ds. Hemmes N.H. predikant te Sint Annaparochie, die deze avond was uitgenoodigd, hield een rede over onsterfelijkheid en opstanding.


LEEUWARDER NIEUWSBLAD. No. 8582 1e blad.

Woensdag 2 December 1936.

Chr. Hist. Jongeren.

MENALDUM. 1 December. Na een rede van de heeren R. M. Minnema, te Koudum en J.(ouke) (Annes) Bakker, lid van de Tweede Kamer, is alhier opgericht een Christelijk Historische Jongerengroep met aanvankelijk 15 leden. Een bestuur werd als volgt gekozen : R.(oelof) W.(illems) Douma, voorzitter, mej J. A. Zeeman, secretaresse, Jetse Roersma, penningmeester, D.(urk) Dikland, T.(rijntje) (Jans) Guldemond.

 

(Boppeneamde persoanen : Jouke Annes Bakker út Menaam (sjoch Wikipedia) is de pake fan skoaljuffer Meintje van der Brug, troud mei Uilke Dirks Strooisma út de Skoallestrjitte húsnûmer 2a. Durk Dikland is de heit fan de eardere Menamer bakker Sytse Dikland, troud mei Akke Gerbens van der Berg, letter wenjende yn BERLTSUM oan de Meseame op húsnûmer 17. De pake en beppe fan Roel Willems Douma, troud mei Sipkje de Boer en wenjende op de Lytsedyk húsnûmer 4 te Menaam, wennen destiids yn it Berltsumer KLEASTER-ANJUM. Syn pakesizzer Geertje Willems Douma is de frou fan Fokke Abrahams Sijbrandij út de Lytsebuorren húsnûmer 16. Trijntje Jans Guldemond is op 15-6-1944 troud mei Hendrik Watses Posthumus fan de Buorren húsnûmer 3, earder wenjende op de Hakkebakstreek. Myn heit wie widner fan Hiltje Andries Hiemstra. In pakesizzer fan Jouke Annes Bakker, t. w. Joeke Baarda út Snits, hat yn 1987 foar it C. D. A. yn de Earste Keamer sitten. In oare neikommeling t. w. Meintje T. van der Brug is troud mei Uilke Dirks Strooisma út de Skoallestrjitte hûsnûmer 2a. Hja is hjir skoaljuffer oan de Kr. Basisskoalle “de Fûgelsang”.)

 

-------------------------------------------------------------------------------------------

IN DEAD FAMKE OPSETTE

Master Tjalling Dykstra fertelt op skoalle it ferhaal fan it dochterke fan Jaïris dat stoarn is. Jezus seit tsjin har “”Famke, stean op.” Meiien giet it famke rjochtop sitten en sjocht om har hinne ...... Thúskommend yn de Krússtrjitte fertelt lytse Jouke fan Evert en Aaltsje it ferhaal. “Mem, Jezus hat in wûnder dien. Hy hat in dead famke opsetten”. 

-------------------------------------------------------------------------------------------

 

LEEUWARDER NIEUWSBLAD, 26-4-1940

Chr. Historische Jongeren BERLIKUM.

BERLIKUM – 5 april. De afdeeling BERLIKUM van de Chr. Hist. Jongerengroep hield haar laatste vergadering in dit seizoen onder voorzitterschap van den heer D.(ouwe) Hek. Deze hield een causerie over : “De hedendaagsche politieke toestand”. Tot bestuursleden werden herkozen de heeren D.(ouwe) Hek, voorz., H.(ette) (Gerrits) Jellema, 2e voorz., A.(ge) (Tjittes) Schuurmans, secr., T.(hijs) (Joukes) van Schepen 2e secr., mej. G. Siegersma, penn.se, mej. G.(rietje) (Arjens) Santhuizen 2e penn.se en als contactlid gekozen de heer P.(aulus) van der Heiden.

 

ZITTING BIJZONDER GERECHTSHOF LEEUWARDEN 20-5-1947

Douwe Hek, 35 jaar, geboren te Oosterend op Terschelling, onderwijzer (oan ‘e CVO skoalle) te BERLIKUM en wonende te Sint Annaparochie was lid van de N.S.B. en van de Landwacht Nederland, de latere Landstorm. Was als schrijver in dienst van laatstgenoemde organisatie aan het front bij Arnhem en Oosterbeek geweest. Hek was opgevoed in felle anti-Bolsjewistische geest. Hij had tijdens de bezetting gehoord dat onderwijzers het in Duitsland veel beter hadden dan in Nederland. Toen Mussert in Volk en Vaderland een oproep had geplaatst om door toetreding tot de Landwacht Nederland actief deel te nemen aan de strijd tegen plutocratie en Bolsjewisme (* sjoch ek hjirnei de folksmislieding), had hij daar gehoor aan gegeven. Hek beweerde ter zitting, dat de Landwacht bedoeld was om zwarte handel en sabotage te bestrijden. Verder vertelde hij dat hij op 29 september 1944 gedeserteerd was na gewond te zijn geraakt. Daarna had hij zich bij de Geallieerde troepen gemeld. De procureur-generaal kwam in zijn requisitoir terug op Hek’s bewering en vroeg zich af of voor de bestrijding van zwarte handel een opleiding inzake anti-tankgeschut nodig was. Hij nam het verdachte zeer kwalijk dat hij tegen zijn eigen land had gevochten en eiste 14 jaar gevangenisstraf. Het vonnis luidde uiteindelijk 9 jaar cel met aftrek van voorarrest. De Bijzondere Raad voor Cassatie, bij welke Hek een verzoek om strafvermindering indiende, oordeelde dat het in dienst treden bij Landwacht Nederland een verdachte niet even zwaar aangerekend mocht worden als indiensttreding bij een buitenlandse mogendheid. Negen jaar gevangenisstraf achtte men dan ook een te zware straf, die nu werd verminderd tot 6 jaar met aftrek. Hek diende daarop een gratieverzoek in bij de minister van Justitie. Dat bleef echter buiten behandeling, omdat hij in april 1949 voorwaardelijk op vrije voeten werd gesteld. In 1955 vertrok hij naar Schiermonnikoog, waar hij werd aangesteld als leraar aan (de doe dêrfoar krekt oprjochte) MULO aldaar. De minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, J. Cals ( fan de K.V.P.) verleende het schoolbestuur op 11 juli 1955 verlof tot het in dienst nemen van Hek als tijdelijk onderwijzer. Hek heeft de rest van zijn leven op Schiermonnikoog gewoond, waar hij onder meer een aantal jaren deel uitmaakte van de gemeenteraad. Hij overleed op 31-1-2003 te Dokkum.

 

(* MOSKOU of MUSSERT

Yn Frjentsjer is op 31-3-1943 in NSB gearkomst yn De Koornbeurs. Sprekker is dr. M. H. Werther. It ûnderwerp is “Nederlandsche volkseenheid tegen communisme”. Hy hâld de leden fan de NSB fan Frjentsjer foar dat it oprjochtsjen fan it Folkenbûn troch de Joaden brûkt is om Dútslân “geknecht” te hâlden. Fierders krijt hy de gelegenheid om Adolf Hitler te ferhearlikjen (L. C. 1-4-1943) Hy woe syn folk yn frede nei in gouden takomst fiere. Mar dat hie it wrâld- joadendom net wollen. Dat woe oeral hearskje en besocht dit doel troch allerhanne middels netopmurken te berikken. Hitler hat it gefaar lykwols sjoen en it Joadendom der útsmiten. Werther ropt de tahearders yn Frjentsjer op om de kant fan de NSB-lieder Mussert te kiezen, seker no ‘t Dútslân mei de kommunistyske Sowjet Uny yn oarloch is. (L. C. 1-4-1943) “Want it kommunisme betsjut : Satan de baas, dus ferneatigje. Der is gjin oare kar dan Moskou of Mussert”.

(It Nasjonalistyske Dútslan en it Kommunistyske Ruslân wienen foarhinne “bûnsgenoaten”. Dit feroare lykwols doe ’t Hitler ûnferwachts Ruslân binnenfoel. Doe wie de “freonskip” ynienen út.)

 

LEEUWARDER NIEUWSBLAD, 4-3-1940

NV BERLIKUM.

BERLIKUM, -1 Maart. – Onder leiding van de heer H.(ein) van Vliet kwam de afdeeling BERLIKUM van de Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholische Dranken in jaarvergadering bijeen. De rekening sloot met een ontvangst en uitgaaf van f. 202,11. Het ledental was iets gedaald. In de plaats van de heer H. van Vliet, die om gezondheidsredenen bedankte, werd de heer J.(an) H.(endriks) Zwart tot bestuurslid gekozen. 


L.C. 17-2-1943.

BERLIKUM. 16 Februari.

Jaarvergadering Hervormde Vrouwenvereeniging "Dorkas" onder leiding van mevrouw T. Runia-Anema (troud mei Tjeerd Theunis zn Runia) Uit de verslagen bleek, dat de vereeniging 31 leden telt. De aftredende presidente werd met algemeene stemmen herkozen. In de plaats van mevrouw T. van der Leij - de Boer (de vrouw fan Sape Walings van der Leij), die niet herkiesbaar was, werd gekozen mevrouw H.(iltje) Osinga - de Vries. (de vrouw van Eeltje Klazes Osinga)


L.C. 22-10-1955.

Veertig jaar in het Christelijk jeugdwerk.

De heer Th.(eunis) Tj.(eerds) Runia, hoofd van de school voor Christelijk Volksonderwijs (C.V.O.) te Wolvega, zal na een arbeid van 40 jaar in het jeugdwerk van het Christelijk Jongemannen Verbond (C.J.V.), afscheid nemen als voorzitter van de Christelijke Jongemannenvereeniging "t Mosterdzaadje" te Wolvega. Op 15 September 1912 werd de heer Runia lid van de vereeniging in zijn geboorteplaats BERLIKUM, waar hij in 1915 tot voorzitter werd benoemd. Zijn onderwijzers loopbaan voerde hem achtereenvolgens naar Woudsend, Munnekezijl en Wolvega, en in alle drie plaatsen bekleedde hij ook de voorzittersfunctie. Ook op onderwijs gebied in Friesland is de scheidende jubilaris een bekend figuur.

(Hy wie û. o. skoalynspekteur en belutsen by de (Herfoarme) ûnderwizersoplieding “Mariënburg” yn Ljouwert. Nei it ferstjerren fan syn earste frou is hy letter opnij troud mei Isaäkje (Yke) Hoekstra, de widdo fan Dirk Wiegers Steenstra, y. l. winkelman yn de Bûterhoeke húsnûmer 10. (earder de yn 1938 ûntbûne Firma W. Steenstra en Zn, Hannel yn libbensmiddels, manufaktueren etc. foarhinne Boterhoek húsnûmer 226) letter oernommen troch Frans Haarsma (ôfkomstich fan Minnertsgea) troud mei Geiske (Eeltje Klazes) Osinga.)


-------------------------------------------------------------------------------------------

L. C. 22-6-1932

Advertinsje.

De 29e Juny 1932 scil it 25 jier

lyn wêze det ús âlden

WIEGER STEENSTRA

en

PIETJE HAARSMA

boaske binne.

Hjar bern:

Durk en Klaske.

Brilloft de jouns 7 ûre (sinnetiid)

Yn it lekael fen de Herf. Tsjerke to BERLTSUM.

BERLTSUM , Juny 1932.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Wieger Dirks Steenstra en Pietje Franses Haarsma.

Durk Wiegers Steenstra, winkelman wenjende yn de Bûterhoeke op húsnûmer 10 is letter troud mei Izaäkje (Yke) Hoekstra en Klaske mei bakker Jan Ulbes van Dijk wenjende op de Buorren húsnûmer 31. 


L.C. 13-7-1991.

Dizze moaie plaat is eartiids makke yn de omkriten fan Berltsum.

Dokter Jacob Kwast sr. ried mei syn hynder en koetswein syn pasjinten yn Berltsum, Wier en Rie del. Dr. Kwast hat fan 1909 oant 1945 de praktyk yn Berltsum waarnommen. Doe is syn soan Jacob jr. him opfolge. Dy hat de praktyk hjir oant 1965 ta hân.


L.C. 24-3-1936.

Ziekenhuisverpleging.

BERLIKUM 23 Maart. Hedenavond kwam de kring Berlikum-Wier van de Vereniging voor Ziekenhuisverpleging Menaldumadeel in vergadering bijeen. Het jaarverslag vermeldt, dat er in het afgeloopen jaar een uitzonderlijk hoog aantal patiënten voor rekening der vereeniging zijn opgenomen geweest. Dit jaar slaat nl. sedert het bestaan der vereeniging een record met 137 patiënten etc. ... etc. ... Conclusie: De vereeniging voorziet in een grote behoefte.


L. C. 13-11-1948

BERLIKUM had de primeur.

Bloedtransfusies aan de lopende band. Ze stonden zich te verdringen rond het tafeltje in de gymnastiekzaal van de openbare lagere school te BERLIKUM voor het afstaan van bloed t. b. v. noodlijdenden in Indonesië. Het betreft een actie ten doel hebbende de schade die de bloedtransfusiedienst van het Nederlands Rode Kruis bij de brand in de koelpakhuizen te Amsterdam heeft geleden te herstellen. BERLIKUM had de eer de eerste afnameplaats te zijn en kwam goed voor de dag met ruim 150 aanmeldingen ........ ........ ..........


L.C. 27-2-1980.

"As ik ophâlde stie Berltsum der mâl foar"

Yn 1966 brocht Bouke Wiersma ("Bouke Kwante") sa’n 500 Ljouwerter kranten rûn yn Berltsum. Nei de strange winter fan 1979 kaam der foar him in praktyske swierrichheid doe’t hast eltsenien de beferzen hagen ôfseage hie. "Ik koe nearne mear de fyts kwyt en dat skeelde my fierstente folle tiid. Ik bin doe te foet gien en dat foldie my sa goed, dat ik de fyts mar yn’t hok set ha".


f.l.n.r. Johannes Jelles Vis, jonge net bekend, Jarig ( Jais ) Quarree, Jappie Gerkes de Jong,  Bauke Wiersma, Pieter Horatius Postma, Albert Noordstra, Kobus van Schepen, Leendert Looijenga, Klaas Joukes Wijkstra, Durk Ymes Lautenbach.


L. C. 16-6-1898. 

(HEIDEBEWENNERS / DE EARME HEIDE /PLAGGEHUTTEN)

In het Oosten van de provincie Friesland, op de heide die zich ten Noorden van Drachten uren van naar den kant van Groningen uitstrekt, wonen hier dichter opeen, dien meer verstrooid, honderden gezinnen in ellendige hutten van zooden en aarde. Elke hut heeft één hoogstens twee kamers of holen, elk hol één zeer klein venster; stroo en lompen dienen voor bed, de rook van het vuur vult de ruimte binnen, de beesten, het varken of de geit, deelen het verblijf met de menschen. 


L.C. 2-3-1928.

Berlikum, 1 Maart

Door de Hervormde vrouwen vereniging werd heden een uitdeeling gehouden van kleedingstukken door de leden vervaardigd. De vereeniging wist in de 2e helft van deze winter nog 62 stukken te vervaardigen. Werd reeds eerder een dergelijke hoeveelheid gezonden aan de heidebewoners van Achtkarspelen, thans werden de weduwen en behoeftige gezinnen in eigen dorp bedacht.


L.C. 15-2-1934.

Gereformeerde jeugdbeweging.

Berlikum. 14 Februari. Gistermiddag hield de Gereformeerde Jongedochters vereniging "Hebt elkander lief" uitdeeling van de door haar vervaardigde kledingstukken. Nadat vooraf begunstigers gelegenheid tot bezichtiging hadden gekregen, werden van de 177 gemaakte kledingstukken, 83 stuks in eigen dorp onder de behoeftige gezinnen van Gereformeerde richting uitgereikt, terwijl 94 stuks naar de zending werd verzonden. ‘s Avonds werd in een gezellige samenkomst het aftredend bestuur, bestaande uit de dames G. Miersma, IJ. Tichelaar, T. Boomsma en G. Terpstra herkozen.


L. C. 17-2-1928.

BERLIKUM - In de feestelijke vergadering van de Gereformeerde knapenvereeniging werd medegedeeld, dat de vereeniging 84 leden telt en ruim 150 begunstigers. Het voordelig saldo van de penningmeester bedroeg fl. 30,75. Onder de leden van de knapenvereeniging was tevens een reciteerwedstrijd georganiseerd. Aan de leden J. Smit, B. Bergema, Th.(ijs) Idema en Tj. Terpstra werd ieder een prijs toegekend, terwijl voor de beste opstellen K.(eimpe) Algra, A. Zondervan en P.(ieter) Quarré een onderscheiding verwierven. Aan den oud-leider de heer Sj.(oerd Ype Boeye’s) Groenhout werd dank gebracht voot hetgeen hij voor de knapenver- eeniging gedaan had, terwijl hem als blijk van waardering een boekwerk werd aangeboden.


L.C. 2-3-1928.

Berlikum, 1 Maart.

In de gehouden vergadering van de afdeeling van het Nederlandsch Bijbel Genootschap alhier bleek, dat de ontvangsten met inbegrip van het batig saldo van het vorige jaar f.36,94 bedroegen f.198,94, de uitgaven f. 166,30, voordelig saldo f. 32,64. Herkozen werd het bestuurslid Symon S.(ikkes) Lautenbach en gekozen de heer O(enze). Hoekstra (it haad fan de C.V.O skoalle), de laatste in de plaats van wln. L.(olke) D.(ouwes) Braaksma. Door ds. Van Eyck van Heslinga werd een causerie gehouden over "Het gebruik van de Bijbel".


L.C. 14-5-1946.

30 JAAR schoolreinigster.

BERLIKUM - De 13den december was het 30 jaar geleden dat de vrouw (Trijntje Anema) van Tj.(eerd) Th.(eunis) Runia alhier benoemd werd tot schoolreinigster der school voor C. V. O.

 

L.C. 29 -12-1843.

Mr. C. Wiersma, notaris te Leeuwarden, zal, ten verzoeke van K. J. Faber te Marssum, op Maandag den 8 Januarij 1844, des namiddags ten 4 ure ten huize van A. L. van der Mei, kastelein te BERLIKUM, publiek verhuren voor den tijd van 7 jaren : Alle Pastorie- Kerke- en Schoollanden van den Dorpe BERLIKUM thans bij onderscheidene huurders in gebruik.


Út krante de Frisia. 15-8-1896.

BERLIKUM. Ds. A. Jellema, die l.l. voor een beroep naar Oldeboorn heeft bedankt, is beroepen te Oppenhuizen-Uitwellingerga (Top & Twel) en heeft dat beroep aangenomen. Als reden van Z. Eerw’s vertrek geeft men (MEN !) op, mindere opbrengst der Pastorielanden plus onvoldoende waarborg der huur.

(Hy is op 10-1-1897 al wer opfolge troch Ds. Van Eyck van Heslinga en hat him befêstige by syn yntrede.)

It lei efkes oars.

Sûnt 1882 de nije tsjerkfâden J. G. Hacquebart, L. P. Runia en S. S. Osinga oan it bewâld kommen wienen, en dêrnei, waard der minder goed mei de tsjerklike húshâlding om gien. It gie by de berch del. Hege, ja sels hiel hege kosten waarden eltse kear makke by it beroppen fan dûmnys. Der waard in protte wyn fan de tsjerke brûkt by de gearkomsten fan de tsjerkfâden. In protte kosten waarden net ferantwurde. In protte saken gienen mar nei eigen goedfinen. Der waard nea in goede begrutting makke. Der waarden bûtengwoane, ja sels abnormale kosten makke nei eigen goedachtsjen. Gjin kwitânsjes waarden oerlein. Der waard mar raak jild liend sûnder dat it (kontrolearjend) Kolleezje fan notabelen dêr fanôf wist. Trouwens dit Kolleezje wie ek net op syn plak. It hie better tasicht hâlde moatten. Der waard kredyt (foar eigen gebrûk) fan de tsjerke brûkt wilens de rinte troch de tsjerke betelle waard! Der wie in tekoart ûntstien. Hoe koe dit no ? Om it yn in hjoeddeisk wurdt te sizzen, der wie “mismanagement.” It koe hast net oars. Der waard ûndersyk dien. Doe blyk it noch slimmer te wêzen dan tocht waard. Jkhr. Mr. Constantijn Gustaaf Adolf van Asch van Wijck, tusken 27-4-1897 en 30-1-1900 griffier by it Kantongerjocht hjir yn BERLTSUM, hat oer it Behear en de Administraasje fan it Tsjerklik Guod en de Kosten fan Earetsjinst, in rapport skreaun oer de jierren 1882 - 1898 en dat lige der net om. Yn 1899 hat dûmny van Eyck van Heslinga hjir ek in ferslach oer makke. Hy hat dit yn de Nederlânske (Hollânske) taal dien, mar hat de Grykske letters brûkt, dat it mar better wie dat de minsken (dy it fijne dêr net fanôf wisten) dêr mar oer swije koenen. Ik kin de Grykske letters, by myn witten, net op de kompjûter krije (de kaai : de troch my makke oersetting dêrfan haw ik yn myn argyf) mar it foaropwurd is yn it Latyn skreaun en dat slagget wol. Boppedat docht it my tinken oan de Latynske sizwize : Graeca sunt, non leguntur. (It is Gryksk, it wurdt net lêzen.)

It giet as folget :

Historia tutorium ecclesiae Belcomiensis in hoc anno in Belgiae lingua, sed in litteris Graecis, ne lecta sit ab indoctis. Nisi loque necesse, lector tace de his rebus. Koart sein : Oh, lêzer, as it net needsaaklik is oer dizze dingen te praten, is it ek mar better hjiroer te swijen.

(Wat ek noch in rol meispile wie dat de pachtopbringsten fan de Pastoralia nei ûnderen rûnen. It gie minder goed yn de lân- en túnbousektor.)

 

Sicco van Goslinga is ferstoarn yn DOANJUM. Dêr is ek in grêfmonumint fan him. Dizze Jonkhear en Frysk steatsman wie lid fan ‘e Fryske Steaten en fan de Steaten Generaal. Doe ’t hy as Ambas-sadeur fan de Republyk yn Frankryk siet, korrespondearre Sicco yn it Frysk mei syn famylje hjir yn Fryslân en brûkte dêrby de Grykske letters. Van Eyck van Heslinga wie dus net de ienige dy ‘t soks die. Of soe hy it fan Sicco van Goslinga ôfsjoen hawwe ?

As immen van Goslinga nei de kaai freege, sei hy altyd, sa is ús oerlevere : “Der is gjin kaai fan”.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------

 

SIZWIZE : Na 2000 jaar mismanagement bestaat de kerk nog steeds.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------


FRISIA. 9-11-1917.

Bij de Nederlandsch Hervormde Kerk zijn 83 predikanten die een inkomen genieten van minder dan fl. 1200, - terwijl het tractement van 73 beneden fl. 1100, - is en 35 nog geen fl. 1000, - ‘s jaars ontvangen. Zelfs zijn er 7 gemeenten die haar geestelijk verzorger slechts fl. 900, - aanbie-den ter voorziening (!) in zijn stoffelijke behoeften. BERLTSUM wie altyd in goed dûmnys plak.